Thảm họa động đất và sóng thần tại Nhật Bản  và những thông tin liên quan Việt Nam

Theo các số liệu quan trắc địa chấn, trận động đất có độ mạnh 9,0 độ rích-te ngày 11-3.  là trận động đất mạnh nhất Nhật Bản và là một  trong năm trận động đất mạnh nhất thế giới từ khi các thiết bị ghi địa chấn được sử dụng.

Những diễn biến chính của trận động đất gây sóng thần

Trận động đất đã gây ra sóng thần lan dọc bờ biển Thái Bình Dương của Nhật Bản và ít nhất 20 quốc gia, bao gồm cả bờ biển phía tây của Bắc và Nam Mỹ. Cơn sóng cao đến 10 mét này đã tiến công vào Nhật Bản và lan sâu đến 10 km vào đất liền. Sin-mô-ê-đa-kê, một ngọn núi lửa ở Kiu-siu, đã phun trào hai ngày sau trận động đất.  Ngày 12-3, Nhà máy điện hạt nhân Phư-cư-si-ma I thuộc tỉnh Phư-cư-si-ma đã phát nổ do hệ thống làm mát bị hỏng từ trận động đất và sóng thần.

Tới thời điểm này, số người chết và mất tích tại sáu tỉnh của Nhật Bản sau thảm họa động đất và sóng thần kinh hoàng này đã lên đến hơn 26 nghìn người. Trận động đất đã gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng tại quốc gia này, bao gồm những hư hỏng nặng nề về đường bộ và đường sắt cũng như gây cháy nổ và sụt lở tại nhiều khu vực.

Nằm trên 'Vành đai lửa Thái Bình Dương', Nhật Bản thường xuyên hứng chịu những trận động đất và hoạt động phun trào của núi lửa. Sự va chạm của hai mảng kiến tạo lớn trên khu vực này là mảng Thái Bình Dương và mảng Bắc Mỹ diễn ra với tốc độ hơn 8 cm/năm sau một thời gian lâu dài đã đạt tới mức độ đủ lớn dẫn đến sự trượt lên nhau của hai mảng. Mảng Thái Bình Dương đâm xuống phía dưới trong quá trình dịch chuyển về phía tây, trong khi mảng Bắc Mỹ trượt lên trên. Kết quả là sự sụt lở và sự trồi lên của đáy biển tạo nên trận động đất mạnh gây sóng thần. Ðây cũng được cho là sự va đập kiến tạo lớn nhất giữa hai mảng Bắc Mỹ và Thái Bình Dương trong 1.200 năm.

Các nghiên cứu địa chấn cho thấy ảnh hưởng mạnh mẽ của trận động đất gây sóng thần đối với các quốc gia trong khu vực này về mặt địa lý. Mạng lưới Geonet gồm khoảng 1.200 trạm định vị vệ tinh toàn cầu do Viện Khảo sát địa chất Nhật Bản quản lý cho biết, bờ biển Nhật Bản dịch chuyển mạnh bởi trận động đất, nhiều khu vực thuộc bờ biển Nhật Bản xê dịch khỏi vị trí ban đầu tới 4 m. Kết quả này khá phù hợp với các tính toán của Cục Ðịa chất Hoa Kỳ, cho biết đảo Honshu, hòn đảo chính của Nhật Bản, đã dịch chuyển 5 m về phía đông, làm Nhật Bản gần thêm với Hoa Kỳ.

Theo tính toán của các nhà khoa học thuộc Cục Ðịa chất Anh, trận động đất đã khiến cho trục trái đất dịch chuyển khoảng 16,5 cm. Do sự phân phối lại khối lượng trái đất, tốc độ quay của trái đất tăng lên, một ngày trên trái đất ngắn hơn 1,8 phần triệu giây so với trước đây. Cũng do hậu quả của trận động đất, nhiều dạng thông tin bản đồ, như hướng lái xe hay vị trí bất động sản, dọc theo bờ biển phía đông của Nhật Bản sẽ phải được thay đổi trong tương lai. Trong lĩnh vực hàng hải, các hải đồ cũng phải được vẽ lại bởi độ sâu tại các vùng biển đã thay đổi. Phần lớn bờ biển Nhật Bản lún xuống vài chục cm.

Việt Nam có ghi nhận được động đất Nhật Bản hay không ?

Sóng địa chấn của trận động đất mạnh tại Nhật Bản được phát hiện tức thời tại Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần, Viện Vật lý địa cầu nhờ hệ thống báo động và các phần mềm xử lý số liệu tự động.  Chỉ 2-3 phút sau khi động đất xảy ra tại Nhật Bản, các thông số của trận động đất này như độ lớn, tọa độ chấn tâm và độ sâu chấn tiêu đã được xác định. Thông số của trận động đất  được xác định tại Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần. Như vậy có thể nói rằng thông tin về trận động đất này đã thu nhận được kịp thời và chính xác từ Viện Vật lý địa cầu.

Ở Việt Nam, Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần là thành viên chính thức của hệ thống cảnh báo sóng thần trong khu vực và trên thế giới. Tại khu vực Thái Bình Dương, hệ thống cảnh báo sóng thần quốc tế bao gồm hai Trung tâm cảnh báo sóng thần đầu não và các trung tâm cảnh báo sóng thần quốc gia. Các hoạt động cảnh báo sóng thần được phối hợp chặt chẽ giữa các Trung tâm cảnh báo sóng thần quốc gia thành viên với hai trung tâm cảnh báo sóng thần đầu não của hệ thống là Trung tâm Cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương của Mỹ và Trung tâm tư vấn sóng thần tây bắc Thái Bình Dương của Cục Khí tượng thủy văn Nhật Bản.

Khi có sóng thần phát sinh trên khu vực Thái Bình Dương, các cảnh báo sóng thần phát đi từ hai trung tâm cảnh báo sóng thần đầu não được truyền trực tiếp tới các trung tâm cảnh báo sóng thần quốc gia trong khu vực Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam. Quy trình cảnh báo sóng thần được thực hiện liên tục trong thời gian sóng thần đang hoành hành trên toàn khu vực, và chỉ kết thúc sau khi hiểm họa sóng thần đã triệt tiêu. Nội dung của các thông báo này cũng ghi rõ những vùng bờ biển của các quốc gia có khả năng bị sóng thần tiến công, độ cao sóng tới bờ, thời gian tới. Từ đây, cảnh báo về sóng thần được thực hiện trong phạm vi từng quốc gia theo quy chế của Chính phủ. Như vậy, có thể nói thông tin về sóng thần có khả năng gây thiệt hại tới bờ biển Việt Nam sẽ được thông báo kịp thời theo các quy chuẩn của quốc tế.

Liên quan trận động đất gây sóng thần tại Nhật Bản, chín phút sau khi động đất xảy ra, bản tin cảnh báo sóng thần đầu tiên của Cơ quan Tư vấn sóng thần tây bắc Thái Bình Dương của Nhật Bản (NWPTAC) đã được gửi bằng fax và email tới Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần, Viện Vật lý địa cầu. Trong bản tin này, một loạt quốc gia được cảnh báo sẽ bị sóng thần tiến công như Pa-pua Niu Ghi-nê quần đảo Ma-ri-a-na, Mi-crô-nê-di-a, Mác-san... với chiều cao sóng từ khoảng 0,5 m đến 1 m. Việt Nam không có trong danh sách này. Những bản tin sau đó được đưa ra cách nhau khoảng 20 phút đều khẳng định có sóng thần phá hủy ở khu vực tâm chấn và dự báo sóng thần sẽ xuất hiện ở nhiều khu vực bờ biển Thái Bình Dương, trong đó có khu vực Phi-li-pin với chiều cao sóng ở khu vực phía đông từ 1 đến 2m, còn ở khu vực phía tây chỉ khoảng 1 m. Thời gian dự kiến sóng thần đi đến vùng biển Phi-li-pin là khoảng 9 giờ 35 phút (tức 16 giờ 35 phút, giờ Hà Nội). Tham khảo các bản tin cảnh báo sóng thần do Trung tâm Cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương của Mỹ cũng đưa ra các cảnh báo tương tự, tuy nhiên mức độ cảnh báo có chi tiết hơn, cảnh báo nhiều vùng bị ảnh hưởng hơn so với cảnh báo của Nhật Bản. Do Việt Nam nằm rất xa tâm chấn về phía tây nam, trong khi sóng thần phát sinh từ bờ đông Nhật Bản, chắc chắn sóng thần sẽ bị chặn đứng bởi lục địa các quốc gia và vùng lãnh thổ như Nhật Bản, Trung Quốc, Ðài Loan (Trung Quốc), Phi-li-pin và sẽ không thể ảnh hưởng tới vùng bờ biển Việt Nam.

Nguyễn Hồng Phương

Viện Vật lý Ðịa cầu

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham dự hội thảo quốc tế do Trường đại học Intracom phối hợp các đơn vị tổ chức. (Ảnh: NHẬT MINH)

Ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn

Ngày 28/1, tại Hà Nội, Trường đại học Intracom phối hợp Tạp chí Pháp luật và Phát triển, Viện khoa học và Bổ trợ Tư pháp (Liên hiệp Hội Người khuyết tật Việt Nam), Tạp chí Vận động, Nghiên cứu và Giáo dục (JARE)… tổ chức hội thảo quốc tế “Thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn”.

Người dân đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công-Chi nhánh số 3-phường Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh: nhandan.vn)

Khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia

Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức có vai trò thống nhất và chuẩn hóa thông tin nhân sự trong toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước, từ đó có cái nhìn toàn diện về số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ nhằm đưa ra các quyết định quản lý và sử dụng nhân sự một cách khoa học, hợp lý.

Sinh viên Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh thực hành nghiên cứu khoa học.

Đổi mới nghiên cứu liên ngành trong lĩnh vực khoa học xã hội

Trong thời đại ngày nay, nhiều vấn đề không chỉ là sự quan tâm của một quốc gia đơn lẻ, mà trở thành vấn đề chung của cả khu vực và thế giới. Theo đó, thúc đẩy nghiên cứu đa ngành là con đường tất yếu để giải quyết các vấn đề thực tiễn một cách toàn diện và hiệu quả.

100% cử tri có mặt tại Hội nghị nhất trí giới thiệu đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Bộ Khoa học và Công nghệ giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI

150/150 cử tri có mặt tại hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI của Bộ Khoa học và Công nghệ đã nhất trí giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Đông đảo người dân tham dự triển lãm.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học tiên tiến để bảo tồn và phát triển dược liệu

Sáng 23/1, Viện Dược liệu phối hợp UBND phường Cửa Nam (Hà Nội) tổ chức Triển lãm Sách và Dược liệu Việt Nam với chủ đề “Kết nối tri thức vì sức khỏe cộng đồng” tại Phố Sách Hà Nội. Triển lãm nhằm chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng và 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam.

Người dân cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp tiền phạt qua mã QR để tránh bị lừa.

Nhận diện chiêu thức lừa đảo nộp phạt “nguội” qua Zalo

Lợi dụng việc mã QR được sử dụng rộng rãi trong các thủ tục hành chính, nhiều đối tượng xấu đã giả mạo thông báo “phạt nguội”, yêu cầu người dân chuyển tiền qua mã QR trên Zalo. Người dân cần nhận diện rõ quy trình nộp phạt hợp pháp và nâng cao cảnh giác để tránh bị lừa.

Cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ Thái Nguyên khảo sát để cấp chỉ dẫn địa lý cho gạo nếp Khẩu Nua Lếch. (Ảnh: THU HIỀN)

Đổi mới sáng tạo ở Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên đã và đang khẳng định quyết tâm biến khoa học, công nghệ trở thành khâu đột phá để thúc đẩy kinh tế-xã hội. Với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Thái Nguyên từng bước đẩy nhanh phát triển kinh tế số, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham quan các khu vực bên lề lễ khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn Hòa Lạc.

Việt Nam sẽ bước vào nhóm số ít quốc gia sở hữu năng lực chế tạo chip bán dẫn

Chip bán dẫn hiện là “đòn bẩy” của những nước chi phối công nghệ sản xuất, sử dụng như công cụ chính trị để kiểm soát, kìm hãm kinh tế, công nghiệp an ninh quốc phòng. Việt Nam xác định bán dẫn là một trong những công nghệ chiến lược cần làm chủ, với mắt xích then chốt vừa được công bố: nhà máy sản xuất chip tại Hòa Lạc.