Một buổi sáng những ngày cuối tháng 5/2026, tại Trường tiểu học Nam Kỳ Khởi Nghĩa và Trường tiểu học Mỹ Huề, xã Bà Điểm, hàng trăm em học sinh xếp hàng chờ khám sức khỏe. Lần đầu tiên hệ thống y tế chủ động đến tận trường để đánh giá sức khỏe từng em trước khi bất kỳ triệu chứng nào kịp xuất hiện.
Đây không phải hoạt động đơn lẻ của một địa phương mà là đợt triển khai quy mô Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ miễn phí của ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh cho toàn bộ gần 15 triệu dân trong năm 2026.
Kế hoạch được Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường ký ban hành, triển khai từ ngày 25/5 đến hết 31/12/2026, bao phủ toàn bộ 168 phường, xã, đặc khu với mục tiêu mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất một lần mỗi năm.
Đối tượng thụ hưởng bao phủ toàn diện từ trẻ em dưới 6 tuổi được khám một lần mỗi năm, học sinh, sinh viên, người lao động chính thức và phi chính thức, đến người cao tuổi và các nhóm yếu thế. Mức chi phí tối đa 350.000 đồng mỗi người mỗi lần được chi trả từ ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế và người sử dụng lao động tùy từng nhóm.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, để tạo đà triển khai kế hoạch lớn này, đơn vị xác định 9 địa bàn đầu tiên phấn đấu cơ bản hoàn thành khám sức khỏe toàn dân ngay trong quý 2 năm 2026.
Bao gồm các xã: An Nhơn Tây, Bà Điểm, Hiệp Phước, Tân Nhựt, Thạnh An, Bắc Tân Uyên, Đất Đỏ, Hồ Tràm và Đặc khu Côn Đảo. Tất cả là những địa bàn có đặc thù riêng, xa trung tâm, đi lại khó khăn hoặc có đông lao động phi chính thức, đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt và nguồn lực hỗ trợ đủ mạnh.
Sở Y tế Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 6805/KH-SYT, huy động trực tiếp 15 bệnh viện xuống hỗ trợ trạm y tế xã tổ chức khám cho người dân. Đây là lần đầu tiên các bệnh viện tuyến trên như Bệnh viện Thống Nhất, Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Thành phố Hồ Chí Minh cùng hàng loạt bệnh viện đa khoa khu vực được huy động đồng loạt để hỗ trợ y tế cơ sở theo quy mô chưa từng có.
Tại xã Bà Điểm, mô hình phối hợp giữa các bên gồm Ủy ban nhân dân xã, Trạm y tế và Bệnh viện đa khoa khu vực Hóc Môn cho thấy cách thức triển khai phù hợp trong thực tiễn. Bác sĩ tuyến trên xuống tận trường học, nhân viên y tế địa phương hỗ trợ tổ chức và tư vấn, nhà trường và phụ huynh phối hợp chặt chẽ.
Học sinh được đo chiều cao, cân nặng, kiểm tra thị lực, đánh giá thể trạng và tầm soát bệnh học đường theo đúng quy trình chuyên môn. Kết quả khám được cập nhật trực tiếp vào hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử ngay tại chỗ và được theo dõi liên tục.
Đối với người hơn 18 tuổi, nội dung khám đầy đủ hơn với các xét nghiệm máu, nước tiểu, đo điện tim, chụp X-quang phổi và khám theo nhiều chuyên khoa nhằm phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm, yếu tố nguy cơ và bệnh lý tiềm ẩn.
Riêng người cao tuổi neo đơn, đi lại khó khăn, nhất là tại các xã đảo, đặc khu như Côn Đảo và Thạnh An, ngành y tế bố trí thêm tổ khám lưu động tại nhà, xóa bỏ rào cản cuối cùng giữa dịch vụ y tế và người cần nó nhất.
Tầm nhìn đó phản ánh một chuyển dịch tư duy căn bản trong y tế công cộng từ mô hình chờ người bệnh đến khám sang mô hình chủ động quản lý sức khỏe từ trước khi bệnh hình thành.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường xác định rõ yêu cầu: Người đứng đầu các cấp chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả triển khai, chỉ tiêu khám sức khỏe định kỳ được gắn vào đánh giá hoàn thành nhiệm vụ hằng năm. Không có chỗ cho cách làm hình thức hay báo cáo số liệu không phản ánh thực chất.
Toàn bộ hệ thống y tế công lập và ngoài công lập, lực lượng y tế cơ sở, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và cộng đồng doanh nghiệp đều được huy động.
Với quy mô gần 15 triệu dân, để hoàn thành mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe trong vòng bảy tháng đòi hỏi năng lực tổ chức, nguồn nhân lực y tế và hạ tầng dữ liệu phải vận hành đồng bộ ở mức chưa từng có tiền lệ.
Ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số là điều kiện kỹ thuật không thể thiếu nhưng quan trọng hơn vẫn là ý thức của mỗi người dân trong việc chủ động tham gia và trách nhiệm thực thi kế hoạch lớn của từng cấp chính quyền cơ sở.
