100% số xe buýt mới sử dụng điện vào năm 2025
Theo Phó Giám đốc Trung tâm quản lý giao thông công cộng Thành phố Hồ Chí Minh Lê Hoàn, trung tâm đang xây dựng kế hoạch chuyển đổi xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh theo Quyết định số 876/QÐ-TTg ngày 22/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí các-bon và khí mê-tan của ngành giao thông vận tải.
Trong đó, từ năm 2025 thành phố đầu tư, thay thế 100% số xe buýt mới sử dụng điện, năng lượng xanh; đến năm 2030 tỷ lệ phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh đạt tối thiểu 50%... Cụ thể, từ đầu năm 2022, tuyến xe buýt điện đầu tiên của VinBus chính thức đi vào hoạt động. Tuyến xe buýt điện có ký hiệu D4 (Vinhomes Grand Park-bến xe buýt Sài Gòn) với 15 xe hoạt động, góp phần hình thành loại hình xe điện và thúc đẩy sử dụng phương tiện giao thông công cộng bằng điện tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Theo Sở Giao thông vận tải, phương tiện sử dụng điện đang phát triển rất nhanh. Đến cuối năm 2022, thành phố có khoảng 12.750 xe điện có đăng ký và tiếp tục tăng cao trong thời gian gần đây. Chính vì vậy, việc quy hoạch và đầu tư hệ thống trạm sạc điện phải được thành phố tính toán một cách hợp lý, công bố tiêu chuẩn kỹ thuật, giá điện cung cấp… làm cơ sở cho việc phát triển phương tiện phù hợp cũng như kêu gọi nhà đầu tư tham gia thực hiện.
Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Infipower, một nhà đầu tư kinh doanh trạm sạc điện Bùi Văn Tuynh chia sẻ: Để đầu tư kinh doanh các trạm sạc cho xe điện trong điều kiện hiện nay, doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu không có sự hỗ trợ của phía Nhà nước. Trong đó, chi phí mặt bằng lắp đặt trạm sạc và chi phí giá điện là hai vấn đề đáng lo, nhất là nếu tính giá điện cung cấp cho phương tiện mà như điện thông thường thì doanh nghiệp không thể đầu tư trạm sạc.
Theo PGS, TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu giao thông vận tải Việt Đức, Trường đại học Việt Đức, khi đầu tư một hệ thống trạm sạc thì hệ thống phải được sử dụng chung cho các đơn vị có nhu cầu sử dụng chứ không chỉ dành riêng cho xe buýt hay một đơn vị nào đó. Do đó, thành phố phải nhìn ở mức độ tổng thể khi đầu tư hệ thống trạm sạc vì thành phố không chỉ triển khai trạm sạc phục vụ hơn 2.000 xe, 3.000 xe mà thậm chí tới 5.000-8.000 xe trong tương lai; đồng thời, hệ thống trạm sạc phải tích hợp và được dùng chung.
Cần chính sách thu hút nhà đầu tư
Một số doanh nghiệp đầu tư, cung cấp trạm sạc điện đề nghị, thành phố cần ban hành hướng dẫn kỹ thuật trạm sạc xe buýt điện nhằm hướng dẫn yêu cầu kỹ thuật để các nhà đầu tư trạm sạc và xe buýt điện có thể sạc lẫn của nhau. Ưu tiên quy hoạch và mặt bằng để đặt các trạm sạc điện; sớm ban hành giá điện theo hướng hỗ trợ nhà đầu tư,…
Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải thành phố Bùi Hòa An cho biết: Hiện nay, thành phố triển khai thực hiện đề án Tăng cường vận tải hành khách công cộng kết hợp với kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân tham gia giao thông trên địa bàn; trong đó, có nhiệm vụ: “Xây dựng và triển khai kế hoạch đầu tư phương tiện xe buýt theo từng giai đoạn, phù hợp với hạ tầng cung ứng nhiên liệu và ưu tiên phương tiện sử dụng nhiên liệu sạch và thân thiện với môi trường (CNG, LPG, năng lượng điện hoặc nhiên liệu thay thế khác phù hợp với xu thế phát triển của các nước trên thế giới)”.
Sở Giao thông vận tải thành phố cũng đang phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) để triển khai các chương trình hợp tác, làm cơ sở hỗ trợ các chương trình, kế hoạch của thành phố về phát triển giao thông xanh, đặc biệt là xây dựng hướng dẫn yêu cầu kỹ thuật cho đầu tư trạm sạc đáp ứng các loại xe buýt điện khác nhau. “Chúng ta chưa có hệ thống trạm sạc và quy chuẩn cần thiết cho trạm sạc điện. Để từng bước tiến tới cải tiến phương tiện thì Thành phố Hồ Chí Minh rất cần có quy hoạch, tiêu chuẩn cụ thể về hệ thống trạm sạc điện”, ông Bùi Hòa An chia sẻ.
Theo nhóm nghiên cứu của Đại học Bách khoa Hà Nội, nếu Chính phủ độc lập đầu tư sẽ không thể cung cấp tất cả cơ sở hạ tầng mà ngành vận tải điện cần. Do đó, Chính phủ có thể thu hút nhiều nhà đầu tư thông qua các cơ hội kinh doanh trạm sạc ô-tô điện hấp dẫn như: khuyến khích tài chính và hỗ trợ pháp lý để phát triển cơ sở hạ tầng sạc xe điện; giảm giá hoặc trợ cấp giá năng lượng trong vài năm đầu hoạt động; đơn giản hóa việc cấp phép xây dựng, đặc biệt là ở các khu đô thị đông đúc để cung cấp khả năng tiếp cận thu phí cho người dân địa phương…
Ông Patrick Haverman, Phó đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam nhận định: Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò đầu mối giao thông quan trọng tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, lượng phương tiện cá nhân đang đóng vai trò chủ đạo, chiếm 90% nhu cầu đi lại của người dân, chiếm phần đáng kể trong lượng phát thải nhà kính và chất gây ô nhiễm không khí cao cho thành phố.
Do đó, thúc đẩy phát triển xe điện, phát triển hạ tầng trạm sạc là điều kiện tiên quyết. Để đạt được mục tiêu đưa vào vận hành xe buýt điện, thành phố cần phải xây dựng hệ thống hạ tầng cung ứng nhiên liệu sạch/nguồn năng lượng cho xe buýt sử dụng năng lượng sạch và điện. Điều này, đòi hỏi phải ban hành chính sách quản lý và thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân trong việc xây dựng hạ tầng trạm sạc.
