Trọng điểm và động lực
Hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể là điểm nhấn quan trọng của du lịch Thái Nguyên. Hằng năm, hai khu vực này đón hơn 4 triệu lượt khách và có nhiều tiềm năng để trở thành các khu du lịch trọng điểm quốc gia. Đây là nền tảng để Thái Nguyên xác định “hai trọng điểm” trong du lịch của tỉnh là quy hoạch, đầu tư, phát triển du lịch tại hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể với hướng phát triển là thu hút mạnh các tập đoàn lớn đầu tư quy mô quốc gia.
Rộng gần 25km2, nằm trên dòng sông Công hiền hòa, hồ Núi Cốc như “viên ngọc xanh” với hàng trăm đảo lớn, nhỏ, đang chuyển mình thành điểm đến du lịch đẳng cấp. Bên bờ hồ, sân Golf Tân Thái, lớn nhất tỉnh, đạt tiêu chuẩn quốc tế với tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng.
Cách đó không xa, dự án khu nghỉ dưỡng cao cấp Flamingo Maison 108 Ho Nui Coc đang được khẩn trương xây dựng, dự kiến hoàn thành và đưa vào vận hành vào quý III/2027. Thời gian tới, Flamingo Maison 108 còn triển khai đại dự án Flamingo Maison Islands hồ Núi Cốc với quy mô quy hoạch 250ha.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Đại Phúc Nguyễn Nam Tiến, hạ tầng giao thông phục vụ phát triển du lịch tại hồ ngày càng hoàn thiện với đường vòng quanh hồ dài khoảng 40km; tuyến kết nối từ đường Bắc Sơn kéo dài vào hồ; đường bờ kênh Phúc Trừu. Từ khi ban hành chương trình phát triển du lịch hồ Núi Cốc đã có hơn 10 nhà đầu tư quan tâm, nghiên cứu những dự án nghỉ dưỡng quy mô lớn, chất lượng cao.
“Trục động lực” được Thái Nguyên xác định trong du lịch là phát triển các sản phẩm gắn với phát huy giá trị di sản vật thể, phi vật thể, di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn. Theo trục động lực này, Thái Nguyên đang dần định vị thương hiệu ở hệ thống dày đặc các di tích lịch sử cách mạng tại An toàn khu Định Hóa và An toàn khu Chợ Đồn với danh xưng “Thủ đô gió ngàn-Chiến khu Việt Bắc”. Cùng với đó là 45 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia đã được công nhận và hàng trăm lễ hội truyền thống đặc sắc.
Xóm Bản Quyên, xã Phú Đình là nơi ghi dấu của lịch sử cách mạng Việt Nam nay đã trở thành Làng văn hóa du lịch thường xuyên đón nhiều du khách trong nước và quốc tế. Trong xóm, có 15 nhà sàn truyền thống được bảo tồn tốt; các hộ thành lập tổ văn nghệ hát then, đàn tính; cùng nhau kết nối, hỗ trợ làm du lịch cộng đồng.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Phú Đình Lê Ngọc Linh, trên địa bàn xã hiện có 30 di tích lịch sử, danh thắng, trong đó 15 di tích đã được xếp hạng. Phú Đình đã xây dựng được một số sản phẩm du lịch đặc trưng dựa trên việc khai thác, phát huy giá trị của các di tích lịch sử, văn hóa, sinh thái, cảnh quan thiên nhiên như: Làng văn hóa du lịch cộng đồng Bản Quyên; Điểm du lịch cộng đồng xóm Khuôn Tát; Câu lạc bộ văn nghệ quần chúng xóm Khuôn Tát; các làng nghề truyền thống về chè, đan nón, làm đàn tính...
Trọng điểm và động lực đã và đang tạo ra những chuyển biến tích cực cho diện mạo du lịch của Thái Nguyên. Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Chu Thu, quý I/2026, tổng lượt khách du lịch đến tỉnh đạt khoảng 2,6 triệu lượt; tổng doanh thu ước đạt hơn 3.600 tỷ đồng cho thấy tín hiệu phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ của du lịch Thái Nguyên.
Xây chắc nền tảng
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hiện tỉnh đã có các sản phẩm du lịch cộng đồng, nông thôn gắn với văn hóa trà; văn hóa, tâm linh, lịch sử, về nguồn; sinh thái, nghỉ dưỡng; MICE (du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo…), thể thao, khám phá hang động mạo hiểm.
Tỉnh có 785 cơ sở lưu trú du lịch, trong đó, có 10 khách sạn 3 sao, hai khách sạn 2 sao; hơn 4.700 nhà hàng và dịch vụ ăn uống. Quy hoạch thu hút đầu tư và mạng lưới giao thông kết nối các tuyến, điểm du lịch đã và đang được hoàn thiện. Năm 2025, du lịch Thái Nguyên đón hơn 7,3 triệu lượt khách, đạt hơn 104% kế hoạch. Tổng doanh thu du lịch đạt khoảng 7.500 tỷ đồng, đánh dấu năm bùng nổ, khẳng định vai trò của kinh tế du lịch.
Tuy nhiên, hạn chế của du lịch Thái Nguyên là chưa thu hút được nhiều doanh nghiệp lớn, nhà đầu tư chiến lược; sản phẩm du lịch còn đơn điệu, chủ yếu phục vụ tham quan ngắn ngày; quảng bá, liên kết vùng du lịch chưa hiệu quả; nguồn nhân lực du lịch thiếu và yếu…
Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Trần Nữ Ngọc Anh chia sẻ, tỉnh hiện có hơn 300 cơ sở lưu trú du lịch, hàng chục doanh nghiệp lữ hành và đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch. Tuy nhiên, nhìn tổng thể, cộng đồng doanh nghiệp du lịch chủ yếu là nhỏ và vừa, năng lực tài chính và quản trị còn hạn chế.
Thái Nguyên tích cực triển khai chiến lược “một nền tảng” với trọng tâm phát triển rộng, có chiều sâu các sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch môi trường.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Chu Thu cho biết thêm, tỉnh đã và đang xây dựng, phát triển sáu sản phẩm du lịch chủ lực, gồm: Sinh thái, nghỉ dưỡng; văn hóa, lịch sử; văn hóa trà; cộng đồng; nông nghiệp; thể thao, khám phá và MICE. Trong đó, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng sẽ định vị và phát triển thương hiệu “Thiên đường du lịch hồ trên núi”. Du lịch văn hóa trà là sản phẩm đặc trưng mang tính biểu tượng, trải nghiệm quy trình sản xuất, nghệ thuật thưởng trà, lễ hội, sự kiện về trà…
Để xây chắc “Hai trọng điểm, một trục động lực, một nền tảng”, Thái Nguyên đã quyết định đầu tư hơn 551 tỷ đồng để triển khai đề án Phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, lồng ghép nhiều nguồn lực triển khai mạnh xây dựng kết cấu hạ tầng, đi đôi với xã hội hóa và thu hút đầu tư. Tỉnh triển khai 10 nhóm giải pháp, bao gồm: Đổi mới nhận thức, tăng cường lãnh đạo; phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại; xúc tiến, quảng bá chuyên nghiệp; sản phẩm du lịch đặc trưng; thúc đẩy chuyển đổi số…
Thái Nguyên phấn đấu đến năm 2030 sẽ đón ít nhất 12 triệu lượt khách; tổng thu hoạt động du lịch đạt hơn 25.000 tỷ đồng/năm; tạo việc làm cho khoảng 10.000 lao động; phát triển thêm ít nhất 300 cơ sở lưu trú du lịch; xây dựng Khu du lịch hồ Núi Cốc gắn với sườn Đông Tam Đảo và Khu du lịch hồ Ba Bể thành trọng điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí cao cấp.
