Mua bán sôi nổi
Dù Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15 cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại khí, chất gây nghiện có hại cho sức khỏe từ năm 2025 nhưng những mặt hàng này vẫn đang được mua bán tự do trên thị trường. Chỉ cần tìm kiếm trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Telegram,… có thể dễ dàng bắt gặp thuốc lá điện tử vẫn được rao bán công khai. Bên cạnh đó, nhiều cửa hàng kinh doanh dưới vỏ bọc quán cà-phê, bar, lounge, vẫn lén lút cung cấp các sản phẩm này cho giới trẻ. Thậm chí trong đợt Tết Nguyên đán vừa qua, do nhu cầu tăng cao nên hoạt động mua bán thuốc lá điện tử, bóng cười còn diễn ra sôi nổi hơn.
Trên các nhóm kín của Telegram hay Facebook, nhiều tài khoản thường xuyên đăng tải thông tin rao bán thuốc lá điện tử với đủ mẫu mã, hương vị, giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng. Để tránh bị quét nội dung vi phạm, người bán thường sử dụng từ khóa như “Máy xông hoa quả”, “V4pe thơm”, “máy thở”. Mọi giao dịch được trao đổi qua tin nhắn riêng tư, thanh toán chuyển khoản rồi gửi hàng qua các dịch vụ giao hàng nhanh. Tên trên sản phẩm sẽ được ghi thành: “nước hoa”, “mỹ phẩm”, “xịt khoáng”,… để qua mặt người giao hàng và cơ quan chức năng.
Thông qua mạng xã hội, chúng tôi kết nối với số điện thoại 078*****71 để thử hỏi mua bóng cười. Người này cho biết, thời điểm hiện tại giá thành đã tăng song cũng không chênh quá nhiều so với trước khi lệnh cấm ban hành, trung bình dao động từ 1,5 triệu đồng cho bình 10 kg (bơm được 25 quả) tới 3 triệu đồng cho bình 30 kg (bơm được 70 quả). Người này cũng khéo léo hướng tư vấn sang mua loại bình nhỏ với ưu điểm dùng 1 lần không cần trả vỏ, có vị, đặc biệt dễ dàng vận chuyển, khó bị phát hiện.
Cần chế tài nghiêm khắc với người sử dụng
Hiện nay, việc xử lý mới chỉ tập trung vào các cá nhân, tổ chức buôn bán, vận chuyển thuốc lá điện tử, bóng cười mà chưa có chế tài đủ sức răn đe đối với người sử dụng. Điều này khiến cho nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm này vẫn cao, tạo ra một thị trường ngầm bất chấp lệnh cấm.
Thực tế cho thấy, nhiều nước trên thế giới đã có những biện pháp mạnh mẽ để răn đe, hạn chế hành vi sử dụng thuốc lá điện tử và các chất kích thích khác. Chẳng hạn, tại Singapore, người bị phát hiện hút thuốc lá điện tử có thể bị phạt lên đến 2.000 SGD (tương đương 35 triệu đồng). Tại Thailand, hành vi sử dụng thuốc lá điện tử có thể bị phạt tù. Những biện pháp này không chỉ nhắm vào nhà cung cấp mà còn đánh thẳng vào người tiêu dùng, giúp giảm đến mức thấp nhất tình trạng sử dụng.
Bàn về quy định xử phạt đối với người sử dụng bóng cười, thuốc lá điện tử, luật sư Nguyễn Đình Nghĩa (Công ty Luật Standard) cho rằng: Bộ luật Hình sự hiện hành chưa quy định bất kỳ tội danh nào với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử. Đây là khoảng trống cần nhanh chóng bổ sung trong các văn bản pháp luật tiếp theo. Mức xử phạt hành chính đối với việc chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, bóng cười nên từ 3 - 5 triệu đồng, đối với người tái phạm nhiều lần, có thể xem xét biện pháp xử lý giáo dục bắt buộc nhằm tạo sự răn đe.
Luật sư Nguyễn Đình Nghĩa cho biết thêm, đối với bóng cười, sẽ xử phạt hành chính theo Điều 23, Nghị định 144/2021/NĐ-CP từ 1.000.000 đồng - 2.000.000 đồng nếu người sử dụng bóng cười có chứa chất ma túy. Xử lý hình sự nếu người sử dụng bóng cười có hành vi liên quan đến sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển tùy theo mức độ vi phạm.
Lệnh cấm đã chính thức có hiệu lực, đây là cơ sở để lực lượng chức năng đẩy mạnh các chiến dịch kiểm tra, xử lý mạnh tay nhằm triệt phá các đường dây cung cấp thuốc lá điện tử và bóng cười trái phép. Bên cạnh chế tài nghiêm khắc, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là giới trẻ về tác hại của các sản phẩm này. Ngoài ra, việc kiểm soát thông tin trên không gian mạng cũng là yếu tố then chốt. Cơ quan chức năng cần siết chặt quản lý, yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội chặn nội dung quảng bá, rao bán sản phẩm bị cấm.
