Từ làng quê nghèo đến cánh cổng Học viện Âm nhạc Quốc gia
Trần Thị Vân Anh sinh ra tại một làng quê nghèo ở xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh. Gia đình khó khăn, bố mất từ năm cô 4 tuổi, một mình mẹ ở vậy làm lụng đủ mọi loại công việc để nuôi lớn được 3 anh em cô ăn học. Từ buôn bán nhỏ, làm mắm, trông trẻ cho đến vá lưới thuê, bất kể công việc nào ra tiền dù ít dù nhiều, mẹ cô cũng đều nhận hết.
Vân Anh kể, công việc mẹ nhận chủ yếu là lao động chân tay, cho nên tiền công không cao, mà mấy anh em thì còn nhỏ cả. Vì thế, gia đình cô thuộc diện nghèo “kinh niên”. “Từ năm lớp 1 đến năm lớp 7, nhà em là hộ nghèo, sau đó thuộc diện cận nghèo” - Vân Anh cho biết.
Chính vì nghèo quá, một mình mẹ làm không đủ nuôi 3 anh em, cho nên mặc dù cả ba đều được xếp vào hàng giỏi ở trường, nhưng hai người anh đều phải dừng học, đi làm, đi lao động ở nước ngoài để giúp mẹ và góp phần hỗ trợ cho cô em gái út theo đuổi sự nghiệp học hành.
“Nhà em hồi đó rất nghèo. Nhưng riêng về học hành, mẹ lúc nào cũng sẵn sàng chi cho em, ưu tiên số 1. Quãng đường em đi học hồi cấp 1 khoảng 30km nhưng hằng ngày mẹ vẫn đưa em đi về đều đặn. Em thấy mình vô cùng may mắn” - Vân Anh chia sẻ.
Sau này, từ những yêu thương của cả nhà, Vân Anh là người duy nhất được học hành bài bản, và cũng là người duy nhất trong gia đình được học lên đến đại học.
Năng khiếu hát hò của Vân Anh bộc lộ từ nhỏ. Từ năm lớp 3, cô đã đi hát ở chùa vào các dịp lễ Phật đản, lễ Vu lan… “Lần đầu tiên hát ở chùa, em đã rất run” - Vân Anh kể lại.
Từ nhỏ, Vân Anh đã rất thích và thần tượng các cô giáo của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, như Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Tân Nhàn, Nghệ sĩ Ưu tú Lan Anh, nghệ sĩ Anh Thơ...
Thích hát và có năng khiếu hát, cho nên Trần Thị Vân Anh lựa chọn thanh nhạc làm ngành học của mình. Ban đầu, cô theo học ở Trường cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Nghệ An. Học 1 năm ở đây, cô quyết định ôn và thi vào Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Đó cũng là thời điểm dịch Covid-19 hoành hành, cho nên Vân Anh may mắn được học ôn tại nhà và gửi clip ra dự thi. Tuy nhiên, năm đó Vân Anh không đậu với bài thi này.
Nhưng may mắn vẫn tiếp tục mỉm cười với cô gái đến từ vùng quê biển miền trung. Một người quen của gia đình Vân Anh biết được nên đã gửi clip dự thi này đến cho Nghệ sĩ Ưu tú Lan Anh. “Hát hay như thế này mà bị trượt” - đó là phản ứng đầu tiên của nhà giáo kỳ cựu đối với phần video biểu diễn của cô gái mà sau này trở thành học trò cưng của cô.
“Lúc đó cô chưa từng gặp em, chưa biết em là ai, nhưng cô sẵn sàng đưa tay ra giúp đỡ em, vì cô nói là không muốn bỏ lỡ những hạt mầm có tiềm năng. Sau này cô bảo cũng không biết tại sao lại giúp em khi chưa từng gặp. Học sinh của cô cũng có mấy bạn rơi vào đợt 2. Khi viết đơn phúc khảo, nước mắt em đã rớt xuống tờ đơn, vì em nghĩ điểm đã đăng lên web, làm sao phúc khảo được. Điểm đậu là 9,5, trong khi em được có 9,2 hay 9,3 điểm gì đó thôi” - Trần Thị Vân Anh kể lại.
Sau khi phúc khảo, điểm thi của Vân Anh đạt 9,7. Tuy nhiên, niềm vui chưa kịp bừng nở thì cô gái nhỏ đã canh cánh một nỗi lo, là kinh phí đâu để học tiếp. “Mẹ em cũng nửa mừng nửa lo, vì thực ra mẹ không muốn em theo con đường nghệ thuật lắm, mẹ muốn em đi du học theo diện vừa học vừa làm, để sớm có công việc ổn định".
Để mẹ yên lòng, ngoài thời gian học ở trường, Vân Anh tìm nhiều việc để làm thêm, trong đó có livestream hát. Được một thời gian, cô cũng nhận nhiều lời mời đi hát bên ngoài, từ đó cũng có thêm kinh phí trang trải cho việc học hành.
Học dân gian, thi opera và thành công rực rỡ
Vào trường, Vân Anh chọn theo học dòng nhạc dân gian, và được chính Nghệ sĩ Ưu tú Lan Anh dìu dắt. Trong con mắt của Vân Anh, cô Lan Anh là người sống rất tình cảm nhưng lại rất nghiêm khắc trong giảng dạy để cho học sinh cũng phải cố gắng học hành. “Cô luôn thôi thúc để cho chúng em có sự ham muốn trong việc học. Cô tạo cảm giác vừa thoải mái nhưng vẫn có khuôn khổ chứ không thể thoải mái tự do thích thế nào cũng được” - Vân Anh kể.
Dưới sự dìu dắt của Nghệ sĩ Ưu tú Lan Anh, Trần Thị Vân Anh đã “có nét” và có khả năng chạm đến những chân trời rộng mở hơn. Cuộc thi đầu tiên Vân Anh tham gia là cuộc thi Tiếng hát Hà Nội 2023.
Nghệ sĩ Ưu tú Lan Anh động viên học trò đi thi chỉ để cọ xát, để vững chắc hơn về nền tảng kỹ thuật cũng như kỹ năng sân khấu, chứ không đặt mục tiêu đoạt giải. Và kết quả là Vân Anh đạt giải nhất, là quán quân trẻ nhất (18 tuổi) trong cuộc thi âm nhạc chuyên nghiệp đầu tiên của mình.
Tại cuộc thi âm nhạc Kyushu Music Competition lần thứ 28 năm 2026 tổ chức tại Nhật Bản, Vân Anh thi ở bảng opera, trong khi cô học chuyên dòng dân gian. Khác mảng, nhưng cô gái nhỏ vẫn rất tự tin, mặc dù chỉ luyện tập trước khoảng 2 tháng. Vân Anh chia sẻ, ca khúc dự thi là do cô giáo Lan Anh chọn, mang ý nghĩa một nàng tiên cá gửi lời yêu thương tới người mà cô ấy yêu mà không đến với nhau được.
“Lúc đi thi em không tự tin đâu, bởi vì các bạn ở bảng này đều rất giỏi, được đào tạo opera bài bản và họ đều là những thí sinh hàng đầu ở lĩnh vực của mình. Khi đọc giải thưởng, em không biết tiếng Nhật, nên khi đọc tên, em cũng không nhận ra. Phải khi người hỗ trợ đoàn ra dấu, em mới hiểu là em có giải” - Vân Anh kể lại.
Ban đầu, thấy trong đoàn Việt Nam các bạn đều có giải, mà mình lại không được xướng danh, Vân Anh cho biết cô cảm thấy rất ngại với cô giáo và người thân. “Lúc đó em chỉ mong được giải đồng hay một giải gì cũng được để về khoe với cô và người thân, chứ về tay không trong khi các bạn đều có giải thì ngại lắm. Rồi sau đó Ban tổ chức đọc tên em một lần nữa, mọi người bảo em lên, em mới biết là mình giành giải đặc biệt” - Vân Anh cho biết.
Đây là giải thưởng âm nhạc lớn thứ hai trong cuộc đời của Trần Thị Vân Anh, sau giải nhất Cuộc thi tiếng hát Hà Nội 2023. Cái được lớn nhất của hai giải thưởng này đối với Vân Anh không chỉ là giải thưởng, danh tiếng, mà còn là sự thay đổi về tư duy làm nghề, về kinh nghiệm sân khấu, là vô vàn những bài học khác mà không dễ gì có được.
Sau giải thưởng, Vân Anh nhận được nhiều lời mời hơn từ các chương trình nghệ thuật, chương trình truyền hình và từ các doanh nghiệp. “Em thấy mình may mắn rất nhiều, khi ở những thời điểm quan trọng đều gặp được đúng người dẫn dắt. Ngoài đam mê, nỗ lực, thì định hướng tốt cũng là yếu tố góp phần giúp em gặt hái được những thành công như vậy” - Vân Anh chia sẻ.
