Tòa án nhân dân tối cao kiến nghị về nhiều bất cập trong hệ thống pháp luật

Qua tổng rà soát 111 văn bản quy phạm pháp luật, Tòa án nhân dân tối cao chỉ ra nhiều bất cập trong hệ thống pháp luật, trong đó có 75 nội dung, quy định tại 29 văn bản còn mâu thuẫn, chồng chéo và 15 lĩnh vực chưa được pháp luật điều chỉnh đầy đủ.

Cán bộ Tòa án nhân dân tối cao tham gia tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật.
Cán bộ Tòa án nhân dân tối cao tham gia tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật.

Tòa án nhân dân tối cao vừa có báo cáo gửi Bộ Tư pháp về tình hình triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Tòa án nhân dân tối cao.

Tính đến ngày 30/6/2026, Tòa án nhân dân tối cao đã tổng rà soát 111 văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực hoặc chưa có hiệu lực thuộc trách nhiệm quản lý. Trong đó có 7 bộ luật, luật của Quốc hội; 8 nghị quyết của Quốc hội; 6 pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; 9 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; 38 nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; 32 thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; 10 thông tư liên tịch và một văn bản thuộc hình thức khác. Đồng thời, có 34 văn bản đã được sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ một phần.

Kết quả rà soát cho thấy có 33 văn bản quy phạm pháp luật được đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ một phần. Trong đó, 22 văn bản được đề xuất sửa đổi, bổ sung; 5 văn bản đề xuất thay thế; 6 văn bản đề xuất bãi bỏ một phần; 2 văn bản đề xuất bãi bỏ toàn bộ và 4 văn bản được đề xuất ban hành mới, trong đó có một văn bản được kiến nghị ban hành với hiệu lực pháp lý cao hơn.

Đánh giá sự phù hợp của các văn bản quy phạm pháp luật với chủ trương, đường lối của Đảng, Tòa án nhân dân tối cao xác định 31 nội dung, quy định tại 14 văn bản không còn phù hợp với các chủ trương mới.

Những nội dung cần hoàn thiện chủ yếu liên quan tổ chức bộ máy Tòa án nhân dân, tố tụng điện tử, phiên tòa trực tuyến, dữ liệu điện tử, biểu mẫu điện tử, trình tự, thủ tục tố tụng, chế độ phụ cấp chức vụ, bảng lương chuyên môn, nghiệp vụ và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật về tổ chức, hoạt động của Tòa án nhân dân.

Đáng chú ý, qua rà soát theo tiêu chí về tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Tòa án nhân dân tối cao xác định 75 nội dung, quy định tại 29 văn bản quy phạm pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, không thống nhất hoặc không còn phù hợp.

Các bất cập chủ yếu liên quan thẩm quyền, trình tự, thủ tục trong tố tụng dân sự, tố tụng hành chính, tố tụng hình sự; biểu mẫu tố tụng; giải quyết khiếu nại, tố cáo; phối hợp liên ngành trong thi hành án hình sự; xử lý vi phạm hành chính tại Tòa án; chế độ phụ cấp, tiền lương, trang phục tư pháp cũng như việc cập nhật tên gọi cơ quan, chức danh và thẩm quyền theo mô hình tổ chức mới của Tòa án nhân dân.

Báo cáo cũng chỉ ra 54 nội dung, quy định tại 20 văn bản chưa rõ ràng, có nhiều cách hiểu, chưa phù hợp thực tiễn hoặc thiếu tính khả thi, gây khó khăn, vướng mắc, tạo “điểm nghẽn” trong áp dụng, thực hiện pháp luật, cản trở quá trình phát triển.

Những vướng mắc tập trung ở các lĩnh vực như: tố tụng dân sự; tố tụng hành chính; xử lý vi phạm hành chính tại tòa án; chi phí tố tụng; biểu mẫu tố tụng; phòng xử án; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong Tòa án nhân dân; thi hành án hình sự và phối hợp liên ngành trong hoạt động tố tụng.

Trong đó, đáng chú ý là quy định về thủ tục rút gọn trong Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nhất là điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn đối với các vụ án dân sự liên quan xử lý tài sản bảo đảm, giao tài sản bảo đảm để xử lý hoặc giao tài sản bảo đảm cho bên mua, bên nhận chuyển nhượng tài sản do xử lý tài sản bảo đảm.

Bên cạnh đó, Tòa án nhân dân tối cao cũng phát hiện 15 nội dung, lĩnh vực chưa được pháp luật điều chỉnh đầy đủ, chủ yếu liên quan tố tụng điện tử, hồ sơ điện tử, chứng cứ điện tử, dữ liệu điện tử, việc xác thực, thu thập và quản lý dữ liệu điện tử, tống đạt văn bản tố tụng bằng phương thức điện tử, kết nối và chia sẻ dữ liệu trong hoạt động của Tòa án, cùng hệ thống biểu mẫu điện tử và công tác văn thư, lưu trữ.

Theo Tòa án nhân dân tối cao, các văn bản quy phạm pháp luật được đề xuất xử lý sẽ được triển khai theo lộ trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Tòa án nhân dân tối cao và các cơ quan có thẩm quyền trong giai đoạn 2026-2027. Đối với các nội dung liên quan sửa đổi, bổ sung luật, pháp lệnh hoặc văn bản của cơ quan khác, việc thực hiện sẽ theo chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật tương ứng.

Trên cơ sở kết quả rà soát, Tòa án nhân dân tối cao kiến nghị Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và phần mềm hỗ trợ kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo hướng đồng bộ, liên thông, tạo thuận lợi cho việc khai thác, đối chiếu tình trạng hiệu lực, văn bản sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, văn bản hợp nhất cũng như lịch sử thay đổi của từng văn bản.

Đồng thời, hướng dẫn thống nhất việc xác định tiêu chí rà soát, phân loại hình thức xử lý văn bản; cách ghi nhận văn bản hết hiệu lực, hết hiệu lực một phần, tạm ngừng hiệu lực, đình chỉ thi hành và xử lý trường hợp một văn bản có nhiều nội dung cần xử lý theo các tiêu chí khác nhau.

Bên cạnh đó, Tòa án nhân dân tối cao đề xuất nghiên cứu, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong công tác rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật; hỗ trợ các cơ quan đối chiếu tự động văn bản sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, văn bản dẫn chiếu và phát hiện các quy định có dấu hiệu mâu thuẫn, chồng chéo.

Có thể bạn quan tâm

Cơ quan chức năng làm việc với đối tượng Đỗ Minh Quang. (Ảnh: Công an cung cấp)

Thành phố Hồ Chí Minh: Khởi tố đối tượng về hành vi đăng thông tin sai sự thật về doanh nghiệp

Ngày 23/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, ra Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Đỗ Minh Quang về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Cơ quan công an làm việc với bị cáo Nguyễn Hòa Bình (tức Shark Bình). (Ảnh: CAHN)

Làm rõ thủ đoạn Shark Bình giúp sức rửa tiền bẩn cho cỗ máy lừa đảo của Mr Pips

Như tin đã đưa, ngày 26/10 tới đây, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội sẽ xét xử sơ thẩm vụ án của Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và đồng phạm. Trong vụ án này, Nguyễn Hòa Bình, tức Shark Bình đã giúp sức cho Nam "rửa tiền" một lượng lớn tiền qua ví điện tử Ngân Lượng - một app thanh toán do CEO này tạo lập.

Cần duy trì cơ chế đánh giá độc lập đối với những chính sách có tác động lớn

Cần duy trì cơ chế đánh giá độc lập đối với những chính sách có tác động lớn

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, việc đơn giản hóa quy trình xây dựng, ban hành văn bản phải bảo đảm thực chất, giảm những thủ tục không cần thiết nhưng không được giản lược các khâu có ý nghĩa quyết định đến chất lượng chính sách, chất lượng thẩm tra và trách nhiệm giải trình của các cơ quan có liên quan.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại tổ. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Giải quyết ba “nút thắt”, nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu tập trung giải quyết ba "nút thắt" trong thực hiện Nghị quyết số 206, bảo đảm tháo gỡ thực chất các vướng mắc do quy định của pháp luật trước khi Nghị quyết hết hiệu lực. Đồng thời, nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, không đánh đổi chất lượng lấy tốc độ.

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đổi mới quy trình xây dựng pháp luật, khơi thông nguồn lực phát triển

Việc sửa đổi Luật Văn bản quy phạm pháp luật nhằm đổi mới quy trình xây dựng luật, gắn kết chặt chẽ công tác xây dựng với tổ chức thi hành pháp luật. Cùng với đó, Chính phủ được đề nghị đẩy nhanh xử lý các khó khăn, vướng mắc, ưu tiên các vấn đề ảnh hưởng trực tiếp hoạt động đầu tư, kinh doanh, vận hành bộ máy mới.

Đối tượng Nguyễn Văn Phương (Ảnh: Công an tỉnh Thanh Hóa)

Thanh Hóa bắt tạm giam các đối tượng tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài

Công an tỉnh Thanh Hóa vừa khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam hai đối tượng để điều tra về hành vi tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài, dùng chiêu bài “việc nhẹ, lương cao” để lôi kéo công dân sang Campuchia làm việc tại các cơ sở liên quan cờ bạc trực tuyến và lừa đảo trên không gian mạng.

Các đại biểu tham dự Hội nghị Viện trưởng Viện kiểm sát, Viện công tố các nước ASEAN-Trung Quốc lần thứ 16. (Ảnh: vksndtc.gov.vn)

Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam dự Hội nghị Viện trưởng Viện kiểm sát, Viện công tố các nước ASEAN-Trung Quốc lần thứ 16

Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến đã tham dự Hội nghị Viện trưởng Viện kiểm sát, Viện công tố các nước ASEAN-Trung Quốc lần thứ 16 diễn ra trong hai ngày 21 và 22/10 tại thủ đô Bandar Seri Begawan, Brunei Darussalam, do Cơ quan Tổng Chưởng lý Brunei Darussalam đăng cai tổ chức.