Tọa đàm khoa học về công trình dịch thuật, nghiên cứu liên ngành tác phẩm "Thượng kinh ký sự"

Ngày 18/12, Học viện Khoa học xã hội phối hợp Công ty cổ phần Văn hóa đọc và học Việt Nam-Sàn Văn hóa học và đọc Việt Nam (Hocdoc.vn) tổ chức Tọa đàm khoa học về công trình dịch thuật nghiên cứu liên ngành tác phẩm "Thượng Kinh ký sự" của Lê Hữu Trác (đăng trên Nam Phong tạp chí, 1923-1924) do nhà Hán học Nguyễn Trọng Thuật dịch (Nguyễn Hữu Sơn-Nguyễn Xuân Tuấn sưu tầm, biên soạn giới thiệu). 
Quang cảnh buổi tọa đàm.
Quang cảnh buổi tọa đàm.

Tại buổi Tọa đàm, các nhà khoa học tập trung nghiên cứu, bình luận, trao đổi về nội dung sách Thượng Kinh ký sự (Nguyễn Hữu Sơn-Nguyễn Xuân Tuấn sưu tầm, biên soạn giới thiệu) trên cơ sở tư liệu bản dịch của nhà Hán học Nguyễn Trọng Thuật.

Buổi Tọa đàm góp phần khẳng định vị thế danh nhân văn hóa Lê Hữu Trác trong nền văn học dân tộc, khu vực phương Đông và thế giới.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Sơn chủ trì tọa đàm.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Sơn chủ trì tọa đàm.

Cuốn sách “Thượng Kinh ký sự” được ra mắt nhân dịp Đại hội đồng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) lần thứ 42 ra nghị quyết Vinh danh và kỷ niệm 300 năm Ngày sinh của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông-Lê Hữu Trác (1724-2024).

Cuốn sách gồm 18 chương, được xem là tác phẩm viết về đề tài du ký đầu tiên của văn học nước ta. Trong ấn bản đặc biệt này có in ảnh toàn bộ văn bản Hán văn của “Thượng kinh ký sự”, mang đến cho bạn đọc một ấn bản tương đối hoàn chỉnh nhất từ trước tới nay.

Cuốn sách "Thượng Kinh ký sự" do Nguyễn Trọng Thuật dịch (Nguyễn Hữu Sơn-Nguyễn Xuân Tuấn sưu tầm, biên soạn giới thiệu).

Cuốn sách "Thượng Kinh ký sự" do Nguyễn Trọng Thuật dịch (Nguyễn Hữu Sơn-Nguyễn Xuân Tuấn sưu tầm, biên soạn giới thiệu).

Trong lời giới thiệu cuốn sách, nhà văn, nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Tuấn viết: “Danh y Lê Hữu Trác với ngòi bút tài hoa đã khéo léo trình bày tư tưởng của mình qua các trang ghi chép và nhất là các bài thơ độc lập của ông.

Văn thơ ở “Thượng Kinh ký Sự” đã đạt tới sự giản dị và sâu sắc của bậc túc nho luôn trải lòng mình để nói về nghề y, về đạo đức, về đạo làm quan và về đạo làm người. Tất cả những điều ấy đã cho thấy sự dụng tâm cao vời vợi cũng là mong muốn đóng góp với đời không chỉ các bài thuốc ích nước lợi dân mà còn cả những áng thơ văn để người đời sau nhìn vào đó tự răn mình.

Cái hơi văn của cụ Lê Hữu Trác, cái tài thuốc của Hải Thượng Lãn Ông đã hòa quyện thanh thoát đưa đến cho người đương thời, người đời sau sự hữu dụng mà hậu nhân hôm nay đều kính phục cụ”.

Buổi Tọa đàm có sự tham dự của nhiều học giả, nhà nghiên cứu, giảng viên đến từ nhiều trường đại học tại Hà Nội. Nhiều ý kiến, đánh giá thẳng thắn đã được các đại biểu chia sẻ.

Tiến sĩ Lê Thanh Tùng chia sẻ tại buổi tọa đàm.

Tiến sĩ Lê Thanh Tùng chia sẻ tại buổi tọa đàm.

Tiến sĩ Lê Thanh Tùng, Khoa Hán Nôm, Trường đại học Sư phạm Hà Nội, đã dành nhiều thời gian chia sẻ về bản dịch "Thượng Kinh ký sự" của dịch giả Nguyễn Trọng Thuật. Theo đó, "Thượng Kinh ký sự" đến nay có khoảng 70 bản dịch ra các ngôn ngữ khác nhau, trong đó chủ yếu là tiếng Việt, 1 bản dịch sang tiếng Pháp.

Bản dịch Nguyễn Trọng Thuật là bản đầu tiên dịch ra chữ Quốc ngữ vào năm 1923-1924. Đây cũng là bản dịch chưa từng được in thành sách.

Kết cấu sách thấy được sự công phu và khoa học của những người biên soạn. Thể thức trình bày, lời văn vẫn được giữ nguyên đó là sự tôn trọng với bản dịch đầu tiên. Hai tác giả (Nguyễn Hữu Sơn-Nguyễn Xuân Tuấn) đã cất công đi tìm, sao chụp lại những văn bản nguyên tác Hán văn. Điều này là vô cùng ý nghĩa vừa giới thiệu một cách hoàn chỉnh về tác phẩm gốc mà còn nâng tầm tác phẩm, giúp các nhà nghiên cứu có cơ hội đối chiếu giữa bản dịch với bản gốc.

Tiến sĩ Đỗ Thị Thu Thủy, Trưởng Khoa Viết văn, báo chí, Trường đại học Văn hóa, chia sẻ tại buổi Tọa đàm.

Tiến sĩ Đỗ Thị Thu Thủy, Trưởng Khoa Viết văn, báo chí, Trường đại học Văn hóa, chia sẻ tại buổi Tọa đàm.

Tiến sĩ Đỗ Thị Thu Thủy, Trưởng Khoa Viết văn, báo chí, Trường đại học Văn hóa, ghi nhận, cuốn sách có tính liên ngành và sự kế thừa tiếp nối của hoạt động dịch thuật từ Nguyễn Trọng Thuật của hàng trăm năm trước đến bối cảnh hôm nay.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Sơn và nhà văn Nguyễn Xuân Tuấn đã có công trong việc làm sống lại những công trình như này. Qua cuốn sách chúng ta thấy được bức tranh toàn cảnh và đầy đủ hơn để di sản văn hóa của cha ông trong quá khứ. Đó là tấm lòng của những người trí thức, những người làm công tác văn học luôn đau đáu với câu chuyện văn hóa. Những công trình như này là hết sức cần thiết.

Là một giảng viên của trường Đại học Thăng Long, cũng là người nghiên cứu nhiều về Hải Thượng Lãn Ông-Lê Hữu Trác, thạc sĩ Trần Văn Quyến đã chia sẻ những câu chuyện xoay quanh cuộc đời của Lê Hữu Trác thông qua các tư liệu lịch sử mà anh đã tiếp cận. Đặc biệt, anh ghi nhận phần Phụ lục được Nguyễn Hữu Sơn - Nguyễn Xuân Tuấn đưa vào rất có giá trị. Bởi qua đó giúp độc giả tiếp cận "Thượng Kinh ký sự" một cách toàn diện hơn.

Qua chia sẻ của các đại biểu, cuộc đời và sự nghiệp của danh nhân Lê Hữu Trác lại được làm rõ hơn cũng như góp phần để cuốn sách "Thượng Kinh ký sự" (Nguyễn Hữu Sơn-Nguyễn Xuân Tuấn sưu tầm, biên soạn giới thiệu) trên cơ sở tư liệu bản dịch của nhà Hán học Nguyễn Trọng Thuật, đến gần với công chúng hơn, cũng như một sự tri ân đối với danh y lỗi lạc của dân tộc.

Lê Hữu Trác, hiệu Hải Thượng Lãn Ông, là một nho gia và danh y kiệt xuất của Việt Nam vào cuối thời Hậu Lê. Ông sinh năm 1721 tại xã Liễu Xá, huyện Đường Hào, trấn Hải Dương (nay thuộc Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên), trong một gia đình khoa bảng danh giá, với cha và chú đều đỗ tiến sĩ và làm quan đại thần.

Từ trẻ, ông đã nổi tiếng học giỏi và hay chữ. Năm 20 tuổi, trước bối cảnh xã hội rối ren dưới triều Trịnh Giang độc đoán, giặc giã khắp nơi, ông quyết định rời bỏ sách vở để tham gia quân đội.

Khi đang trong quân ngũ, ông phải trở về quê ngoại ở huyện Hương Sơn (tỉnh Hà Tĩnh ngày nay) để chăm sóc mẹ già thay anh trai. Tại Hương Sơn, ông mắc bệnh dai dẳng và được một thầy thuốc họ Trần chữa khỏi. Sự việc này đã thay đổi cuộc đời ông, khiến ông từ bỏ con đường quan lộ, toàn tâm nghiên cứu y học.

Ông trở thành một danh y nổi tiếng, mở trường dạy học và biên soạn bộ sách y học đồ sộ Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh, một kiệt tác của nền Y học cổ truyền Việt Nam.

Đại diện Sàn Văn hóa Học và Đọc Việt Nam-Hocdoc.vn trao tặng sách cho Học viện Khoa học xã hội.

Đại diện Sàn Văn hóa Học và Đọc Việt Nam-Hocdoc.vn trao tặng sách cho Học viện Khoa học xã hội.

Nhân dịp này, Sàn Văn hóa Học và Đọc Việt Nam-Hocdoc.vn đã trao tặng cho Học viện Khoa học xã hội 50 cuốn sách “Thượng kinh ký sự”. Đồng thời, sàn cũng đã gửi công văn trao tặng 200 cuốn sách “Thượng kinh ký sự” cho Tỉnh ủy Hưng Yên và 200 cuốn sách “Thượng Kinh ký sự” cho Tỉnh ủy Hà Tĩnh và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Tĩnh.

Có thể bạn quan tâm

Trao gửi niềm tin vào sự phát triển của quê hương

Không chờ vận động, nhiều hộ dân ở ngoại thành Hà Nội đã chủ động hiến đất, lùi tường rào, góp công sức để mở rộng đường giao thông nông thôn, qua đó làm đẹp cảnh quan làng quê và lan tỏa tinh thần đoàn kết, trách nhiệm vì cộng đồng.

Quốc lộ 21B được giải phóng mặt bằng xong đến đâu, đơn vị thi công tập trung máy móc làm đến đó (Ảnh THÁI QUANG)

Các dự án hạ tầng trọng điểm đạt tiến độ khả quan

Thời gian qua, công tác giải phóng mặt bằng nhiều dự án trọng điểm trên địa bàn Hà Nội đạt kết quả tích cực. Bên cạnh các cơ chế chính sách, quyết tâm cao của hệ thống chính trị là giải pháp quan trọng để bảo đảm tiến độ cho các dự án.

Xây dựng phường đô thị kiểu mẫu

Là địa bàn tập trung nhiều trường đại học, bệnh viện, cơ sở kinh doanh dịch vụ và các tuyến giao thông quan trọng, phường Láng (Hà Nội) đối mặt áp lực lớn trong công tác quản lý đô thị. Trong bối cảnh đó, Ủy ban nhân dân phường đã tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn”, hướng tới xây dựng phường đô thị kiểu mẫu.

Ban Tổ chức vinh danh những gia đình tiêu biểu trong cuộc thi Gia đình đọc sách - Phát triển tủ sách gia đình kết nối yêu thương lần thứ II năm 2026.

Ươm mầm văn hóa đọc từ gia đình

Hà Nội luôn chú trọng phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng. Thành phố đã triển khai nhiều hoạt động xây dựng văn hóa đọc trong gia đình, nổi bật là cuộc thi “Gia đình đọc sách - Phát triển tủ sách gia đình kết nối yêu thương” năm 2026. Từ việc tham gia cuộc thi, các thế hệ trong một gia đình gắn kết hơn với văn hóa đọc.

Thi công ga ngầm S3 thuộc tuyến đường sắt đô thị số 5 tại nút giao Nguyễn Chí Thanh-La Thành (Hà Nội).

Khai thác nguồn lực từ tài nguyên không gian

Kỳ họp thứ tư Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội khóa 17, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thông qua 14 nghị quyết thuộc nhóm lĩnh vực đô thị. Trong số này, cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 được thể hiện rõ nét qua hai nghị quyết với các quy định “chưa từng có” tại Việt Nam.

Các bác sĩ, nhân viên y tế Trạm Y tế phường Khương Đình khám sức khỏe định kỳ cho người dân trên địa bàn.

Tích cực chăm sóc sức khỏe toàn dân

Ngành y tế, chính quyền địa phương và đội ngũ y tế 126 xã, phường của Hà Nội đang tích cực triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân, bảo đảm mọi người dân đều được hưởng quyền lợi và chính sách nhân văn của thành phố.

Bãi đỗ ô tô/ xe máy tại tuyến phố Lý Thái Tổ là một trọng 7 điểm đỗ đầu tiên thí điểm thu phí điện tử nhận được rất nhiều phản hồi tích cực của người dân.

Sớm nhân rộng mô hình bãi đỗ xe thông minh thu phí điện tử

Khi công nghệ chạm đến những nhu cầu đời thường nhất của người dân như chiếc vé gửi xe, đó là lúc triết lý "Số hóa vị dân sinh" được hiện thực hóa một cách trọn vẹn nhất. Việc áp dụng thu phí điện tử không dừng tại hạ tầng giao thông tĩnh tại Hà Nội thời gian qua đã chứng minh tính đúng đắn của quyết sách hợp lòng dân.

Các đại biểu lãnh đạo, trí thức và văn nghệ sĩ tham dự buổi lễ.

Chung tay bảo tồn, phát huy và lan tỏa giá trị của tiếng Việt

Ngày 8/7, tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội), Quỹ Hỗ trợ bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam tổ chức lễ công bố Quyết định thành lập Câu lạc bộ di sản văn hóa tiếng Việt, giới thiệu Ban Chủ nhiệm gồm nhiều nhà quản lý, chuyên gia văn hóa, ngoại giao... uy tín và tâm huyết với bảo tồn di sản.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà thăm hỏi, động viên người khuyết tật tham dự lễ khai trương mô hình.

Triển khai thí điểm mô hình cho người khuyết tật, người yếu thế dựa vào gia đình và cộng đồng

Việc triển khai mô hình phải hướng tới hiệu quả thực chất, lấy chất lượng phục hồi chức năng và lợi ích của người dân làm thước đo. Đặc biệt, mô hình phải được tổ chức vận hành thực sự hiệu quả, được đánh giá bằng chất lượng phục hồi chức năng và những lợi ích thiết thực mang lại cho người dân sinh sống trên địa bàn.

Lãnh đạo Thành phố Hà Nội tặng hoa, ghi nhận, tôn vinh và chúc mừng các doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Chuyển hướng thu hút đầu tư

Hà Nội đang định hướng thu hút đầu tư tập trung vào dòng vốn lớn trong công nghệ cao, hạ tầng xanh và đổi mới sáng tạo. Để đạt mục tiêu tăng trưởng và thu hút các “đại bàng”, thành phố cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, luôn đồng hành, sát cánh cùng các nhà đầu tư.

Khu đất dự kiến phát triển nhà ở xã hội tại phường Long Biên (Hà Nội).

Thêm nhiều dự án nhà ở xã hội mở bán

Những ngày gần đây, chủ đầu tư các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn Thành phố Hà Nội liên tục công bố kế hoạch tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua, thuê mua và mở bán nhà ở xã hội. Cùng với đó, thành phố cũng công bố vị trí các ô đất dự kiến xây dựng nhà ở xã hội mới, nhằm tăng thêm cơ hội tiếp cận nhà ở đối với người thu nhập thấp.

Nỗ lực tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Ngay sau khi Ban Chỉ đạo quốc gia phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Thành phố Hà Nội đã triển khai chiến dịch với tinh thần chủ động, quyết liệt nhưng thận trọng, bảo đảm phương châm “làm đến đâu chắc đến đó”.

Lãnh đạo Thành phố Hà Nội thực hiện khai trương hệ thống thẻ vé điện tử liên thông đa phương thức cho mạng lưới giao thông công cộng Thủ đô.

Xây dựng hệ sinh thái giao thông thông minh

Thành phố Hà Nội vừa khai trương hệ thống thẻ vé điện tử liên thông đa phương thức cho mạng lưới giao thông công cộng trên địa bàn. Đây là dấu mốc quan trọng trong tiến trình xây dựng giao thông thông minh, hướng tới mục tiêu hình thành thói quen sử dụng phương tiện công cộng văn minh, hiện đại cho người dân.

Các nghệ sĩ của dòng nhạc hàn lâm trở nên gần gũi công chúng thông qua biểu diễn tại không gian công cộng.

Đưa nghệ thuật đỉnh cao đến cộng đồng

Từ cuối năm 2025 đến nay, tại khu vực Nhà Bát giác bên hồ Hoàn Kiếm, liên tục diễn ra những buổi biểu diễn của các nghệ sĩ chuyên nghiệp với chất lượng nghệ thuật cao. Đó chính là giải pháp Hà Nội triển khai nhằm nâng cao mức độ hưởng thụ văn hóa của nhân dân.

Xây dựng và phát triển thị trường lao động số

Theo Kế hoạch Xây dựng, phát triển thị trường lao động số Thành phố Hà Nội, công nghệ số (trí tuệ nhân tạo - AI, dữ liệu lớn - Big Data) được chọn làm cốt lõi để nâng cao hiệu quả quản trị; lấy việc nâng cao năng suất lao động và bảo đảm an sinh xã hội bền vững cho người lao động làm mục tiêu.

Đổi mới công tác tuyển sinh đầu cấp nhờ công nghệ số

Năm học 2026-2027, Thành phố Hà Nội tiếp tục đổi mới công tác tuyển sinh đầu cấp bằng việc ứng dụng bản đồ số GIS và trí tuệ nhân tạo (AI). Những giải pháp này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm phân tuyến khoa học, minh bạch, đồng thời giúp phụ huynh và học sinh thuận tiện hơn trong quá trình đăng ký tuyển sinh.