Phóng viên: Thưa ông, năm 2025 được đánh giá là một năm đặc biệt khó khăn đối với sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, thủy sản vẫn giữ được vai trò điểm sáng trong xuất khẩu. Ông có thể khái quát những kết quả nổi bật của ngành trong năm qua?
Ông Trần Đình Luân: Có thể nói, năm 2025 là một năm nhiều thách thức đối với toàn ngành nông nghiệp, trong đó thủy sản chịu tác động trực tiếp của thiên tai, biến đổi khí hậu và biến động thị trường quốc tế. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng nỗ lực của địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, ngành thủy sản vẫn đạt kết quả khá toàn diện.
Kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả năm đạt 11,32 tỷ USD, tăng 12,7% so với năm trước, vượt mức đỉnh của năm 2022. Đây là kết quả rất đáng ghi nhận, thể hiện khả năng thích ứng và sức chống chịu của ngành trước những biến động lớn.
Phóng viên: Theo ông, đâu là những yếu tố then chốt giúp ngành thủy sản đứng vững và duy trì tăng trưởng trong bối cảnh nhiều khó khăn như vậy?
Ông Trần Đình Luân: Yếu tố quan trọng đầu tiên là việc ngành đã triển khai đồng bộ các chiến lược, đề án và chương trình lớn theo hướng giảm khai thác, tăng nuôi trồng. Thực tế cho thấy, nuôi trồng thủy sản đạt mức tăng trưởng vượt bậc, trong khi hoạt động khai thác từng bước được kiểm soát chặt chẽ, phù hợp với yêu cầu bảo vệ nguồn lợi và phát triển bền vững.
Thứ hai, công tác chỉ đạo, điều hành linh hoạt ngay từ đầu năm, đặc biệt trong cơ cấu mùa vụ và lựa chọn đối tượng nuôi. Bên cạnh hai mặt hàng chủ lực là tôm và cá tra, ngành đã thúc đẩy phát triển các đối tượng nuôi mới, đa dạng như nuôi biển, cá rô phi, lươn và một số loài thủy sản khác. Những sản phẩm này bước đầu đã tham gia vào chuỗi giá trị xuất khẩu, góp phần nâng cao kim ngạch và giảm phụ thuộc vào một số mặt hàng truyền thống.
Thứ ba, ngành thủy sản đã tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đồng thời tổ chức lại sản xuất theo chiều sâu, đẩy mạnh chế biến sâu gắn với kinh tế tuần hoàn. Nhờ đó, tác động của thiên tai tại một số khu vực, nhất là phía bắc và miền trung, không ảnh hưởng lớn đến các mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Một số thiệt hại cục bộ, như đối với tôm hùm, đã được chủ động khắc phục thông qua điều chỉnh mùa vụ và cơ cấu đối tượng nuôi.
Phóng viên: Trong bối cảnh nhiều thị trường gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại, ngành thủy sản đã có những giải pháp gì để ứng phó, thưa ông?
Ông Trần Đình Luân: Đúng là thời gian qua, ngành thủy sản phải đối mặt với không ít thách thức từ các biện pháp phòng vệ thương mại, đặc biệt là thuế chống bán phá giá. Trước tình hình đó, với sự chỉ đạo kịp thời của cơ quan quản lý và sự đồng hành của doanh nghiệp, chúng tôi đã linh hoạt điều chỉnh thị trường, mở rộng và duy trì ổn định các thị trường xuất khẩu trọng điểm.
Bên cạnh việc xử lý các vấn đề kỹ thuật, ngành cũng chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, qua đó củng cố uy tín và vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường thế giới.
Phóng viên: Bước sang năm 2026, ngành thủy sản đặt ra những định hướng trọng tâm nào để tiếp tục phát huy lợi thế và nâng cao giá trị xuất khẩu?
Ông Trần Đình Luân: Năm 2026, chúng tôi xác định tiếp tục thực hiện nhất quán các chiến lược, đề án và chương trình đã đề ra, với trọng tâm là chủ động ngay từ đầu năm trong tổ chức mùa vụ, con giống và điều chỉnh cơ cấu sản xuất phù hợp với tín hiệu thị trường.
Ngành sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học-công nghệ trong quản lý và sản xuất; kiên trì định hướng tăng giá trị thay vì chạy theo sản lượng. Phát triển mạnh các sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm giá trị gia tăng, gắn với kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh là hướng đi xuyên suốt.
Cùng với đó, công tác điều hành sẽ tiếp tục được thực hiện linh hoạt, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng thị trường, đồng thời đáp ứng ngày càng cao các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu.
Phóng viên: Thưa ông, năm 2025 cũng ghi nhận nhiều dấu ấn mới trong cơ cấu sản phẩm xuất khẩu thủy sản. Ông đánh giá như thế nào về những tín hiệu này?
Ông Trần Đình Luân: Bên cạnh các mặt hàng truyền thống, năm 2025 ghi nhận những dấu ấn mới rất đáng chú ý như rong biển, cá rô phi. Trong đó, cá rô phi được kỳ vọng có thể đạt quy mô và giá trị tương đương cá tra trong thời gian tới. Hiện sản lượng cá tra đạt khoảng 1,65 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu ước 2 tỷ-3 tỷ USD, và cá rô phi đang có những bước phát triển tích cực cả về sản lượng lẫn thị trường.
Song song với đó, các giải pháp về quản lý, an toàn dịch bệnh, con giống, thức ăn và dinh dưỡng tiếp tục được triển khai đồng bộ. Riêng đối với ngành tôm, dù còn nhiều khó khăn, nhưng các chương trình, kế hoạch tháo gỡ đã được chủ động xây dựng và triển khai ngay từ đầu năm.
Phóng viên: Nhìn lại toàn cảnh năm 2025, ông có thể chia sẻ thông điệp lớn nhất mà ngành thủy sản muốn gửi gắm?
Ông Trần Đình Luân: Năm 2025 có thể coi là năm “chồng chất khó khăn”, khi thiên tai, dịch bệnh và biến động thị trường cùng tác động mạnh đến sản xuất. Tuy nhiên, với kinh nghiệm chỉ đạo, điều hành, dự báo và sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành, sản xuất nông nghiệp nói chung và thủy sản nói riêng vẫn giữ được nhịp tăng trưởng.
Tinh thần xuyên suốt của ngành là linh hoạt, chủ động và thích ứng. Việc xuất khẩu nông lâm thủy sản lần đầu tiên vượt 70 tỷ USD, thặng dư thương mại trên 20 tỷ USD trong năm 2025 đã khẳng định rõ vai trò trụ đỡ của nông nghiệp, trong đó có thủy sản, đối với ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững của đất nước.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!
