Thảm họa động đất và sóng thần tại Nhật Bản  và những thông tin liên quan Việt Nam

Theo các số liệu quan trắc địa chấn, trận động đất có độ mạnh 9,0 độ rích-te ngày 11-3.  là trận động đất mạnh nhất Nhật Bản và là một  trong năm trận động đất mạnh nhất thế giới từ khi các thiết bị ghi địa chấn được sử dụng.

Những diễn biến chính của trận động đất gây sóng thần

Trận động đất đã gây ra sóng thần lan dọc bờ biển Thái Bình Dương của Nhật Bản và ít nhất 20 quốc gia, bao gồm cả bờ biển phía tây của Bắc và Nam Mỹ. Cơn sóng cao đến 10 mét này đã tiến công vào Nhật Bản và lan sâu đến 10 km vào đất liền. Sin-mô-ê-đa-kê, một ngọn núi lửa ở Kiu-siu, đã phun trào hai ngày sau trận động đất.  Ngày 12-3, Nhà máy điện hạt nhân Phư-cư-si-ma I thuộc tỉnh Phư-cư-si-ma đã phát nổ do hệ thống làm mát bị hỏng từ trận động đất và sóng thần.

Tới thời điểm này, số người chết và mất tích tại sáu tỉnh của Nhật Bản sau thảm họa động đất và sóng thần kinh hoàng này đã lên đến hơn 26 nghìn người. Trận động đất đã gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng tại quốc gia này, bao gồm những hư hỏng nặng nề về đường bộ và đường sắt cũng như gây cháy nổ và sụt lở tại nhiều khu vực.

Nằm trên 'Vành đai lửa Thái Bình Dương', Nhật Bản thường xuyên hứng chịu những trận động đất và hoạt động phun trào của núi lửa. Sự va chạm của hai mảng kiến tạo lớn trên khu vực này là mảng Thái Bình Dương và mảng Bắc Mỹ diễn ra với tốc độ hơn 8 cm/năm sau một thời gian lâu dài đã đạt tới mức độ đủ lớn dẫn đến sự trượt lên nhau của hai mảng. Mảng Thái Bình Dương đâm xuống phía dưới trong quá trình dịch chuyển về phía tây, trong khi mảng Bắc Mỹ trượt lên trên. Kết quả là sự sụt lở và sự trồi lên của đáy biển tạo nên trận động đất mạnh gây sóng thần. Ðây cũng được cho là sự va đập kiến tạo lớn nhất giữa hai mảng Bắc Mỹ và Thái Bình Dương trong 1.200 năm.

Các nghiên cứu địa chấn cho thấy ảnh hưởng mạnh mẽ của trận động đất gây sóng thần đối với các quốc gia trong khu vực này về mặt địa lý. Mạng lưới Geonet gồm khoảng 1.200 trạm định vị vệ tinh toàn cầu do Viện Khảo sát địa chất Nhật Bản quản lý cho biết, bờ biển Nhật Bản dịch chuyển mạnh bởi trận động đất, nhiều khu vực thuộc bờ biển Nhật Bản xê dịch khỏi vị trí ban đầu tới 4 m. Kết quả này khá phù hợp với các tính toán của Cục Ðịa chất Hoa Kỳ, cho biết đảo Honshu, hòn đảo chính của Nhật Bản, đã dịch chuyển 5 m về phía đông, làm Nhật Bản gần thêm với Hoa Kỳ.

Theo tính toán của các nhà khoa học thuộc Cục Ðịa chất Anh, trận động đất đã khiến cho trục trái đất dịch chuyển khoảng 16,5 cm. Do sự phân phối lại khối lượng trái đất, tốc độ quay của trái đất tăng lên, một ngày trên trái đất ngắn hơn 1,8 phần triệu giây so với trước đây. Cũng do hậu quả của trận động đất, nhiều dạng thông tin bản đồ, như hướng lái xe hay vị trí bất động sản, dọc theo bờ biển phía đông của Nhật Bản sẽ phải được thay đổi trong tương lai. Trong lĩnh vực hàng hải, các hải đồ cũng phải được vẽ lại bởi độ sâu tại các vùng biển đã thay đổi. Phần lớn bờ biển Nhật Bản lún xuống vài chục cm.

Việt Nam có ghi nhận được động đất Nhật Bản hay không ?

Sóng địa chấn của trận động đất mạnh tại Nhật Bản được phát hiện tức thời tại Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần, Viện Vật lý địa cầu nhờ hệ thống báo động và các phần mềm xử lý số liệu tự động.  Chỉ 2-3 phút sau khi động đất xảy ra tại Nhật Bản, các thông số của trận động đất này như độ lớn, tọa độ chấn tâm và độ sâu chấn tiêu đã được xác định. Thông số của trận động đất  được xác định tại Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần. Như vậy có thể nói rằng thông tin về trận động đất này đã thu nhận được kịp thời và chính xác từ Viện Vật lý địa cầu.

Ở Việt Nam, Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần là thành viên chính thức của hệ thống cảnh báo sóng thần trong khu vực và trên thế giới. Tại khu vực Thái Bình Dương, hệ thống cảnh báo sóng thần quốc tế bao gồm hai Trung tâm cảnh báo sóng thần đầu não và các trung tâm cảnh báo sóng thần quốc gia. Các hoạt động cảnh báo sóng thần được phối hợp chặt chẽ giữa các Trung tâm cảnh báo sóng thần quốc gia thành viên với hai trung tâm cảnh báo sóng thần đầu não của hệ thống là Trung tâm Cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương của Mỹ và Trung tâm tư vấn sóng thần tây bắc Thái Bình Dương của Cục Khí tượng thủy văn Nhật Bản.

Khi có sóng thần phát sinh trên khu vực Thái Bình Dương, các cảnh báo sóng thần phát đi từ hai trung tâm cảnh báo sóng thần đầu não được truyền trực tiếp tới các trung tâm cảnh báo sóng thần quốc gia trong khu vực Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam. Quy trình cảnh báo sóng thần được thực hiện liên tục trong thời gian sóng thần đang hoành hành trên toàn khu vực, và chỉ kết thúc sau khi hiểm họa sóng thần đã triệt tiêu. Nội dung của các thông báo này cũng ghi rõ những vùng bờ biển của các quốc gia có khả năng bị sóng thần tiến công, độ cao sóng tới bờ, thời gian tới. Từ đây, cảnh báo về sóng thần được thực hiện trong phạm vi từng quốc gia theo quy chế của Chính phủ. Như vậy, có thể nói thông tin về sóng thần có khả năng gây thiệt hại tới bờ biển Việt Nam sẽ được thông báo kịp thời theo các quy chuẩn của quốc tế.

Liên quan trận động đất gây sóng thần tại Nhật Bản, chín phút sau khi động đất xảy ra, bản tin cảnh báo sóng thần đầu tiên của Cơ quan Tư vấn sóng thần tây bắc Thái Bình Dương của Nhật Bản (NWPTAC) đã được gửi bằng fax và email tới Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần, Viện Vật lý địa cầu. Trong bản tin này, một loạt quốc gia được cảnh báo sẽ bị sóng thần tiến công như Pa-pua Niu Ghi-nê quần đảo Ma-ri-a-na, Mi-crô-nê-di-a, Mác-san... với chiều cao sóng từ khoảng 0,5 m đến 1 m. Việt Nam không có trong danh sách này. Những bản tin sau đó được đưa ra cách nhau khoảng 20 phút đều khẳng định có sóng thần phá hủy ở khu vực tâm chấn và dự báo sóng thần sẽ xuất hiện ở nhiều khu vực bờ biển Thái Bình Dương, trong đó có khu vực Phi-li-pin với chiều cao sóng ở khu vực phía đông từ 1 đến 2m, còn ở khu vực phía tây chỉ khoảng 1 m. Thời gian dự kiến sóng thần đi đến vùng biển Phi-li-pin là khoảng 9 giờ 35 phút (tức 16 giờ 35 phút, giờ Hà Nội). Tham khảo các bản tin cảnh báo sóng thần do Trung tâm Cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương của Mỹ cũng đưa ra các cảnh báo tương tự, tuy nhiên mức độ cảnh báo có chi tiết hơn, cảnh báo nhiều vùng bị ảnh hưởng hơn so với cảnh báo của Nhật Bản. Do Việt Nam nằm rất xa tâm chấn về phía tây nam, trong khi sóng thần phát sinh từ bờ đông Nhật Bản, chắc chắn sóng thần sẽ bị chặn đứng bởi lục địa các quốc gia và vùng lãnh thổ như Nhật Bản, Trung Quốc, Ðài Loan (Trung Quốc), Phi-li-pin và sẽ không thể ảnh hưởng tới vùng bờ biển Việt Nam.

Nguyễn Hồng Phương

Viện Vật lý Ðịa cầu

Có thể bạn quan tâm

Hình ảnh về tác động mà tên lửa của SpaceX gây ra trên bề mặt Mặt Trăng. (Ảnh: NASA)

Nguy cơ "tắc nghẽn" quỹ đạo Trái đất do rác vũ trụ

Các chuyên gia vũ trụ cảnh báo ngày càng nhiều rủi ro từ lượng rác thải không gian đang tăng lên, làm dấy lên lo ngại về tình trạng “tắc nghẽn” quỹ đạo và thách thức trong việc thu gom xử lý chúng. Lời cảnh báo được đưa ra sau sự cố một tên lửa của SpaceX va chạm với Mặt trăng ngày 5/8.

Công an thành phố Hà Nội cảnh báo một số chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm

Công an thành phố Hà Nội cảnh báo một số chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm

Công an thành phố Hà Nội vừa phát đi cảnh báo về 2 chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm đang bị các nhóm tin tặc khai thác, tấn công trực tiếp vào hệ thống thông tin của các cơ quan, đơn vị và thiết bị di động của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trên địa bàn, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh mạng, an ninh thông tin.

Hội thảo là cơ hội để các kỹ sư, chuyên gia và doanh nghiệp tại Việt Nam tiếp cận những xu hướng mới trong Agentic AI, Model-Based Design và phát triển hệ thống điều khiển, đồng thời trao đổi trực tiếp với các chuyên gia về khả năng ứng dụng những công nghệ này vào các bài toán kỹ thuật thực tế. (Ảnh: HNV)

Thúc đẩy quy trình phát triển hệ thống điều khiển với hệ thống AI tự chủ

Đông đảo cộng đồng kỹ sư, chuyên gia nghiên cứu và phát triển (R&D), nhà nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, startup và các tổ chức đổi mới sáng tạo đang hoạt động trong các lĩnh vực như ô-tô, xe điện, robot, UAV, hệ thống nhúng, tự động hóa công nghiệp và các hệ thống điều khiển thông minh đã tham dự hội thảo.

"Concert quốc gia: Tổ quốc trong tim" hướng tới xây dựng thương hiệu văn hóa-nghệ thuật có bản sắc riêng. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

“Khơi thông” bản quyền để phát triển công nghiệp văn hóa

Khi bản quyền được xác định rõ, dữ liệu minh bạch và cơ chế bảo vệ đủ hiệu quả, mỗi sáng tạo văn hóa nghệ thuật mới thật sự có cơ hội trở thành một tài sản giá trị để có thể được đầu tư, mở rộng sang những thị trường, mô hình kinh doanh mới và là nguồn lực trở lại nuôi những sáng tạo mới.

Ký kết hợp tác giữa hai đơn vị. (Ảnh: HNV)

Ký kết hợp tác chiến lược, thúc đẩy sáng tạo số và ứng dụng AI trong giáo dục Việt Nam

Với việc ký kết hợp tác chiến lược này, NIC trở thành đối tác hàng đầu của Canva tại Việt Nam trong lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực số cho ngành giáo dục. Việc hợp tác hướng tới ba mục tiêu trọng tâm, thể hiện tinh thần đồng hành giữa Nhà nước và doanh nghiệp công nghệ vì sự phát triển bền vững của nền giáo dục.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương đã có buổi làm việc với Giám đốc điều hành bộ phận Open Government Products thuộc Cơ quan Công nghệ Chính phủ Singapore (GovTech) Lý Hồng Nghị.

Thúc đẩy những định hướng hợp tác chiến lược về khoa học, công nghệ đi vào thực tiễn

Làm việc với Giám đốc điều hành bộ phận Open Government Products thuộc Cơ quan Công nghệ Chính phủ Singapore (GovTech) Lý Hồng Nghị, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết, đào tạo nhân lực; phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đều là những vấn đề Việt Nam ưu tiên và mong muốn Singapore chia sẻ kinh nghiệm.

Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội thực hành trên hệ thống thiết bị đo kiểm phục vụ đào tạo, nghiên cứu IoT và bán dẫn. (Ảnh: VNU)

Làm chủ công nghệ, tăng sức cạnh tranh

Hành lang chính sách cho phát triển công nghệ chiến lược đang từng bước được hoàn thiện, cùng với cơ chế đặt hàng, tài trợ, thử nghiệm và hỗ trợ doanh nghiệp. Vấn đề hiện nay là đưa các cơ chế đó vào thực tiễn, tạo ra sản phẩm cụ thể, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Các diễn giả tham dự hội thảo “Chuyển đổi số trong khu vực công: Kiến tạo hạ tầng bền vững và bảo đảm an ninh dữ liệu hướng đến mục tiêu tăng trưởng quốc gia”. (Ảnh: Ban tổ chức)

Chuyển đổi số khu vực công: Làm chủ dữ liệu, kiến tạo hạ tầng bền vững

Chuyển đổi số khu vực công đang chuyển từ số hóa quy trình sang quản trị dựa trên dữ liệu. Cùng với hạ tầng có khả năng kết nối, chia sẻ và mở rộng, bảo đảm an ninh dữ liệu và năng lực phục hồi sau sự cố đang trở thành những điều kiện nền tảng để nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực tăng trưởng.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.

Kết nối chuyên gia trí tuệ nhân tạo toàn cầu để giải bài toán Việt Nam

Mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) Việt Nam toàn cầu được hình thành không chỉ để tập hợp trí thức người Việt trong và ngoài nước, mà còn mở ra cơ chế để các chuyên gia trực tiếp tham gia giải quyết những bài toán cụ thể, phát triển sản phẩm trí tuệ nhân tạo có ý nghĩa chiến lược đối với đất nước.

Tọa đàm “Định hướng nội dung khung chính sách hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ thuộc các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo Việt Nam” do Trường Khoa học và Nhân văn tổ chức.

Hệ sinh thái hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ

Tọa đàm khoa học “Định hướng nội dung khung chính sách hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ thuộc các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo Việt Nam” do Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn vừa tổ chức kỳ vọng cung cấp thêm luận cứ khoa học và thực tiễn cho quá trình hoàn thiện chính sách sở hữu trí tuệ.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ. (Ảnh: DUY LINH)

Luật sửa đổi 4 luật lĩnh vực khoa học-công nghệ: Cắt giảm điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp

Luật tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, hoàn thiện cơ sở pháp lý cho phát triển hạ tầng viễn thông phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, kinh tế gắn với quốc phòng-an ninh.

Ảnh thiết kế có yếu tố AI.

Tăng tốc chặng đường cuối, hướng tới chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026

Từ hơn 4.000 cá thể gấu nuôi nhốt năm 2005, đến nay cả nước còn 206 cá thể, phần lớn trong đó bị nuôi nhốt hơn 20 năm, sức khỏe suy giảm và cần được đưa đến các cơ sở cứu hộ. Việc hoàn thành mục tiêu chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026 đang bước vào chặng đường cuối, nhưng cũng là giai đoạn nhiều thách thức.