Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), Trung Quốc hiện đang nổi lên như một động lực then chốt của thị trường gạo châu Á nhờ nhu cầu nhập khẩu mạnh mẽ. Nhập khẩu gạo của Trung Quốc đã tăng mạnh trở lại trong năm 2025, đạt khoảng 3 triệu tấn. Trong số các thị trường cung cấp, Myanmar là thị trường lớn nhất nhờ mức giá cạnh tranh. Việt Nam giữ vị trí là nhà cung cấp gạo lớn thứ hai cho Trung Quốc với khoảng 700.000 tấn, tăng khoảng 2,5 lần so với năm 2024.
Chủ tịch VFA Đỗ Hà Nam cho biết, Trung Quốc là một trong những “điểm sáng” trong bức tranh xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2025, nhất là khi các thị trường nhập khẩu truyền thống như Philippines, Indonesia đều sụt giảm kim ngạch nghiêm trọng; đồng thời cũng là thị trường xuất khẩu gạo tiềm năng của Việt Nam trong năm 2026. Tuy nhiên thị trường này cũng dễ dàng chuyển đổi nhà cung cấp dựa trên khả năng cạnh tranh về giá cho nên các doanh nghiệp xuất khẩu cần năng động, linh hoạt cập nhật nhanh chóng thông tin về dòng chảy thương mại gạo tại Trung Quốc.
Trong khi đó, Việt Nam hiện đã vươn lên là nhà cung cấp gạo lớn thứ 7 cho thị trường Nhật Bản. Năm 2025, Việt Nam cũng đánh dấu một bước tiến lớn khi xuất khẩu thành công những tấn gạo đầu tiên mang nhãn hiệu “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” sang Nhật Bản, mở ra cơ hội tiếp cận sâu hơn với thị trường chất lượng cao, tiêu chuẩn nghiêm ngặt hàng đầu thế giới.
Ông Phạm Thái Bình, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An cho rằng, năm 2026, công ty tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu gạo sang Nhật Bản do nhu cầu của thị trường này còn khá lớn, nhất là đối với các loại gạo đặc sản, gạo xanh phát thải thấp. Thực tế, lượng gạo xuất khẩu vào Nhật Bản không lớn nhưng do chủ yếu là gạo thơm cho nên có lợi thế lớn về giá, mang lại giá trị gia tăng cao. Đây cũng sẽ là xu hướng chung trong xuất khẩu gạo của Việt Nam khi tập trung đẩy mạnh chất lượng thay vì số lượng.
Mặt khác, theo thông tin từ VFA, nhập khẩu gạo khu vực tư nhân của Nhật Bản năm 2025 tăng 95 lần so với năm 2024, đạt 96.834 tấn. Nguyên nhân là do nguồn cung nội địa thắt chặt và giá đạt mức cao kỷ lục buộc doanh nghiệp thực phẩm, nhà hàng và người tiêu dùng chuyển sang gạo nhập khẩu. Dự báo, giá gạo nội địa cao sẽ khiến nhu cầu nhập khẩu của Nhật Bản tiếp tục tăng, mang lại cơ hội cho nhiều quốc gia xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.
Đối với thị trường Hàn Quốc, bảng cân đối cung-cầu gạo mới nhất của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) cho thấy triển vọng niên vụ 2025/2026 của Hàn Quốc nhìn chung ổn định. Sản lượng gạo xay xát dự kiến đạt 3,54 triệu tấn; lượng tiêu thụ dự báo đạt 3,86 triệu tấn chủ yếu đến từ nhu cầu của ngành thực phẩm chế biến. Với điều kiện thuận lợi về vị trí địa lý và lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do khu vực và song phương, gạo Việt Nam có nhiều khả năng thâm nhập sâu hơn vào thị trường này.
Năm 2026, thương mại gạo quốc tế dự báo đạt 60,6 triệu tấn, tồn kho gạo cuối kỳ toàn cầu niên vụ 2025/2026 được dự báo đạt 217,7 triệu tấn. Theo báo cáo Chỉ số giá gạo toàn cầu (FARPI) tháng 2/2026 của Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên hợp quốc (FAO), giá gạo toàn cầu tăng nhẹ vào đầu năm 2026, chủ yếu do nhu cầu mạnh đối với các loại gạo thơm. Tuy nhiên, mức giá này vẫn thấp hơn so với cùng kỳ năm 2025 do nguồn cung dồi dào và giao dịch trầm lắng tại hầu hết các nước xuất khẩu lớn.
Hiện, giá xuất khẩu gạo 5% tấm của Việt Nam, Thái Lan, Pakistan đều ở mức thấp, lần lượt là 364 USD/tấn, 385 USD/tấn và 367 USD/tấn. Khi mặt bằng giá gạo thế giới khó có khả năng tăng mạnh trong ngắn hạn, để duy trì kim ngạch cần mở rộng và tái cơ cấu thị trường tiêu thụ nhằm phân tán rủi ro và khai thác các phân khúc có giá trị cao hơn.
Vì vậy, bên cạnh việc giữ vững các thị trường chủ lực, việc mở rộng hiện diện tại các thị trường còn dư địa tăng trưởng, như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc... trở thành yêu cầu mang tính chiến lược đối với ngành lúa gạo Việt Nam. Đây là những thị trường đang có sức mua lớn và cấu trúc tiêu dùng đa dạng, nhất là ở các dòng gạo thơm, gạo chế biến giá trị cao.
