NHNN trăn trở khi mở rộng tín dụng
Theo chia sẻ của ông Tú, đến thời điểm này thanh khoản hệ thống dồi dào. Ngoài cung tiền, NHNN đã chỉ đạo các ngân hàng thương mại tạo giá vốn rẻ như hạ lãi suất điều hành, lãi suất huy động, các gói tín dụng ưu đãi… Bất chấp những nỗ lực này, tín dụng tính tới cuối tháng 6/2023 chỉ tăng 4,73%, thấp nhất trong vòng 13 năm qua.
Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (DNNVV) khẳng định, thời gian qua, ngành ngân hàng đã có nhiều giải pháp đúng và trúng tháo gỡ điểm nghẽn vốn cho doanh nghiệp (giảm lãi suất, cơ cấu nợ, đơn giản thủ tục cho vay...), dư nợ cho vay DNNVV chiếm tới hơn 38% tổng dư nợ cho vay nền kinh tế.
Mặc dù vậy, tình hình của các doanh nghiệp vẫn rất khó khăn, nhất là DNNVV do tiêu thụ trong nước và đơn hàng xuất khẩu đều giảm mạnh. Ngoài khó khăn đầu ra, có tới 25% hội viên của Hiệp hội DNNVV cho rằng hiện nay họ đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay tín dụng.
“Có một thực trạng là số lượng các doanh nghiệp không vay được vốn tín dụng hiện nay còn tương đối nhiều. Ngoài những tác động khách quan từ thị trường, thì một phần nguyên nhân là do các chính sách chưa đồng bộ, bản thân các doanh nghiệp cũng chưa chứng minh được năng lực hoàn vốn, năng lực quản lý, kế hoạch sản xuất, kinh doanh và minh bạch tài chính… Do đó, để tăng khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp thì chính sách giảm lãi suất chỉ là một trong các giải pháp”, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV nhận định.
Trước đề xuất này, Phó Thống đốc NHNN bày tỏ thêm, giảm lãi suất nhưng ngành ngân hàng vẫn phải bảo đảm hài hòa với tỷ giá. Nếu hạ lãi suất quá đà sẽ dẫn tới ảnh hưởng tỷ giá, ảnh hưởng niềm tin người gửi tiền, ảnh hưởng nợ quốc gia,… Ông Tú diễn giải: Chưa bao giờ điều hành khó như sáu tháng đầu năm vừa qua. Vẫn cơ chế điều hành tiền tệ đó, vẫn con người, bộ máy làm tín dụng như thế, việc huy động vốn vẫn đặt ra thường xuyên,… các điều kiện về phía chủ quan ngành ngân hàng cơ bản không có thay đổi gây khó khăn cho việc tiếp cận tín dụng. “Vì sao tín dụng vẫn tăng chậm?”, Phó Thống đốc đề cập và nhấn mạnh thêm, câu chuyện trước mắt lúc này là mở rộng tín dụng theo chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng, NHNN cũng rất trăn trở.
Ngân hàng tìm khách vay
Từ góc nhìn ngân hàng, ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội ngân hàng cho rằng, các DNNVV là đối tượng được ưu tiên áp dụng chính sách trần lãi suất cho vay ngắn hạn, nhưng để được tiếp cận chính sách ưu tiên theo, DNNVV phải đáp ứng được điều kiện về tình hình tài chính minh bạch, lành mạnh. Hầu hết DNNVV hiện nay không đáp ứng được các điều kiện trên. Phần lớn DNNVV có quy mô nhỏ, năng lực tài chính, trình độ quản trị hạn chế, thiếu phương án kinh doanh khả thi, số liệu tài chính thiếu minh bạch, chính xác, chứng từ kế toán chưa đáp ứng các chuẩn mực...
Lãnh đạo các ngân hàng thương mại như Vietinbank, Agribank, SHB… cho biết, thời gian qua đã triển khai rất nhiều giải pháp như hạ lãi suất cho vay, tung ra các gói vay lãi suất ưu đãi, giảm thủ tục giải ngân… song vốn vẫn “ế”. Do đó, việc tăng khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế không chỉ “cứu” doanh nghiệp mà cũng chính là cứu ngân hàng.
Nhìn nhận từ thực tế, ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Hà Nội (HANSIBA) cho rằng, vấn đề quan trọng nhất đối với doanh nghiệp hiện nay không phải là vốn mà là thị trường, đầu ra cho sản phẩm… Vì vậy, điều doanh nghiệp cần hiện nay, bên cạnh hỗ trợ tiếp sức từ ngân hàng, là các chính sách hỗ trợ thúc đẩy cung ứng hàng hóa, sản phẩm. Đặc biệt, với những doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp hỗ trợ thì cần nhiều hơn nữa sự quan tâm về cơ chế chính sách, hạ tầng đất đai sản xuất, công nghệ mới…
“Chúng tôi mong muốn trong điều hành chính sách tài khóa sẽ có thêm sự chủ động, giải pháp trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm hiệu quả, tiếp tục quan tâm tập trung tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ DN, đặc biệt là khối doanh nghiệp ngành sản xuất công nghiệp và công nghiệp hỗ trợ. Qua đó, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần giảm bớt áp lực chi phí đầu vào, giảm giá đầu ra. Ngoài ra, chính sách tài khóa phối hợp với chính sách tiền tệ nhuần nhuyễn hơn để vừa kiểm soát lạm phát, vừa tạo thêm dư địa giảm lãi suất cho chính sách tiền tệ”, ông Vân kiến nghị.
Trong khi đó, chuyên gia kinh tế, TS Cấn Văn Lực đưa ra loạt giải pháp để tăng khả năng hấp thụ vốn của DN và người dân như: Đẩy nhanh tiến độ thực hiện hoàn thuế VAT, các chính sách giãn hoãn thuế, phí, tiền thuê đất, giảm 2% thuế GTGT; xem xét giảm tỷ lệ đóng BHXH cho DN; xem xét chuyển phần còn lại của Chương trình phục hồi (nhất là cấu phần hỗ trợ tiền thuê nhà, hỗ trợ 2% lãi suất…) sang Quỹ Phát triển nhà ở xã hội; chú trọng các động lực tăng trưởng (đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, kích cầu tiêu dùng nội địa, thúc đẩy các đầu tàu nền kinh tế; gỡ khó cho thị trường trái phiếu DN; đẩy nhanh tiến trình hoàn thiện thể chế…
Riêng với DNNVV, Hiệp hội DNNVV Việt Nam cho rằng, các doanh nghiệp cần phải nâng tầm trình độ về quản lý, kế hoạch sản xuất, kinh doanh và minh bạch tài chính… Khi các ngân hàng yên tâm về sức khỏe của DN thì chắc chắn các ngân hàng sẽ không từ chối cho vay. Trước mắt, Hiệp hội DNNVV và NHNN sẽ sớm tham mưu giải pháp tháo gỡ khó khăn ngắn hạn cho DN, chẳng hạn tháo gỡ khó khăn về điều kiện vay. Ngoài ra, chính sách tài khóa cần phải có quy định rất rõ ràng, mạch lạc, giúp DN dễ tiếp cận được các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước.
