Nằm khiêm nhường giữa khu dân cư, miếu Tân Kỳ và miếu Ông Bổn là một trong những công trình tín ngưỡng tiêu biểu, mang đậm giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật, gắn bó lâu đời với đời sống tinh thần của người dân phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
Miếu có kiến trúc truyền thống với vì kèo gỗ, mái ngói âm dương, phần bờ nóc trang trí lưỡng long chầu nhật, đặc trưng của kiến trúc đình làng Nam Bộ, tuy quy mô nhỏ hơn và không có các công trình phụ trợ như võ ca, tiền điện, hội sở. Tại cùng khuôn viên còn có miếu Ông Bổn, nơi thờ nhân vật linh thiêng trong tín ngưỡng dân gian của người Hoa, thể hiện sự giao thoa văn hóa đặc sắc giữa các cộng đồng dân cư tại địa phương.
Theo các hoành phi và liễn đối còn lưu lại tại miếu, có ghi niên hiệu Kỷ Tỵ (1869), cho thấy hai ngôi miếu đã có tuổi đời hơn 140 năm. Đặc biệt, vào khoảng năm 1948-1949, khi thực dân Pháp mở rộng vành đai sân bay Tân Sơn Nhất, miếu Ông Bổn (khi đó thuộc ấp Sơn Cang) được di dời về khu đất hiện nay của miếu Tân Kỳ, hình thành cụm di tích tín ngưỡng độc đáo thờ cả Thành Hoàng và Ông Bổn, đại diện cho hai cộng đồng Việt và Hoa cùng sinh sống, gắn bó tại vùng đất này.
Theo Ủy ban nhân dân phường Tân Bình, miếu hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như các bàn thờ, hoành phi, liễn đối, cửa gỗ kiểu thượng song hạ bản cùng hệ khung vì kèo chạm khắc công phu. Toàn bộ mái miếu lợp ngói âm dương, bờ nóc trang trí hình tượng lưỡng long triều nhật, góp phần tô đậm giá trị mỹ thuật và văn hóa của công trình.
Miếu Tân Kỳ và miếu Ông Bổn là một trong những điểm đến ấn tượng trong mô hình “Du lịch trải nghiệm, giáo dục truyền thống di sản, văn hóa”. Đây là sản phẩm du lịch vừa được phường Tân Bình công bố với hai hành trình “Hành trình di sản Tân Bình” và “Một ngày khám phá Tân Bình” kết nối các công trình kiến trúc, cơ sở tín ngưỡng với không gian thương mại, dịch vụ.
Bên cạnh miếu Tân Kỳ và miếu Ông Bổn, du khách có cơ hội khám phá nhiều công trình tín ngưỡng độc đáo khác trên địa bàn như: Chùa Kim Giác, chùa Phật Đà, chùa Thiền Quang, đền Sơn Cang. Song song đó, du khách có thể trải nghiệm, tìm hiểu nguồn gốc ẩn chứa nhiều câu chuyện thú vị về chợ đầu mối Bà Quẹo, cũng như tìm hiểu thế giới quần áo cũ ở chợ Hoàng Hoa Thám.
Cách tổ chức này gợi mở hướng phát triển sản phẩm du lịch dựa trên những giá trị sẵn có trong đô thị. Các điểm đến được liên kết thành hành trình, giúp người tham quan tìm hiểu lịch sử vùng đất, kiến trúc và đời sống cư dân. Hoạt động trải nghiệm đồng thời tạo cơ hội giới thiệu ẩm thực, mua sắm và dịch vụ địa phương.
Theo ông Nguyễn Văn Minh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tân Bình, địa phương vẫn lưu giữ nhiều công trình kiến trúc, không gian tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng và ký ức của các thế hệ cư dân. Những giá trị này là nguồn tư liệu quý để tìm hiểu quá trình hình thành vùng đất, sự giao thoa văn hóa và tinh thần gắn bó trong cộng đồng.
“Địa phương mong muốn đưa di sản đến gần người dân, nhất là thế hệ trẻ. Mỗi chuyến tham quan cần trở thành dịp học tập, bồi đắp tình yêu quê hương và hình thành ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa tại nơi sinh sống”, ông Nguyễn Văn Minh cho biết.
Hai hành trình lấy Di tích kiến trúc nghệ thuật miếu Tân Kỳ và miếu Ông Bổn làm điểm nhấn, gắn với câu chuyện “Dấu ấn giao thoa văn hóa Việt, Hoa trên vùng đất Tân Sơn Nhì”. Các điểm đến còn có đền Sơn Cang, chùa Phật Đà, chùa Kim Giác và chùa Thiền Quang. Hành trình kết hợp giữa di sản và không gian sinh hoạt thường ngày giúp sản phẩm phản ánh rõ hơn bản sắc đô thị. Người tham quan có thể nghe thuyết minh, quan sát kiến trúc, tìm hiểu phong tục và trải nghiệm hoạt động giao thương.
Đại diện Phòng Văn hóa, Xã hội phường Tân Bình cho biết, đơn vị đã phối hợp với ban quản lý, ban trị sự các cơ sở di sản, văn hóa để rà soát tư liệu và hoàn thiện nội dung thuyết minh. Các bên thống nhất thông tin liên hệ, điều kiện đón đoàn, đồng thời nghiên cứu kết nối dịch vụ để làm phong phú trải nghiệm.
Tuy nhiên, một số khó khăn trong quá trình triển khai sản phẩm du lịch này đó là địa điểm đón đoàn, lực lượng thuyết minh và khả năng kết nối với doanh nghiệp lữ hành,…cần sớm được giải quyết.
Qua đó cho thấy, việc phát triển du lịch từ di sản cần gắn với năng lực tổ chức và chất lượng phục vụ. Các đơn vị phải chuẩn bị nội dung chính xác, bố trí quy mô đoàn phù hợp, bảo đảm an toàn và tôn trọng không gian tín ngưỡng. Hoạt động khai thác cần đồng hành với trách nhiệm bảo vệ nguyên trạng di tích.
Việc phường Tân Bình ra mắt sản phẩm du lịch kết nối giá trị văn hóa đô thị với đời sống cộng đồng cho thấy, nếu khai thác tốt, có chọn lọc, thành phố sẽ có thêm nhiều sản phẩm du lịch đặc trưng, giàu bản sắc, từ đó phát huy hiệu quả các tài nguyên du lịch trên địa bàn, góp phần đưa du lịch thành phố phát triển bền vững trong tương lai.
