Như thường lệ, Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam (VBF) 2025 tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối hiệu quả giữa cộng đồng doanh nghiệp với cơ quan quản lý và Chính phủ, hướng tới môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi và bền vững. Những kiến nghị mang tính xây dựng của doanh nghiệp tại diễn đàn lần này được xem là đóng góp quan trọng trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới.
Hành chính hiệu quả là nền tảng của niềm tin đầu tư
Đánh giá cao chương trình tái cơ cấu hành chính và chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp của Việt Nam, Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Mỹ tại Việt Nam (AmCham) ông Mark Gillin khẳng định, đây là “bước ngoặt mang tính lịch sử” giúp tăng tính minh bạch và hiệu quả quản trị.
Tuy nhiên, ông cho rằng, thành công của cải cách hành chính phụ thuộc vào sự nhất quán giữa T.Ư và địa phương cũng như cơ chế trách nhiệm giải trình rõ ràng.
“AmCham kiến nghị Chính phủ thiết lập lộ trình và hướng dẫn cụ thể cho từng giai đoạn cải cách, tăng cường đối thoại có cấu trúc với cộng đồng doanh nghiệp, gắn kết quả thảo luận với hành động thực tiễn, từ đó củng cố niềm tin dài hạn của nhà đầu tư quốc tế”.
Ở góc nhìn của Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu (EuroCham), ông Bruno Jaspaer, Chủ tịch EuroCham nhấn mạnh rằng, “cái bắt tay đầu tiên” của Việt Nam với nhà đầu tư chính là thủ tục hành chính như thị thực, giấy phép lao động hay thủ tục nhập cảnh.
“Nếu cái bắt tay đó vững vàng và thân thiện, nhà đầu tư sẽ không chỉ mang vốn, mà còn mang niềm tin, nhân lực và công nghệ tới đây”, ông Bruno Jaspaer chia sẻ.
Theo đó, EuroCham cũng đề xuất các vấn đề về thủ tục thông quan, quyền sử dụng đất, cấp phép xây dựng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ…, cùng các vấn đề về ban hành quy chuẩn xây dựng xanh quốc gia, tiêu chuẩn bền vững bắt buộc và cơ chế ưu đãi, cũng như sửa đổi Luật Dược để đẩy nhanh tiến trình tiếp cận các loại thuốc tiên tiến…
“Những khuyến nghị chính sách mà EuroCham đưa ra là nhằm mục đích cùng nhau dẫn dắt tăng trưởng bền vững cho Việt Nam và cả khu vực”, ông Bruno Jaspaer khẳng định.
Liên quan đến thủ tục hành chính, Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc (KoCham) cũng chia sẻ quan ngại về tính nhất quán trong chính sách thuế và hoàn thuế VAT. KoCham phản ánh nhiều trường hợp doanh nghiệp bị kéo dài tiến độ hoàn thuế, thậm chí bị yêu cầu nộp bổ sung hoặc hoàn trả khoản thuế đã được hoàn trước đó. Tình trạng này gây áp lực dòng tiền và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.
“Các doanh nghiệp kiến nghị áp dụng cơ chế “hoàn thuế trước, kiểm tra sau” đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt, đồng thời bảo đảm thực thi thống nhất giữa các địa phương theo chỉ đạo của Chính phủ”, đại diện KoCham kiến nghị.
Nhiều đại diện Hiệp hội cũng đánh giá cao Nghị quyết 222/2025 của Quốc hội về phát triển các Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC), coi đây là “bước cải cách tài chính mang tính lịch sử” giúp Việt Nam trở thành trung tâm vốn và tài chính xanh của khu vực. Tuy nhiên, cần trao quyền tự chủ quy định cho cơ quan quản lý IFCs, đơn giản hóa dòng vốn ngoại hối và thiết lập cơ chế trọng tài quốc tế độc lập để bảo đảm tính cạnh tranh toàn cầu.
Trở thành điểm đến chiến lược của khu vực
Bên cạnh những kiến nghị liên quan đến thủ tục hành chính, thúc đẩy tăng trưởng xanh và số hóa tại Việt Nam cũng là một trong những chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm của giới đầu tư.
Theo đại diện AmCham, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt của tăng trưởng. Do đó cần Việt Nam xây dựng khung pháp lý cho kinh tế số hài hòa với chuẩn mực quốc tế. Các quy định như Luật Thương mại điện tử, Luật An ninh mạng và Nghị định 147/2024 cần tránh chồng chéo, không nên yêu cầu lưu trữ dữ liệu nội địa gây gián đoạn dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới.
Hiệp hội này cũng đề xuất đơn giản hóa thủ tục cấp phép trong lĩnh vực sáng tạo số như game online, OTT, quảng cáo kỹ thuật số để hướng tới mô hình quản lý dựa trên thông báo thay vì xin phép, nhằm thu hút đầu tư quốc tế và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam phát triển trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.
Còn theo Đại diện EuroCharm, Việt Nam có thể trở thành hình mẫu khu vực nếu kết hợp được hai tiến trình về “chuyển đổi kép” vừa xanh, vừa số. Trong khi đó, nhấn mạnh tài chính bền vững là đòn bẩy để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Các công cụ như tín dụng xanh, bảo hiểm thương mại xanh hoặc cho vay liên kết ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) cần được thúc đẩy để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch.
“ESG cần trở thành chính sách quốc gia bởi đây là chìa khóa của thế kỷ 21. Việt Nam có thể trở thành trung tâm sản xuất xanh của châu Á nếu kết hợp được công nghệ châu Âu với năng lực sản xuất nội địa”, đại diện EuroCharm nhấn mạnh.
Liên quan đến ESG, đại diện KoCham cho rằng, vẫn còn một số thách thức cần được sớm tháo gỡ, như việc nâng cao nhận thức và hiểu biết về thủ tục hành chính, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn công bố ESG, cũng như cải thiện khả năng tiếp cận nguồn tài chính xanh.
“Nếu Chính phủ sớm hoàn thiện các cơ chế này và đồng thời áp dụng chính sách ưu đãi mạnh mẽ dành cho những doanh nghiệp thực hiện tốt tiêu chuẩn ESG, chúng tôi tin tưởng rằng điều đó sẽ đóng góp to lớn vào việc hiện thực hóa mục tiêu “Việt Nam trung hòa carbon” trong tương lai gần”.
Từ Mỹ đến Hàn Quốc, Nhật Bản hay châu Âu, các kiến nghị dù khác biệt về chi tiết nhưng đều hội tụ ở một tầm nhìn chung: Việt Nam là điểm đến chiến lược của khu vực, nơi sự minh bạch, đổi mới và hợp tác công tư có thể tạo nên kỳ tích phát triển mới.
Các hiệp hội đều khẳng định cam kết đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong quá trình cải cách. Như AmCham khẳng định: “Câu chuyện thành công của Việt Nam sẽ được viết tiếp bằng chiều sâu và tốc độ cải cách”. KoCham gọi Việt Nam là “người bạn cùng thắng và cùng phát triển”, còn EuroCham coi Việt Nam là “hình mẫu cho nền kinh tế xanh và số hóa bao trùm của châu Á”.
Những kiến nghị này không chỉ là tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế, mà còn là lời khẳng định, niềm tin vào một Việt Nam đổi mới, cởi mở và bền vững. Đại diện các Hiệp hội đều đặt thật nhiều kỳ vọng việc phát triển giá trị phát triển kinh tế gắn liền với tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường của đất nước ta trong giai đoạn tới.
