Trước tình hình đó, các bộ, ngành liên quan đã khẩn trương phối hợp xử lý, từng bước tháo gỡ ách tắc, bảo đảm thông quan hàng hóa.
Ngày 26/1, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm. Nghị định được đánh giá là văn bản pháp lý quan trọng, góp phần tăng cường quản lý an toàn thực phẩm theo hướng quản lý rủi ro, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và tiệm cận thông lệ quốc tế.
Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai, do có sự thay đổi phương thức kiểm tra an toàn thực phẩm so với quy định trước đây, việc tổ chức kiểm tra đồng loạt đối với thực phẩm nhập khẩu tại các cửa khẩu đã phát sinh vướng mắc trong thực tiễn.
Theo tổng hợp của các cơ quan chức năng, từ ngày 26/1 đến 29/1, tại các cửa khẩu đường bộ, đường thủy và đường hàng không trên cả nước đã tồn đọng hơn 700 lô hàng nhập khẩu, với khối lượng khoảng 300.000 tấn. Hàng hóa chủ yếu là nông sản tươi và sản phẩm sơ chế có nguồn gốc thực vật như rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn, cùng một số mặt hàng thực phẩm đã qua chế biến, đóng gói sẵn.
Nguyên nhân chính là Nghị định số 46/2026/NĐ-CP có hiệu lực ngay trong khi chưa có hướng dẫn chi tiết về phương thức kiểm tra, trình tự lấy mẫu, thời gian kiểm nghiệm; đồng thời chưa có quy định chuyển tiếp đối với các lô hàng đã nhập khẩu hoặc đang làm thủ tục trước thời điểm Nghị định có hiệu lực. Việc áp dụng phương thức kiểm tra mới với thời gian trả kết quả từ 5-7 ngày đã tạo áp lực lớn cho cơ quan kiểm tra, hệ thống kiểm nghiệm và doanh nghiệp, đặc biệt với các mặt hàng tươi sống, dễ hư hỏng.
Trước tình trạng trên, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã chủ động phối hợp với Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) để rà soát, đánh giá tình hình. Các đơn vị liên quan tổ chức họp với các cơ quan kiểm dịch thực vật vùng nhằm nắm bắt cụ thể khó khăn tại từng cửa khẩu, đồng thời tổng hợp, báo cáo và đề xuất phương án xử lý với lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Theo báo cáo của các Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng, đến chiều 31/1, tình trạng ách tắc hàng hóa tại nhiều cửa khẩu đã cơ bản được giải quyết, trong đó có các cửa khẩu trọng điểm như Tây Ninh và một số địa bàn khác.
Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long tại Văn bản số 102/VPCP-KGVX ngày 31/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ có báo cáo gửi Bộ Y tế – Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm - để tổng hợp, báo cáo Chính phủ trong ngày 1/2, đồng thời kiến nghị sớm ban hành văn bản hướng dẫn nhằm tháo gỡ các vướng mắc phát sinh.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp và sớm ổn định tình hình thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu trên cả nước.
