Kinh nghiệm Singapore và bài toán phát triển nguồn nhân lực Việt Nam thích ứng với kỷ nguyên AI

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ cao đang làm thay đổi sâu sắc yêu cầu đối với nguồn nhân lực, từ cách thức đào tạo, những kỹ năng cần trang bị cho người lao động đến cơ cấu việc làm trong nền kinh tế.

Đối thoại Chiến lược Việt Nam-Singapore lần thứ nhất giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động Nhân dân Singapore. (Ảnh: TTXVN)
Đối thoại Chiến lược Việt Nam-Singapore lần thứ nhất giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động Nhân dân Singapore. (Ảnh: TTXVN)

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đứng trước yêu cầu vừa đẩy nhanh đào tạo nhân lực công nghệ cao, vừa chuẩn bị cho quá trình chuyển dịch lao động ở những ngành sử dụng nhiều nhân công.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Singapore, Giáo sư Vũ Minh Khương thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS) cho rằng kinh nghiệm của Singapore cho thấy giáo dục và phát triển nguồn nhân lực cần được đặt ở vị trí đặc biệt quan trọng bởi đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh và tương lai của một quốc gia. Theo Giáo sư Vũ Minh Khương, trong kỷ nguyên AI, giáo dục cần chú trọng ba năng lực cốt lõi. Trước hết là khả năng chắt lọc và xử lý kiến thức trong bối cảnh con người ngày càng tiếp xúc với lượng thông tin rất lớn. Điều quan trọng không còn đơn thuần là ghi nhớ được bao nhiêu kiến thức, mà là biết tìm kiếm, đánh giá và sử dụng thông tin để giải quyết vấn đề.

Cách tiếp cận này cũng làm thay đổi phương thức dạy, học và đánh giá. Thay vì tìm cách ngăn cấm người học sử dụng AI hay Internet, cần hướng tới việc cho phép sử dụng những công cụ này và đánh giá khả năng khai thác công nghệ để giải quyết các bài toán cụ thể. Khi AI có thể cung cấp một lượng lớn thông tin trong thời gian rất ngắn, giá trị của con người nằm nhiều hơn ở khả năng lựa chọn thông tin phù hợp, phân tích và biến thông tin thành kiến thức hữu ích.

Năng lực thứ hai là khả năng lắng nghe, tiếp thu ý kiến và hợp tác. Theo Giáo sư Vũ Minh Khương, nguồn nhân lực trong tương lai không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải biết lắng nghe những quan điểm khác nhau, tổng hợp ý kiến và làm việc hiệu quả với người khác. Năng lực thứ ba là khả năng sáng tạo. Khi đã có trong tay lượng thông tin và công cụ ngày càng lớn, người lao động cần có khả năng tạo ra những ý tưởng, giải pháp và giá trị mới. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng để phân biệt nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời đại AI.

Các tập đoàn công nghệ đang tham gia ngày càng tích cực vào việc trang bị những kỹ năng mới cho lực lượng lao động. Bà Shanti Alexander, Giám đốc các chiến dịch và chương trình chính sách khu vực châu Á-Thái Bình Dương của Meta, cho biết tập đoàn cam kết lâu dài hỗ trợ việc phát triển và ứng dụng AI theo hướng toàn diện, hữu ích và dễ tiếp cận tại Việt Nam. Một trong những trọng tâm là giúp doanh nghiệp, nhà phát triển và đội ngũ giáo viên Việt Nam nâng cao khả năng sử dụng AI. Meta đang hợp tác với Steam for Việt Nam, HocMai, Trung tâm Công nghệ thông tin-truyền thông Vietnet nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng AI vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) hỗ trợ cộng đồng các nhà phát triển công nghệ.

Theo bà Shanti Alexander, Meta và NIC mới đây đã tổ chức một cuộc thi AI hackathon, thu hút hơn 1.000 nhà phát triển tham gia xây dựng các giải pháp AI trong vòng 48 giờ nhằm giải quyết những vấn đề thực tế. Hai bên cũng đang phối hợp triển khai Dự án ViGen nhằm xây dựng các bộ dữ liệu mở chất lượng cao của Việt Nam. Đây được xem là một trong những nền tảng cần thiết để phát triển các mô hình và giải pháp AI phù hợp hơn với ngôn ngữ, nhu cầu và điều kiện thực tế của Việt Nam.

Bên cạnh doanh nghiệp và cộng đồng phát triển công nghệ, lĩnh vực giáo dục cũng là một trọng tâm. Đại diện Meta cho biết tập đoàn đang phối hợp với các đối tác tại Việt Nam triển khai chương trình nâng cao kỹ năng AI cho đội ngũ giáo viên, với mục tiêu đào tạo gần 1.000 giáo viên trong năm nay. Qua đó, AI không chỉ được nhìn nhận như một lĩnh vực cần đào tạo nhân lực chuyên sâu mà còn trở thành công cụ hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy và học.

Trong khi nhu cầu nhân lực công nghệ cao gia tăng, quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế cũng đặt ra bài toán mới đối với những ngành sử dụng nhiều lao động. Ông Ernie Koh, Phó Chủ tịch Nhóm Doanh nghiệp Đông Nam Á thuộc Liên đoàn Doanh nghiệp Singapore (SBF), nhận định thị trường lao động Việt Nam đang có những thay đổi đáng chú ý khi tốc độ phát triển kinh tế tại nhiều địa phương bên ngoài Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng nhanh. Cơ hội việc làm tại chỗ gia tăng khiến một bộ phận lao động không còn có nhu cầu dịch chuyển tới các trung tâm kinh tế lớn như trước, qua đó khiến việc tuyển dụng trong một số ngành trở nên khó khăn hơn.

Từ kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất đồ nội thất - một ngành sử dụng nhiều lao động, ông Ernie Koh cho rằng về dài hạn, những ngành thâm dụng lao động tại Việt Nam sẽ phải chịu sức ép chuyển đổi ngày càng lớn khi nền kinh tế hướng mạnh hơn sang công nghệ cao và ngày càng nhiều lao động trẻ có trình độ chuyển sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn. Theo ông, quá trình này cũng đặt ra vấn đề về khả năng dịch chuyển lao động trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Trong những giai đoạn nhất định, việc tạo điều kiện để lao động từ các nước thành viên ASEAN có thể làm việc tại những thị trường đang thiếu nhân lực có thể góp phần giải quyết nhu cầu trước mắt của doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển đổi cơ cấu lao động trong khu vực.

Những đánh giá trên cho thấy bài toán nguồn nhân lực của Việt Nam trong kỷ nguyên AI không chỉ là đào tạo thêm kỹ sư hay chuyên gia công nghệ. Quá trình chuyển đổi đòi hỏi một cách tiếp cận rộng hơn, từ đổi mới giáo dục, trang bị kỹ năng AI cho lực lượng lao động hiện có, tăng cường hợp tác giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp công nghệ, đến chuẩn bị chính sách cho sự dịch chuyển lao động giữa các ngành nghề.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển các ngành công nghệ cao, kinh nghiệm của Singapore cũng như sự tham gia của các tập đoàn công nghệ quốc tế cho thấy việc chuẩn bị nguồn nhân lực cần đi trước một bước. Khả năng chắt lọc kiến thức, hợp tác, sáng tạo và sử dụng thành thạo AI sẽ ngày càng trở thành những năng lực quan trọng, giúp người lao động thích ứng với thị trường việc làm đang thay đổi và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn mới.

Có thể bạn quan tâm

Hình ảnh về tác động mà tên lửa của SpaceX gây ra trên bề mặt Mặt Trăng. (Ảnh: NASA)

Nguy cơ "tắc nghẽn" quỹ đạo Trái đất do rác vũ trụ

Các chuyên gia vũ trụ cảnh báo ngày càng nhiều rủi ro từ lượng rác thải không gian đang tăng lên, làm dấy lên lo ngại về tình trạng “tắc nghẽn” quỹ đạo và thách thức trong việc thu gom xử lý chúng. Lời cảnh báo được đưa ra sau sự cố một tên lửa của SpaceX va chạm với Mặt trăng ngày 5/8.

Công an thành phố Hà Nội cảnh báo một số chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm

Công an thành phố Hà Nội cảnh báo một số chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm

Công an thành phố Hà Nội vừa phát đi cảnh báo về 2 chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm đang bị các nhóm tin tặc khai thác, tấn công trực tiếp vào hệ thống thông tin của các cơ quan, đơn vị và thiết bị di động của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trên địa bàn, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh mạng, an ninh thông tin.

Hội thảo là cơ hội để các kỹ sư, chuyên gia và doanh nghiệp tại Việt Nam tiếp cận những xu hướng mới trong Agentic AI, Model-Based Design và phát triển hệ thống điều khiển, đồng thời trao đổi trực tiếp với các chuyên gia về khả năng ứng dụng những công nghệ này vào các bài toán kỹ thuật thực tế. (Ảnh: HNV)

Thúc đẩy quy trình phát triển hệ thống điều khiển với hệ thống AI tự chủ

Đông đảo cộng đồng kỹ sư, chuyên gia nghiên cứu và phát triển (R&D), nhà nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, startup và các tổ chức đổi mới sáng tạo đang hoạt động trong các lĩnh vực như ô-tô, xe điện, robot, UAV, hệ thống nhúng, tự động hóa công nghiệp và các hệ thống điều khiển thông minh đã tham dự hội thảo.

"Concert quốc gia: Tổ quốc trong tim" hướng tới xây dựng thương hiệu văn hóa-nghệ thuật có bản sắc riêng. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

“Khơi thông” bản quyền để phát triển công nghiệp văn hóa

Khi bản quyền được xác định rõ, dữ liệu minh bạch và cơ chế bảo vệ đủ hiệu quả, mỗi sáng tạo văn hóa nghệ thuật mới thật sự có cơ hội trở thành một tài sản giá trị để có thể được đầu tư, mở rộng sang những thị trường, mô hình kinh doanh mới và là nguồn lực trở lại nuôi những sáng tạo mới.

Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội thực hành trên hệ thống thiết bị đo kiểm phục vụ đào tạo, nghiên cứu IoT và bán dẫn. (Ảnh: VNU)

Làm chủ công nghệ, tăng sức cạnh tranh

Hành lang chính sách cho phát triển công nghệ chiến lược đang từng bước được hoàn thiện, cùng với cơ chế đặt hàng, tài trợ, thử nghiệm và hỗ trợ doanh nghiệp. Vấn đề hiện nay là đưa các cơ chế đó vào thực tiễn, tạo ra sản phẩm cụ thể, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Các diễn giả tham dự hội thảo “Chuyển đổi số trong khu vực công: Kiến tạo hạ tầng bền vững và bảo đảm an ninh dữ liệu hướng đến mục tiêu tăng trưởng quốc gia”. (Ảnh: Ban tổ chức)

Chuyển đổi số khu vực công: Làm chủ dữ liệu, kiến tạo hạ tầng bền vững

Chuyển đổi số khu vực công đang chuyển từ số hóa quy trình sang quản trị dựa trên dữ liệu. Cùng với hạ tầng có khả năng kết nối, chia sẻ và mở rộng, bảo đảm an ninh dữ liệu và năng lực phục hồi sau sự cố đang trở thành những điều kiện nền tảng để nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực tăng trưởng.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.

Kết nối chuyên gia trí tuệ nhân tạo toàn cầu để giải bài toán Việt Nam

Mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) Việt Nam toàn cầu được hình thành không chỉ để tập hợp trí thức người Việt trong và ngoài nước, mà còn mở ra cơ chế để các chuyên gia trực tiếp tham gia giải quyết những bài toán cụ thể, phát triển sản phẩm trí tuệ nhân tạo có ý nghĩa chiến lược đối với đất nước.

Tọa đàm “Định hướng nội dung khung chính sách hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ thuộc các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo Việt Nam” do Trường Khoa học và Nhân văn tổ chức.

Hệ sinh thái hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ

Tọa đàm khoa học “Định hướng nội dung khung chính sách hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ thuộc các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo Việt Nam” do Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn vừa tổ chức kỳ vọng cung cấp thêm luận cứ khoa học và thực tiễn cho quá trình hoàn thiện chính sách sở hữu trí tuệ.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ. (Ảnh: DUY LINH)

Luật sửa đổi 4 luật lĩnh vực khoa học-công nghệ: Cắt giảm điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp

Luật tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, hoàn thiện cơ sở pháp lý cho phát triển hạ tầng viễn thông phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, kinh tế gắn với quốc phòng-an ninh.

Ảnh thiết kế có yếu tố AI.

Tăng tốc chặng đường cuối, hướng tới chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026

Từ hơn 4.000 cá thể gấu nuôi nhốt năm 2005, đến nay cả nước còn 206 cá thể, phần lớn trong đó bị nuôi nhốt hơn 20 năm, sức khỏe suy giảm và cần được đưa đến các cơ sở cứu hộ. Việc hoàn thành mục tiêu chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026 đang bước vào chặng đường cuối, nhưng cũng là giai đoạn nhiều thách thức.