Phát biểu khai mạc tọa đàm, Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc và khó lường, các rủi ro an ninh phi truyền thống ngày càng tác động mạnh mẽ đến sự phát triển bền vững của các quốc gia.
Biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan, xung đột địa chính trị, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và quá trình chuyển dịch năng lượng đang đặt ra những thách thức chưa từng có đối với bảo đảm an ninh năng lượng.
Đối với Việt Nam, an ninh năng lượng không chỉ là điều kiện bảo đảm cho tăng trưởng kinh tế mà còn là nền tảng duy trì ổn định chính trị-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược quốc gia.
Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Đình Phi nêu rõ, tọa đàm được tổ chức nhằm làm rõ vị trí, vai trò của an ninh năng lượng trong tổng thể an ninh quốc gia; nhận diện các nguy cơ, thách thức an ninh năng lượng dưới góc độ an ninh phi truyền thống; đề xuất các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn mới; đồng thời góp phần cung cấp cơ sở lý luận, thực tiễn và các khuyến nghị chính sách phục vụ công tác nghiên cứu, tham mưu và hoạch định chiến lược trong thời gian tới.
Phát biểu tại tọa đàm, Tiến sĩ Nguyễn Thành Hưởng, Trưởng Ban Quản trị rủi ro và Giám sát tuân thủ, Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) nêu rõ, năng lượng là điều kiện thiết yếu để duy trì hoạt động của nền kinh tế, xã hội, quốc phòng và an ninh. Xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu, cạnh tranh công nghệ, tấn công mạng và chuyển dịch năng lượng có thể đồng thời tác động đến an ninh và sự phát triển của mỗi quốc gia.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thành Hưởng, đối với ngành năng lượng, an ninh phải được tích hợp ngay từ khâu xây dựng chiến lược, quy hoạch, lựa chọn công nghệ, quyết định đầu tư, tổ chức chuỗi cung ứng và thiết kế mô hình vận hành; phát triển tìm kiếm, khai thác các nguồn tài nguyên năng lượng đến đâu phải bảo vệ tài nguyên, công trình và chủ quyền quốc gia đến đó; mở rộng hạ tầng phải đi cùng tăng năng lực dự phòng và phục hồi; chuyển đổi số phải gắn với bảo vệ hệ thống điều khiển, dữ liệu và không gian mạng; hội nhập quốc tế phải củng cố năng lực tự chủ và bảo vệ lợi ích quốc gia.
Nhấn mạnh chuyển dịch năng lượng phải an toàn, có trật tự và không tạo ra những dạng phụ thuộc mới, ông Nguyễn Thành Hưởng cho biết, Việt Nam cần phát triển hệ thống năng lượng xanh và sạch hơn, nhưng phải bảo đảm đủ nguồn cung, giá hợp lý, vận hành ổn định, có dự phòng và từng bước làm chủ công nghiệp, công nghệ trong nước. Chuyển dịch năng lượng không phải là từ bỏ ngay các nguồn truyền thống, mà là cơ cấu lại hợp lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển năng lượng tái tạo, nhiên liệu sạch và công nghệ mới.
Ông Nguyễn Thành Hưởng cho biết, Petrovietnam không chỉ là một doanh nghiệp mà còn là lực lượng nòng cốt góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Petrovietnam tham gia hầu hết các mắt xích của chuỗi giá trị năng lượng, từ thăm dò, khai thác dầu khí, công nghiệp khí, lọc-hóa dầu, sản xuất điện đến phân phối và phát triển năng lượng mới. Mỗi sản phẩm năng lượng không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần duy trì sản xuất, ổn định thị trường, bảo đảm các cân đối lớn và khẳng định sự hiện diện gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo.
Chia sẻ tại tọa đàm, ông Đỗ Mạnh Bình, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Dầu Việt Nam nêu rõ, trong bối cảnh mới, an ninh năng lượng không chỉ là câu chuyện có đủ xăng dầu hay có đủ năng lực dự trữ; quan trọng hơn, đó là khả năng duy trì dòng chảy năng lượng liên tục, an toàn, linh hoạt, với chi phí hợp lý trong mọi tình huống. Thực tế cho thấy, thị trường có thể không thiếu nguồn cung trên quy mô quốc gia, nhưng vẫn có thể xảy ra thiếu hụt cục bộ nếu đường vận chuyển bị chia cắt, cảng biển dừng hoạt động, hệ thống điều hành gặp sự cố hoặc nguồn hàng không đến được đúng nơi, đúng thời điểm.
Tại tọa đàm, các ý kiến cũng nhấn mạnh, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế điều hành thị trường xăng dầu theo hướng linh hoạt hơn, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động bảo đảm nguồn cung khi thị trường biến động; thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin, dữ liệu và cảnh báo sớm giữa cơ quan quản lý, Petrovietnam, doanh nghiệp năng lượng và các cơ sở nghiên cứu; phát huy hiệu quả liên kết toàn chuỗi, từ tạo nguồn, tồn trữ, vận chuyển, chế biến đến phân phối.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh đầu tư vào khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu và an ninh mạng; đồng thời phát triển hệ thống logistics, kho dự trữ và hạ tầng phân phối có khả năng chống chịu cao trước thiên tai và các rủi ro địa chính trị...
Phát biểu bế mạc tọa đàm, Trung tướng, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống khẳng định, với chủ đề "An ninh năng lượng - Trụ cột của an ninh quốc gia trong bối cảnh rủi ro an ninh phi truyền thống", tọa đàm bám sát tinh thần Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/2/2020 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; qua đó bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia - nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Yêm đồng thời nhấn mạnh, an ninh năng lượng không chỉ là bảo đảm nguồn cung đầy đủ, liên tục với chi phí hợp lý mà còn phải bảo đảm tính ổn định, khả năng chống chịu, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững và phát triển xanh.
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Yêm cho biết, tại tọa đàm, các đại biểu đã tập trung nhận diện những nguy cơ, thách thức đối với an ninh năng lượng Việt Nam; đồng thời thống nhất quan điểm chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa, nhận diện và quản trị rủi ro.
Nhiều nhóm giải pháp được đề xuất như: sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; bảo đảm và đa dạng hóa nguồn cung; mở rộng đầu tư trong và ngoài nước; phát triển năng lượng tái tạo; thúc đẩy mô hình hợp tác công-tư; bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính; đồng thời tăng cường năng lực ứng phó với các rủi ro từ thiên tai, xung đột địa chính trị, biến động thị trường năng lượng, an ninh mạng và an ninh công nghệ.
