Truyền thông khoa học trong kỷ nguyên số

Truyền thông trong khoa học được xem như một khâu trung gian, giúp chuyển hóa ngôn ngữ học thuật thành ngôn ngữ đời thường, thân thiện, giúp mỗi người dân, dù ở trình độ khác nhau có thể tiếp cận kết quả nghiên cứu khoa học, hiểu và thực hành.

Fanpage “Thông tin khoa học và công nghệ” của Bộ Khoa học và Công nghệ lan tỏa tri thức và cảm hứng đổi mới sáng tạo. (Ảnh: TL)
Fanpage “Thông tin khoa học và công nghệ” của Bộ Khoa học và Công nghệ lan tỏa tri thức và cảm hứng đổi mới sáng tạo. (Ảnh: TL)

Thí dụ, nhờ được chuyển hóa bằng ngôn ngữ truyền thông dễ hiểu và gần gũi, các công trình nghiên cứu mang tính chuyên sâu về khoa học lượng tử, năng lượng tái tạo, tiêu dùng xanh, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thẩm thấu vào người dân, và biến thành các hành động thiết thực như sử dụng tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường, ứng dụng AI một cách có đạo đức...

Truyền thông chính là con đường góp phần để khoa học dần trở thành lối sống, tư duy và hành động của đông đảo quần chúng nhân dân. Trong khoa học xã hội, truyền thông không chỉ phản ánh thành tựu nghiên cứu mà còn là bức tường thành vững chắc trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Thông qua mỗi bài viết, mỗi ấn phẩm, truyền thông đã và đang gieo mầm cho những giá trị chân-thiện-mỹ, góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, giàu tính nhân bản và tràn đầy khát vọng phát triển.

Thời gian qua, nhiều cơ quan báo chí đã mở rộng chuyên trang, chuyên mục nhằm lan tỏa tri thức khoa học. Thông tin về các hội thảo, tọa đàm, các mô hình doanh nghiệp ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học, các báo cáo tư vấn chính sách… giúp cho cộng đồng thấy được tính thực tiễn, hữu ích của khoa học. Đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp chủ động tìm đến nhà khoa học, kết nối hợp tác, đầu tư nhằm biến kết quả nghiên cứu thành sản phẩm phục vụ đời sống xã hội. Thông qua sự tương tác với công chúng, truyền thông khoa học phản ánh nhu cầu của người dân, của xã hội, gợi ý cho nhà nghiên cứu các đề tài phù hợp.

Cũng từ truyền thông khoa học, các nhà quản trị có thể nhận diện khoảng trống chính sách để kịp thời điều chỉnh, giúp sự phát triển xã hội trở nên hài hòa, minh bạch và bền vững hơn. Trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển AI mạnh mẽ, truyền thông khoa học còn là động lực cho đổi mới sáng tạo. Sự kịp thời trong thông tin về chính sách, cơ chế hỗ trợ nghiên cứu, các quỹ đầu tư, các chương trình quốc gia tiếp thêm niềm tin và sức mạnh cho cộng đồng khoa học.

Muốn làm tốt công tác truyền thông khoa học cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan truyền thông và các đơn vị nghiên cứu, các nhà khoa học. Sự cởi mở trong chia sẻ thông tin, sẵn sàng kết nối của nhà nghiên cứu sẽ giúp cho báo chí dễ dàng nắm bắt, đưa thông tin đến cộng đồng. Ngược lại, khi khai thác thông tin khoa học, người làm truyền thông phải am hiểu về lĩnh vực mình quan tâm, có kỹ năng diễn giải tốt, sẵn sàng chuyển tải nội dung học thuật bằng ngôn ngữ bình dị, mà vẫn giữ đúng bản chất của khoa học.

Ngoài ra, các cơ quan nghiên cứu như các viện, học viện, cơ sở đào tạo… cần không ngừng nâng cao chất lượng truyền thông khoa học. Hiện nay, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo khoa học đều có hệ thống tạp chí phục vụ công tác truyền thông. Tuy nhiên, việc truyền thông kết quả nghiên cứu một cách thụ động, cứng nhắc trước đây không còn phù hợp. Yêu cầu của thời kỳ mới đặt ra là phải thay đổi cách làm, cách tiếp cận để tăng tính kết nối, lan tỏa tri thức đến cộng đồng. Theo đó, truyền thông khoa học cần dễ hiểu về nội dung, đa dạng về hình thức, nhất là tăng cường sử dụng các nền tảng số, mạng xã hội để đưa tri thức khoa học đến với người dân bằng tinh thần trách nhiệm, học thuật, góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Có thể bạn quan tâm

Các đối tượng lừa đảo sử dụng trí tuệ nhân tạo để “cá nhân hóa” tin giả theo từng nhóm người. (Hình ảnh có sử dụng AI)

Những bẫy lừa đảo khó nhận biết thời trí tuệ nhân tạo

Các công cụ AI hiện nay có thể tạo ra một bài viết, hình ảnh, giọng nói hoặc video giả mạo với chất lượng rất cao. Tuy nhiên, AI chưa phải yếu tố đáng lo ngại nhất. Điều khiến tin giả và các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao lan truyền với tốc độ chóng mặt chính là thuật toán đề xuất nội dung của các nền tảng mạng xã hội.

Các nhà khoa học tại Triển lãm quốc tế về Điều khiển và Tự động hóa lần thứ 8. (Ảnh: HỘI TỰ ĐỘNG HÓA)

Trí thức và nhiệm vụ truyền thông khoa học

Thời gian qua, hoạt động truyền thông, phổ biến kiến thức của đội ngũ trí thức khoa học được triển khai rộng khắp, đạt những kết quả tích cực. Tuy nhiên, công tác truyền thông, phổ biến kiến thức đòi hỏi cách làm mới chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

Các diễn giả khởi động chương trình. (Ảnh: Ban tổ chức)

Kết nối đổi mới sáng tạo Việt Nam-Hàn Quốc

Lần đầu tiên, Tập đoàn tài chính Shinhan (Shinhan Financial Group – SFG) tổ chức chương trình Demo Day 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện thuộc khuôn khổ của hai chương trình thường niên Global Shinhan InnoBoost và Shinhan Global X-Change được tổ chức chung, quy tụ 28 startup công nghệ đến từ Việt Nam và Hàn Quốc.

Các công ty công nghệ trưng bày các giải pháp chuyển đổi số tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Chuyển đổi số thực chất, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

Thành phố Hồ Chí Minh xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa là chủ thể, lực lượng nòng cốt trong ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực doanh nghiệp này là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo động lực đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế thành phố.

VNPT đã triển khai hỗ trợ khách hàng chuyển đổi sim 4G (Ảnh: VNPT)

Tắt sóng 2G: Chuyển người dùng trước khi tắt mạng

Ngày 15/9, những kết nối 2G cuối cùng theo lộ trình được chuyển sang các thế hệ công nghệ mới, khép lại quá trình đã được các nhà mạng chuẩn bị trong nhiều năm. Với VNPT, công việc bắt đầu từ năm 2021 và bài toán không chỉ nằm ở việc nâng cấp mạng lưới, mà còn ở việc đưa người dùng sang công nghệ mới trước khi 2G rời mạng.

Đại diện lãnh đạo các đơn vị ký và chứng kiến ký ghi nhớ hợp tác. (Ảnh: XUÂN KỲ)

Hợp tác, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hướng đến những giá trị bền vững

Ngày 18/9, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp cùng Công ty Cổ phần Dược phẩm Bến Tre, Trường đại học Quang Trung, Công ty Cổ phần Bệnh viện đa khoa quốc tế Huế và Bệnh viện Việt Mỹ Phú Yên - Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Dược Phú Yên tổ chức Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược.

Người dân cần kiểm tra kỹ tính pháp lý của nền tảng trước khi tham gia đầu tư tiền mã hóa.

Bẫy đầu tư tiền mã hóa trên mạng

Những lời mời đầu tư “việc nhẹ, sinh lời khủng”, có chuyên gia “bắn lệnh, bao lãi, bao lỗ” có thể là cạm bẫy công nghệ cao nhằm chiếm đoạt tài sản. Người dân cần nhận diện sớm dấu hiệu bất thường, bảo vệ thông tin cá nhân và nhanh chóng trình báo cơ quan Công an khi nghi ngờ bị lừa đảo.

Để chủ động phòng tránh, người dân không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân khi chưa xác minh, không quét mã QR từ nguồn không rõ ràng.

Mạo danh trường học thu học phí, đặt hàng doanh nghiệp

Khi các cơ sở giáo dục trên cả nước bước vào năm học mới, cũng là lúc các đối tượng lừa đảo sử dụng công nghệ cao gia tăng hoạt động với nhiều thủ đoạn tinh vi. Không chỉ nhắm đến học sinh, sinh viên và phụ huynh, các đối tượng còn lợi dụng danh nghĩa của trường học để lừa đảo doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh nhằm chiếm đoạt tài sản.

Công an xã An Khánh, thành phố Hà Nội hướng dẫn người dân tích hợp tài khoản an sinh xã hội trên VNeID.

Chuẩn hóa, liên thông dữ liệu quốc gia

Thời gian qua, nhiều dịch vụ công được đưa lên môi trường số, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt mức cao, nhưng phía sau giao diện số vẫn còn khâu xử lý thủ công, yêu cầu hồ sơ giấy... 

Bộ trưởng Vũ Hải Quân làm việc với lãnh đạo Tập đoàn AFK Sistema. (Ảnh: Lưu Quý)

Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Hợp tác công nghệ cần gắn với nghiên cứu, phát triển và đào tạo nhân lực

Trước đề xuất hợp tác của AFK Sistema trong các lĩnh vực công nghệ vệ tinh, UAV và Hydrogen, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng hợp tác quốc tế không chỉ hướng tới đầu tư, kinh doanh mà cần gắn với nghiên cứu, phát triển công nghệ, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.