Tuyến đường sắt đô thị số 5: "Mạch máu" nối tầm nhìn chiến lược, gửi gắm kỳ vọng của nhân dân Thủ đô

Những ngày đầu năm 2026, trên công trường trải dài gần 40km, không khí thi công khẩn trương đang thắp lên niềm tin về một vận hội mới cho vùng phía tây.

Tầm vóc của trục "xương sống" kết nối tri thức

Thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về phát triển Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm kinh tế-văn hóa-khoa học công nghệ hàng đầu khu vực, tuyến số 5 được xác định là công trình hạ tầng chiến lược then chốt. Đây là cầu nối trực tiếp giữa Trung tâm chính trị-hành chính Ba Đình với đô thị vệ tinh Hòa Lạc - nơi định hướng trở thành "thung lũng Silicon" của Việt Nam với hệ thống các trường đại học, viện nghiên cứu và khu công nghệ cao hàng đầu.

Hòa Lạc hội tụ hệ thống các trường đại học lớn, viện nghiên cứu hàng đầu, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc cùng hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, đang từng bước khẳng định vị thế là "thung lũng Silicon" của Việt Nam.

Nhờ tuyến metro hiện đại này, sinh viên, giảng viên, nhà khoa học, kỹ sư công nghệ và doanh nhân sẽ dễ dàng di chuyển nhanh chóng, an toàn, tiện lợi giữa trung tâm Thủ đô và khu vực Hòa Lạc, từ đó thúc đẩy mạnh mẽ trao đổi tri thức, hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh khoa học-công nghệ quốc gia.

Sự hiện diện của tuyến số 5 không chỉ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển mà còn tạo đà bứt phá cho sự phát triển kinh tế-xã hội khu vực phía tây Thủ đô. Dọc theo trục tuyến, các khu đô thị mới, trung tâm thương mại, dịch vụ giáo dục-y tế chất lượng cao, khu công nghiệp công nghệ cao sẽ phát triển đồng bộ, thu hút đầu tư trong và ngoài nước, tạo ra hàng chục nghìn việc làm chất lượng cao. Điều này góp phần hình thành cấu trúc đô thị đa cực, hiện đại, giảm ùn tắc giao thông nội đô, cải thiện môi trường sống, đồng thời mang lại sự phồn thịnh thực sự, bền vững cho toàn bộ Thủ đô.

Hơn thế nữa, tuyến đường sắt đô thị số 5 thể hiện tầm nhìn chiến lược dài hạn và trách nhiệm cao của Đảng bộ, chính quyền Thành phố Hà Nội trong việc xây dựng hệ thống giao thông công cộng xanh, thông minh, bền vững. Với công nghệ điện khí hóa hiện đại, tốc độ thiết kế cao, các ga ngầm và trên cao được tối ưu hóa thiết kế, dự án không chỉ đáp ứng hiệu quả nhu cầu đi lại hàng ngày của nhân dân mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng không khí cho Thủ đô.

Dự án được triển khai hoàn toàn bằng nguồn vốn ngân sách của thành phố Hà Nội, thể hiện quyết tâm và nội lực mạnh mẽ của chính quyền Hà Nội trong việc cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2024, nhằm xây dựng hệ thống giao thông công cộng hiện đại, xanh và thông minh.

Đồng chí Nguyễn Trọng Đông, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội, khẳng định: "Tuyến đường sắt đô thị số 5 là công trình hạ tầng chiến lược, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong định hướng phát triển không gian đô thị và tổ chức giao thông bền vững của Thủ đô trong giai đoạn mới".

Sự đồng hành của các nhà thầu kinh nghiệm

Để bảo đảm chất lượng và tiến độ cho một dự án có độ phức tạp kỹ thuật cao, Thành phố đã giao Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) lựa chọn liên danh các đơn vị có năng lực thực thi mạnh mẽ. Trong đó, Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương - đơn vị có bề dày kinh nghiệm trong việc thực hiện các dự án đường sắt đô thị lớn tại Trung Quốc - giữ vai trò đứng đầu liên danh Tổng thầu EPC.

Với tinh thần "chỉ bàn làm, không bàn lùi", Thành phố Hà Nội đã khẩn trương bố trí kế hoạch vốn năm 2026 là 12.000 tỷ đồng để tạm ứng cho nhà thầu EPC triển khai công việc ngay từ đầu năm. Chủ đầu tư cùng các nhà thầu đang nỗ lực tối ưu hóa phương án thi công để hướng tới mục tiêu hoàn thành lắp đặt thiết bị vào tháng 8/2028 và chính thức vận hành khai thác vào tháng 7/2029. Việc rút ngắn tiến độ khoảng 1,5 năm so kế hoạch ban đầu thể hiện sự quyết liệt trong điều hành và khát khao bứt phá của Thủ đô.

Dự án được thực hiện dưới sự kiểm soát chặt chẽ của phía Việt Nam. Mọi quy trình thẩm định, phê duyệt và tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng cho dự án đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật hiện hành và yêu cầu cao nhất về an toàn đô thị.

Bên cạnh đó, thành phố cũng xác định công tác giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật là yếu tố then chốt. Sự chủ động, quyết liệt và minh bạch trong trách nhiệm của các cơ quan liên quan sẽ là "chìa khóa" để đưa tuyến đường sắt số 5 về đích đúng hẹn, đáp ứng sự mong mỏi và kỳ vọng của nhân dân Thủ đô về một Hà Nội văn minh, hiện đại và đáng sống.

Theo đại diện Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương: Dự án áp dụng toàn diện tiêu chuẩn kỹ thuật và thiết bị của Trung Quốc, kết hợp với năng lực thi công, điều phối tại chỗ của Việt Nam, góp phần thúc đẩy triển khai hệ thống, toàn diện chuỗi ngành công nghiệp đường sắt đô thị Trung Quốc tại Việt Nam.

Tính đến tháng 3/2026, dự án đã hoàn thành thiết kế cơ sở và phần lớn thiết kế kỹ thuật chi tiết, bàn giao mặt bằng cục bộ tại một số nhà ga; hiện trường đang triển khai công tác khảo sát địa chất và chuẩn bị thi công.

Theo kinh nghiệm từ việc triển khai các dự án đường sắt đô thị trước đây tại Hà Nội, công tác giải phóng mặt bằng và di dời hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm luôn là yếu tố then chốt, quyết định trực tiếp đến tiến độ toàn dự án. Do đó, cần sự chủ động, quyết liệt đẩy nhanh tiến độ và làm rõ trách nhiệm thực hiện của chủ đầu tư cùng các cơ quan, đơn vị liên quan.

Dự án có mức độ phức tạp kỹ thuật cao, đòi hỏi tích hợp nhiều hệ thống công nghệ hiện đại. Vì vậy, việc bảo đảm sự kết nối hiệu quả, hài hòa giữa tiêu chuẩn kỹ thuật của Trung Quốc với năng lực thi công tại chỗ của Việt Nam, cũng như quy trình thẩm định, phê duyệt theo quy định pháp luật Việt Nam là hết sức cần thiết, nhằm bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả lâu dài của công trình.

Quyết tâm vượt khó, hướng tới tương lai xanh

Mặc dù đang gặp khó khăn với thách thức về hạ tầng năng lượng (các trạm điện 110KV theo quy hoạch đến cuối năm 2029 mới hoàn thành, trong khi dự án cần điện từ cuối năm 2027), nhưng với tinh thần "chỉ bàn làm, không bàn lùi", Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đang rốt ráo chỉ đạo các đơn vị liên quan phối hợp, tháo gỡ vướng mắc để bảo đảm mục tiêu tiến độ đã đề ra.

Tuyến đường sắt đô thị số 5 không chỉ là công trình giao thông; đó là biểu tượng của sự kết nối, minh chứng cho một Hà Nội năng động, trách nhiệm và luôn hướng tới phát triển bền vững vì chất lượng cuộc sống của nhân dân. Dự án sẽ thúc đẩy cấu trúc đô thị đa cực, giảm ùn tắc nội đô, cải thiện môi trường sống, thu hút đầu tư, tạo việc làm chất lượng cao, đồng thời khẳng định vị thế của Thủ đô là trung tâm công nghệ cao, giáo dục đại học và đổi mới sáng tạo. Đây chính là bước đi thiết thực, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô văn hiến-văn minh-hiện đại, xứng đáng với niềm tin và kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân cả nước.