Tối 6/12, Giải thưởng Chính VinFuture 2024 trị giá 3 triệu USD đã xướng tên 5 cá nhân, gồm Giáo sư Yoshua Bengio (ĐH Montreal, Canada), Giáo sư Geoffrey E. Hinton (Viện Vector, Canada), ông Jensen Huang (Tập đoàn Nvidia, Mỹ), Giáo sư Yann LeCun (ĐH New York, Mỹ), và Giáo sư Fei-Fei Li (Đại học Stanford, Mỹ) vì những đóng góp đột phá để thúc đẩy sự tiến bộ của học sâu.
Đây cũng là lần hiếm hoi một đại diện đến từ ngành công nghiệp được vinh danh tại một giải thưởng quốc tế về khoa học công nghệ - vốn được xem là sân khấu đỉnh cao của giới nghiên cứu.
Tiến sĩ Xuedong David Huang, Giám đốc Công nghệ Tập đoàn Zoom (Mỹ), Viện sĩ Viện Hàn lâm Kỹ thuật Quốc gia Mỹ, Thành viên Hội đồng Giải thưởng VinFuture cho rằng, Giải thưởng Chính VinFuture là một cột mốc tuyệt vời để vinh danh cuộc cách mạng học sâu.
Vị chuyên gia hàng đầu thế giới về AI khẳng định học sâu là một bước tiến của nhân loại, đạt được nhờ ba yếu tố. Đầu tiên là thuật toán học sâu. Đây là bài toán mà các Giáo sư Geoffrey Hinton, Yann LeCun và Yoshua Bengio đã nghiên cứu không ngừng để đẩy lùi ranh giới.
Song, theo ông, chỉ riêng thuật toán thôi là không đủ. Cuộc cách mạng học sâu mà thế giới chứng kiến cần một lượng dữ liệu khổng lồ và một nền tảng tính toán tăng tốc (GPU). Chính vì vậy, Giải thưởng Chính VinFuture năm nay còn vinh danh Giáo sư Fei-Fei Li, người đã có đóng góp nền tảng cho ImageNet và bộ dữ liệu đi cùng.
Đặc biệt, Tiến sĩ Huang đánh giá cao đóng góp của ông Jensen Huang, người đã tiên phong đem sức mạnh của GPU tới với toàn cộng đồng.
“Sự đóng góp của CEO NVIDIA là vô cùng quan trọng cho sự bùng nổ của cách mạng học sâu”, Tiến sĩ Huang nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, Giáo sư Soumitra Dutta, Đại học Oxford (Anh), Thành viên Hội đồng Giải thưởng VinFuture đánh giá, AI là lĩnh vực bùng nổ trong thập kỷ vừa qua. Giải thưởng Chính VinFuture năm nay đã được dành cho những cá nhân làm nên “vụ nổ” đó.
Theo ông, không chỉ vinh danh những trí tuệ kiệt xuất, VinFuture còn làm được một điều quan trọng khi công nhận học sâu không chỉ là những thuật toán. Học sâu là kết tinh của thuật toán, dữ liệu và phần cứng.
“Nếu không có những nguồn lực tiên phong từ NVIDIA, những ứng dụng tính toán sẽ không thể chạy được, và không thể cho ra những tính toán hay dự đoán phi thường và sự phát triển thần tốc của AI như chúng ta đã chứng kiến”, Giáo sư Soumitra Dutta phân tích.
 |
| Ceo NVIDIA Jensen Huang. |
Đảm nhiệm vai trò thành viên Hội đồng Giải thưởng VinFuture đã 4 năm, Giáo sư Kostya S. Novoselov, Đại học Manchester (Anh), thừa nhận để đi đến quyết định công trình thắng giải là một quá trình khó khăn. Đó không bao giờ là quyết định duy nhất của một người. Và với Giải thưởng Chính năm nay, Hội đồng khoa học của VinFuture đã có được sự thống nhất cao để đưa ra quyết định đúng đắn tôn vinh công nghệ đã làm thay đổi thế giới thời gian qua.
“Nếu không sở hữu sức mạnh tổng hòa của điện toán, của GPU và TPU hiện đại, cơ sở dữ liệu và thuật toán cụ thể thì không thể đạt được thành tựu như vậy”, chủ nhân Giải thưởng Nobel Vật lý năm 2010 lý giải việc dành “phiếu thuận” cho doanh nhân Jensen Huang.
Là người trực tiếp đề cử Ceo NVIDIA, Giáo sư Monica Lam (ĐH Stanford, Mỹ), cũng nhận thấy đề cử của mình “hơi khác so với thông thường”. Bà cho biết, việc đề cử các chuyên gia về phần cứng là một cách để ghi nhận đóng góp vượt trội của giới công nghệ. Nobel đã vinh danh người làm nghiên cứu về AI nhưng để AI đạt được tác động sâu rộng đến vậy không thể không nhờ đến phần cứng.
Theo Giáo sư Lam, thành công thương mại của doanh nhân Jensen Huang là một minh chứng rõ ràng cho tầm quan trọng của việc đưa khoa học vào thực tiễn.
“VinFuture nổi tiếng với sự ghi nhận công bằng tới tất cả, không chỉ những cá nhân tiêu biểu, đó là lý do tôi đề cử Ceo NVIDIA”, Giáo sư Lam tiết lộ.
Trong khi đó, Giáo sư Richard Henry Friend, Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng VinFuture, từng chỉ ra một “bất thường” mới xuất hiện trong khoảng 50 năm trở lại đây. Đó là xu hướng quá tách biệt giữa những người làm việc trong ngành công nghiệp với những người chỉ nghiên cứu. Theo ông, để thế giới vận hành tốt phải cần kết nối cả hai.
Giáo sư Richard Henry Friend: “Lăng kính khác biệt giúp VinFuture tìm kiếm được các công trình có thể mang lại lợi ích cho hàng triệu người trên khắp thế giới”
Thực tế, sau 4 mùa giải, VinFuture đã chứng minh tầm nhìn vượt trội cùng lối đi khác biệt khi đánh giá các nghiên cứu một cách toàn diện, trong mối quan hệ đa chiều thay vì chỉ vinh danh các nghiên cứu đơn lẻ.
Ở mùa 1, nghiên cứu giành Giải thưởng Chính bao gồm hai yếu tố, mRNA và hạt nano lipid, cả hai đều cần thiết để tạo ra vắc-xin mRNA. Năm 2022, với Công nghệ mạng toàn cầu, VinFuture không chỉ tôn vinh phần mềm hay các giao thức mà ghi nhận tầm quan trọng của cả cơ sở hạ tầng và khả năng truyền tải thông tin.
Tương tự, Giải thưởng Chính VinFuture 2023 không trao cho phát minh riêng lẻ về pin mặt trời hay pin lithium-ion. Thay vào đó, VinFuture tôn vinh tổ hợp phát minh kiến tạo nền tảng bền vững cho năng lượng xanh. Và ở mùa giải 2024, việc vinh danh một tỷ phú công nghệ cùng với các nhà nghiên cứu hàng đầu tiếp tục khẳng định tầm nhìn khác biệt của VinFuture.
“Lăng kính khác biệt giúp VinFuture tìm kiếm được các công trình có thể mang lại lợi ích cho hàng triệu người trên khắp thế giới. Điều này làm VinFuture không giống bất kỳ giải thưởng nào khác”, chủ nhân Giải thưởng Millennium Technology năm 2010 nói.
