Vai trò của dữ liệu lớn trong chuyển đổi số

Thuật ngữ “big data”, còn gọi là “dữ liệu lớn” được chú ý nhiều từ đầu thế kỷ 21, để đặt tên cho khối lượng dữ liệu ngày càng lớn, đa dạng và phức tạp mà không thể dễ dàng quản lý bằng các phương pháp quản lý dữ liệu truyền thống. Trong những năm gần đây, khi nhu cầu chuyển đổi số (CĐS) tăng lên, dữ liệu lớn (DLL) nổi lên như động lực chính cho tiến trình này.
Chuyển đổi số và dữ liệu lớn có mối quan hệ mật thiết với nhau. Ảnh: EUROPA
Chuyển đổi số và dữ liệu lớn có mối quan hệ mật thiết với nhau. Ảnh: EUROPA

CĐS là con đường, DLL là phương tiện

Theo bài viết đăng trên tạp chí khoa học MDPI của hai tác giả Panagiotis Kostakis và Antonios Kargas, thuộc Khoa Tin học và viễn thông, Trường đại học Athens (Hy Lạp), định nghĩa “dữ liệu lớn” được chấp nhận rộng rãi nhất hiện nay là của Nhóm Công tác về DLL tại Viện Tiêu chuẩn và công nghệ quốc gia Mỹ (NIST). Nhóm nghiên cứu của NIST đã chỉ ra năm đặc trưng cơ bản của DLL, gồm khối lượng, tốc độ, sự đa dạng, tính xác thực và giá trị.

Ngày nay, con người tạo ra và thu thập nhiều dữ liệu hơn bất kỳ thời điểm nào trong quá khứ. Tất cả dữ liệu này đến từ các nguồn khác nhau như các nền tảng truyền thông xã hội, điện thoại, đồng hồ thông minh, máy tính cá nhân, thiết bị chăm sóc sức khỏe, công cụ khoa học, tổ chức tài chính... DLL cung cấp cho các doanh nghiệp cơ hội hiểu người tiêu dùng tốt hơn nhiều so trước đây. Các doanh nghiệp hiện sử dụng thông tin cụ thể cũng như những hiểu biết sâu sắc về khách hàng và hành vi của họ từ dữ liệu thu thập được để tự chuyển đổi, đồng thời điều chỉnh chiến lược bán hàng và tiếp thị.

Trong một nghiên cứu, Trung tâm Kinh doanh kỹ thuật số (CDB) của Viện Công nghệ Massachusetts và Công ty tư vấn Capgemini cho rằng, “chuyển đổi kỹ thuật số” đề cập việc sử dụng công nghệ để từng bước cải thiện hiệu suất của doanh nghiệp. Các nhà khoa học chỉ ra bốn cấp độ của CĐS gồm: Dữ liệu kỹ thuật số (thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu kỹ thuật số giúp dự báo và ra quyết định tốt hơn); Tự động hóa (sự tích hợp công nghệ với trí tuệ nhân tạo (AI) tạo động lực cho các hệ thống hoạt động tự động và có tổ chức, giúp giảm lỗi và chi phí vận hành, đồng thời tăng tốc độ); Khả năng kết nối (sự kết nối của tất cả các hệ thống thông qua mạng viễn thông băng thông rộng đồng bộ hóa chuỗi cung ứng và giảm thời gian sản xuất); Tiếp cận khách hàng kỹ thuật số (việc truy cập internet cho phép doanh nghiệp tiếp cận khách hàng tức thì, minh bạch, đầy đủ).

Prashant Kelker, đối tác về chiến lược và giải pháp kỹ thuật số tại công ty tư vấn và nghiên cứu công nghệ ISG nói với The Enterprisers Project: “Nếu CĐS là con đường, thì DLL là một trong những phương tiện”. Trong khi đó, Rahul Singh, Giám đốc điều hành Công ty Tư vấn chuyển đổi dịch vụ kinh doanh và IT Pace Harmon cho rằng, khả năng phân tích một lượng lớn dữ liệu để có được những thông tin chi tiết, thường là theo thời gian thực, là cơ sở nền tảng của hầu hết các nỗ lực CĐS, vì thông tin chi tiết thu được thông qua phân tích DLL được sử dụng để thúc đẩy quá trình số hóa và tự động hóa quy trình làm việc.

Todd Wright, người đứng đầu bộ phận quản lý dữ liệu cá nhân tại SAS, công ty chuyên cung cấp các giải pháp chuyển đổi dữ liệu nhận định: “CĐS là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp để đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu, và DLL là công cụ thu thập tất cả dữ liệu có sẵn mà một tổ chức có thể tạo ra hoặc tiêu thụ. Việc nắm bắt tất cả dữ liệu có sẵn (DLL) là điều cần thiết cho các nỗ lực CĐS”.

Lộ trình phát triển hàng tỷ USD

Trong báo cáo “Chuyển đổi số: Lộ trình cho các tổ chức tỷ USD”, Viện Công nghệ Massachusetts đã chỉ ra rằng, việc tận dụng tiến trình CĐS giúp các công ty chuyển mình mạnh mẽ và tạo được đà bứt phá. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng, CĐS thành công không đến từ việc triển khai các công nghệ mới, mà từ việc chuyển đổi tổ chức để tận dụng các khả năng mà công nghệ mới mang lại. Các sáng kiến ​​chuyển đổi kỹ thuật số chính tập trung vào việc hình dung lại trải nghiệm khách hàng, quy trình hoạt động và mô hình kinh doanh. Các công ty đang thay đổi cách thức hoạt động của các chức năng, xác định lại cách các chức năng tương tác và thậm chí mở rộng ranh giới hoạt động của công ty.

Netflix, nền tảng phát nội dung trực tuyến, thành lập năm 1997, nổi lên là một trong những công ty tận dụng hiệu quả DLL trong tiến trình CĐS. Theo số liệu do công ty này công bố, tính đến hết tháng 6/2022, Netflix có hơn 220 triệu lượt đăng ký trên toàn thế giới. Tính đến tháng 2/2022, Netflix là công ty truyền thông, giải trí lớn thứ hai thế giới theo vốn hóa thị trường, xếp thứ 115 trong bảng xếp hạng “Fortune 500” và đứng thứ 219 trong bảng xếp hạng “Forbes Global 2000”. Tỷ lệ “giữ chân khách hàng” Netflix từng có thời điểm là 93% so mức 64% và 75% của các đối thủ chính là Hulu và Amazon Prime.

Theo báo cáo của Công ty tư vấn IZZI Asia, Netflix thu thập dữ liệu từ hàng trăm triệu người đăng ký và triển khai các mô hình phân tích dữ liệu để khám phá hành vi của khách hàng, cũng như mô hình mua hàng. Sau đó, sử dụng thông tin đã thu thập để giới thiệu phim và chương trình truyền hình dựa trên sở thích của người đăng ký. Công ty này thu thập chi tiết dữ liệu tương tác và phản hồi của khách hàng cho một chương trình truyền hình dựa trên các khía cạnh như: Thời gian người dùng xem một chương trình; thiết bị được sử dụng; thời gian người dùng hoàn thành một chương trình… Khi giới thiệu chương trình “House of Cards” vào năm 2013, thay vì trình chiếu hằng tuần trên các đài như thường lệ, 13 tập phim được Netflix cho ra mắt trọn vẹn trong cùng một ngày. Thông qua phân tích dữ liệu hành vi người dùng, Netflix đã thật sự thỏa mãn nhu cầu của khách hàng.

Nhờ việc thu thập dữ liệu từ các phân cảnh mà người dùng tua lại nhiều lần, nội dung xếp hạng được đưa ra hay số lượng tìm kiếm và thông tin được tìm kiếm, Netflix tạo lập hồ sơ chi tiết về người dùng từ đó sử dụng thuật toán đề xuất để gợi ý các chương trình phù hợp sở thích của từng người đăng ký. Netflix kiếm được hàng tỷ USD nhờ giữ chân khách hàng vì hệ thống đề xuất chiếm hơn 80% nội dung được phát trực tuyến trên nền tảng này.

Những thách thức còn tồn tại

Tạp chí The European Business Review cho rằng, một trong những thách thức lớn nhất đối với việc sử dụng và phân tích DLL lại chính là dữ liệu. Nhiều doanh nghiệp thu thập nhiều dữ liệu hơn mức cần thiết, hay thậm chí thu thập các loại dữ liệu mà họ không cần dùng đến. Khi khối lượng và loại dữ liệu mà doanh nghiệp thu thập tăng lên, độ phức tạp của việc phân tích dữ liệu này cũng tăng theo. Trong bối cảnh CĐS bùng nổ, khi nhiều doanh nghiệp nhận ra giá trị của DLL, nhu cầu về nhân sự có kỹ năng phân tích dữ liệu sẽ tiếp tục tăng. Đây là một trong những lý do tại sao các kỹ năng phân tích và khoa học dữ liệu ngày nay lại có nhu cầu cao như vậy. Hầu hết các tổ chức thường gặp khó khăn trong việc sử dụng DLL do thiếu nhân viên, không đủ cơ sở hạ tầng và không có khả năng thích ứng với công nghệ này.

DLL cũng tạo ra những thách thức liên quan khả năng lưu trữ và mở rộng. Điều này gây ra những lo ngại về việc phát triển các hệ thống xử lý dữ liệu phức tạp nhằm đáp ứng nhu cầu lưu trữ dữ liệu. Một thách thức đáng kể khác đối với các doanh nghiệp là quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu. DLL có thể được lưu trữ và truy cập dễ dàng thông qua các thiết bị điện toán đám mây, tuy nhiên, mối đe dọa về quyền riêng tư dữ liệu luôn tiềm ẩn với các thông tin nhạy cảm như chi tiết cuộc gọi, thông tin thẻ tín dụng... Các vấn đề đạo đức phát sinh từ việc lưu trữ và phân tích dữ liệu cá nhân của người dùng được coi là một trong những thách thức lớn đối với các công ty sử dụng tài nguyên DLL.

Do đó, lời khuyên mà các chuyên gia đưa ra đối với các tổ chức, doanh nghiệp là nên thu hẹp các loại dữ liệu hữu ích nhất, giúp giảm khối lượng dữ liệu cần thu thập, lưu trữ và xử lý. Trước khi dữ liệu được thu thập, một doanh nghiệp cần xác định những thách thức lớn nhất mà doanh nghiệp phải đối mặt cả trong ngắn hạn và dài hạn.

Có thể bạn quan tâm

Thành phố Osaka là một trong những đặc trưng của vùng Kansai. Ảnh: TENKUIJAPAN

Đặc trưng văn hóa Kansai

Vùng Kansai của Nhật Bản nổi bật với sự giao thoa đặc sắc giữa truyền thống cổ kính (Kyoto, Nara) và hiện đại sôi động (Osaka, Kobe). Văn hóa nơi đây đặc trưng bởi tính cách người dân cởi mở, thẳng thắn, hài hước; phương ngữ Kansai-ben độc đáo, ẩm thực đường phố phong phú và là cái nôi của các nghề thủ công truyền thống.

Trụ sở Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington D.C. Ảnh: ABC News

Chiến dịch “Mạng lưới tài năng” của chính quyền Mỹ

Chính quyền Mỹ, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, đã phát động chiến dịch quy mô mang tên “Mạng lưới tài năng” vào cuối tháng 3/2026 nhằm thu hút thế hệ Gen Z (những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) vào bộ máy liên bang. 

Một trang trại điện gió ngoài khơi nước Anh. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải pháp điện gió của nước Anh

Tăng trưởng ấn tượng từ điện gió đang giúp nước Anh tránh khỏi những ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến ở Trung Đông, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu suốt thời gian qua.

Máy quang khắc tiên tiến từ Tập đoàn ASML của Hà Lan. Ảnh: THE ECONOMIST

Chiến lược tự chủ công nghệ của EU

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt và công nghệ trở thành yếu tố quyết định sức mạnh kinh tế - địa chính trị của các quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược tự chủ công nghệ như một thành tố cốt lõi của khái niệm tự chủ chiến lược.

Tàu vũ trụ được phóng trong sứ mệnh Artemis II. Ảnh: REUTERS

Bước mở đầu cho cuộc đua không gian mới

Sau hơn nửa thế kỷ kể từ chuyến bay cuối cùng của Chương trình Apollo (1972), nhân loại một lần nữa chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi Mỹ đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt trăng.

Tòa án Hà Lan cấm Grok tạo hình ảnh nhạy cảm không có sự đồng ý. Ảnh: GETTY

EU siết chặt quản lý công nghệ AI

Nghị viện châu Âu (EP) đang siết chặt quản lý các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng ý của cá nhân. Động thái cho thấy EP đẩy mạnh kiểm soát AI có tính rủi ro cao, trong bối cảnh công nghệ này ngày càng gây nhiều lo ngại về quyền riêng tư và an toàn trực tuyến.

Học sinh tại Ghana sử dụng máy đọc sách điện tử. Ảnh: NEWS GHANA

Chiến dịch “đọc sách kỹ thuật số” ở châu Phi

Trong bối cảnh châu Phi đang đối mặt những thách thức lớn về giáo dục và tiếp cận tri thức, các chiến dịch đọc sách kỹ thuật số nổi lên như một giải pháp sáng tạo, tận dụng công nghệ để vượt qua rào cản địa lý và kinh tế.

Công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt trên sa mạc của Israel. Ảnh: AP

Kỹ thuật phục hồi sa mạc của Israel

Israel là một trong những quốc gia thành công nhất thế giới trong việc phục hồi đất khô hạn và khắc phục tình trạng sa mạc hóa, đặc biệt tại sa mạc Negev Desert - nơi chiếm hơn 60% diện tích lãnh thổ.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: GETTYIMAGES

Vai trò quan trọng của Eo biển Hormuz

Là “cánh cổng” trên biển duy nhất nối vịnh Ba Tư với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày, Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, những cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.

OPEC hiện là thực thể quyền lực nhất thế giới về dầu mỏ. Ảnh: GETTYIMAGES

Thực thể quyền lực trên thị trường dầu mỏ

Ra đời năm 1960, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), hiện nay gồm các đối tác (OPEC+), là thực thể quyền lực số một trên bản đồ dầu mỏ nói riêng và năng lượng thế giới nói chung. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đang ngày càng “quay lưng” với loại nhiên liệu hóa thạch này nhằm hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Các quốc gia Trung Đông nỗ lực biến nước biển thành nước ngọt. Ảnh: AP

Bài toán nguồn nước ở Trung Đông

Trong nhiều thế kỷ qua, Trung Đông luôn thiếu nước ngọt. Sự ra đời của hệ thống nhà máy khử mặn ở Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Oman… đã phần nào xử lý điều đó. Cùng với dầu mỏ, nước ngọt là “chìa khóa sự sống” ở khu vực này.

Lăng Lenin tại Thủ đô Moscow.

Quần thể kiến trúc độc đáo trên Quảng trường Đỏ

Tồn tại ở Thủ đô Moscow của nước Nga gần một thế kỷ, lăng Lenin là một phần không thể thiếu của quần thể Quảng trường Đỏ, một trong những công trình kiến trúc đẹp và còn là biểu tượng của một thời đại Xô-viết.

Drone thực hiện nhiệm vụ giao thức ăn tại Trung Quốc. Ảnh: AP

Xu hướng phát triển “kinh tế tầm thấp”

Nền kinh tế tầm thấp đang trở thành xu hướng mới trên thế giới. Từ những lợi ích thực tế, mỗi quốc gia đều đưa ra những chính sách riêng biệt để phát triển nền kinh tế này.

Hoàng đế Shah Alam chuyển giao quyền thu thuế cho đại diện Công ty Đông Ấn Anh. Ảnh: BENJAMIN WEST

Đế chế thương mại khổng lồ

Từ một tổ chức buôn bán, Công ty Đông Ấn Anh đã hình thành một đế chế, tập đoàn thương mại lớn nhất lịch sử, có quân đội, lãnh thổ hùng mạnh riêng. Ở đỉnh cao, tổ chức này chiếm 50% thương mại toàn cầu.

Có hàng chục nghìn mảnh vỡ đang trôi nổi trên quỹ đạo Trái đất. Ảnh: GETTYIMAGES

Hiểm họa từ rác vũ trụ

Hàng chục nghìn mảnh rác vũ trụ, chủ yếu là các mảnh vỡ nhân tạo bao gồm vệ tinh ngừng hoạt động, tầng tên lửa và mảnh vụn do va chạm giữa các vệ tinh, đang quay quanh Trái đất. Các mảnh vỡ đe dọa an toàn không gian và nguy cơ gây ra chuỗi va chạm liên tiếp, khiến việc quản lý rác vũ trụ trở thành thách thức cấp bách.

Chương trình nghị sự mới cũng đưa ra các biện pháp bảo vệ người dân tại không gian công cộng. Ảnh: GETTY

Chương trình chống khủng bố của EU

Trước các mối đe dọa khủng bố ngày càng tinh vi trong kỷ nguyên số, Ủy ban châu Âu (EC) đã ra mắt chương trình nghị sự ProtectEU nhằm tăng cường năng lực dự báo, phòng ngừa và ứng phó với chủ nghĩa cực đoan trên toàn châu Âu.

Trụ sở của Google tại Mỹ. Ảnh: AP

Trái phiếu kỳ hạn đặc biệt của Google

Tập đoàn Alphabet - công ty mẹ của Google - đang phát hành trái phiếu có kỳ hạn lên tới 100 năm, bước đi cho thấy quy mô đầu tư khổng lồ mà công ty công nghệ này dành cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Alphabet dự kiến huy động khoảng 20 tỷ USD, trong đó một phần đáng kể đến từ các trái phiếu đáo hạn vào tháng 2/2126.

Động đất đã gây ra tình trạng sạt lở tại Guerrero. Ảnh: AFP

Vùng đứt gãy Guerrero và rủi ro địa chấn

Bắc Mỹ là một trong những khu vực hoạt động địa chấn mạnh mẽ nhất thế giới, trong đó vùng đứt gãy Guerrero ở Mexico nổi lên như một “khoảng trống địa chấn” đầy lo ngại.

BYD đã thống trị ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc kể từ năm 2015. Ảnh: IZVESTIA

Cuộc “cách mạng xanh” tại Trung Quốc

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, cuộc cách mạng xanh đang định hình lại ngành công nghiệp ô-tô với trọng tâm là xe điện (EV). Trung Quốc, từ một quốc gia nhập khẩu công nghệ, vươn lên trở thành trung tâm của sự chuyển dịch này.

Công nhân Tập đoàn PDVSA khai thác dầu tại Vành đai Orinoco. Ảnh: ELESTIMULO

Mỏ dầu lớn nhất thế giới của Venezuela

Venezuela, quốc gia Nam Mỹ nằm ven bờ biển Caribe, từ lâu được biết đến như một “siêu cường dầu mỏ” nhờ sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới. Theo các báo cáo từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela hiện nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu thô đã được chứng minh, chiếm 17% tổng trữ lượng toàn cầu.

Cuộc họp của FED tại Washington D.C tháng 12/2025. Ảnh: BLOOMBERG

Nhiệm vụ kép của FED

Cục Dự trữ Liên bang (FED) là ngân hàng trung ương của Mỹ - tổ chức tài chính được trao quyền kiểm soát đặc biệt đối với việc sản xuất và phân phối tiền tệ, tín dụng quốc gia. FED đóng vai trò quyết định trong việc điều tiết nền kinh tế lớn nhất thế giới, từ đó tạo ra những tác động dây chuyền đến tài chính toàn cầu.

Những hải nữ nổi tiếng đảo Jeju hầu hết đã bước qua tuổi trung niên. Ảnh: CNN

Di sản của biển sâu

Trên đảo Jeju (Hàn Quốc), những “haenyeo” - nữ thợ lặn tự do - đã bám biển suốt hơn một thiên niên kỷ để mưu sinh, bảo vệ nguồn lợi đại dương và duy trì một cấu trúc xã hội đặc biệt, nơi nữ giới là trụ cột.

Tuyết biến các con phố thành những khối tuyết dày đặc ở Nga. Ảnh: RIA NOVOSTI

Mùa đông khắc nghiệt tại nước Nga

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, mùa đông 2025-2026 tại Nga chứng kiến những hiện tượng thời tiết cực đoan, từ bão tuyết kỷ lục ở vùng Viễn Đông đến những đợt lạnh giá kéo dài ở Siberia và Thủ đô Moscow.

Sa mạc hóa đe dọa vùng Caatinga ở phía đông Brazil. Ảnh: IAN CHEIBUB

Vùng Caatinga đối mặt tình trạng sa mạc hóa

Thiên nhiên Brazil không chỉ có rừng mưa Amazon, quốc gia này còn sở hữu một vùng đất sinh học đặc biệt mang tên Caatinga. Tuy nhiên, khu vực này đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi tình trạng sa mạc hóa.

Đấu trường La Mã ngày nay. Ảnh: GETTYIMAGES

Kỳ quan kỹ thuật của Đế chế La Mã

Được xây gần 2.000 năm trước, đấu trường Colosseum là niềm tự hào, biểu tượng của Đế chế La Mã. Đây là công trình hiếm hoi của giai đoạn đó còn tồn tại và tới nay vẫn đón khách du lịch sau nhiều biến động lịch sử.

Greenland nằm ở vị trí quan trọng ở Bắc Cực. Ảnh: REUTERS

Cạnh tranh chiến lược tại Greenland

Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới nằm giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, từ lâu không chỉ là vùng đất băng giá mà còn là biểu tượng của những cuộc tranh giành địa - chính trị. Với vị trí chiến lược về quân sự và sở hữu nguồn tài nguyên phong phú, Greenland đang trở thành tâm điểm trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc.