Tạo thuận lợi cho thương mại xuyên biên giới

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp thứ 4, đã hướng đến đổi mới tư duy quản lý doanh nghiệp chủ yếu dựa trên phân luồng hàng hóa sang quản lý theo mức độ tuân thủ pháp luật bằng dữ liệu với hệ thống tích hợp AI tự động ra quyết định.

Công chức hải quan vận hành hệ thống thông quan tự động.
Công chức hải quan vận hành hệ thống thông quan tự động.

Chính sách này được kỳ vọng tạo ra những chuyển biến lớn: Nếu như trước đây, doanh nghiệp đứng ở vị thế là “đối tượng bị kiểm tra, giám sát” thì nay được xác định là “đối tác tự nguyện tuân thủ”, được cơ quan hải quan hỗ trợ tối đa trong hoạt động.

Định danh trách nhiệm sàn thương mại điện tử

Đi sâu phân tích, Phó Cục trưởng Hải quan Nguyễn Thành Hưng cho biết: Dự thảo luật thiết lập nền tảng pháp lý ở mức cao để chuyển đổi toàn bộ hồ sơ, chứng từ hải quan vốn mang tính phân mảnh trước đây thành các thông điệp dữ liệu chuẩn hóa. Bản chất của việc thông quan tự động chính là tối ưu hóa luồng dữ liệu này bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Cụ thể, hệ thống tích hợp AI sẽ tự động đối soát thông tin tờ khai theo thời gian thực với cơ sở dữ liệu quốc gia và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp để đưa ra quyết định phân luồng (xanh, vàng, đỏ).

Toàn bộ quy trình này được vận hành tự động bằng thuật toán máy tính, triệt tiêu hoàn toàn yếu tố can thiệp chủ quan từ con người và bảo đảm tính minh bạch tuyệt đối trong hoạt động thực thi công vụ. Đối với các doanh nghiệp có mức độ tuân thủ cao thuộc luồng xanh, hệ thống tự động giải phóng hàng hóa chỉ trong vài giây, giúp triệt tiêu hoàn toàn rủi ro sách nhiễu và độ trễ về mặt thời gian.

Theo ông Hưng, nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý của Luật Hải quan năm 2014 trước sự bùng nổ của thương mại điện tử xuyên biên giới, dự thảo luật đã thiết lập một phương thức quản lý riêng biệt với nội dung đột phá là thay đổi đối tượng quản lý, chuyển từ kiểm soát người mua sang định danh trách nhiệm pháp lý của sàn thương mại điện tử.

Theo đó, các sàn giao dịch bắt buộc phải kết nối hệ thống để cung cấp trước thông tin đơn hàng và dữ liệu thanh toán cho cơ quan hải quan. Đồng thời, người mua tại Việt Nam cũng phải được xác thực định danh điện tử. Khi dòng hàng, dòng tiền và định danh con người được minh bạch hóa từ gốc, cơ quan hải quan có thể ra quyết định thông quan ngay khi hàng đến cửa khẩu. Giải pháp này không chỉ tháo gỡ bài toán ùn ứ hàng hóa mà còn ngăn chặn triệt để vấn đề “xé nhỏ” đơn hàng nhằm trục lợi chính sách miễn thuế, bảo vệ nguồn thu ngân sách và kiến tạo môi trường kinh doanh công bằng.

Không tạo rào cản kỹ thuật ẩn sau các quy trình mới

Hiện thực hóa mục tiêu tại Nghị quyết 68-NQ/TW về giảm chi phí tuân thủ pháp luật, dự thảo luật đã bãi bỏ các điều kiện có tính hình thức trong thủ tục công nhận đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý. Thẩm quyền này được giao cho Bộ Tài chính hướng dẫn theo hướng linh hoạt, căn cứ vào năng lực thực chất nhằm phát triển mạng lưới đại lý chuyên nghiệp, từ đó giảm áp lực nhân sự và thủ tục trực tiếp cho các nhà sản xuất. Đối với hàng hóa gửi kho ngoại quan và cửa hàng miễn thuế, thời hạn lưu giữ được kéo dài tối đa lên 24 tháng, đồng thời loại bỏ hoàn toàn thủ tục xin gia hạn định kỳ. Tương tự, thời hạn lưu giữ tại địa điểm thu gom hàng lẻ (CFS) cũng được nâng lên tối đa 180 ngày và chuyển sang cơ chế tự động theo dõi trên hệ thống. Thay đổi này giúp doanh nghiệp hoàn toàn chủ động điều tiết chuỗi cung ứng, tối ưu hóa dòng hàng và tiết giảm chi phí lưu kho bãi.

91543fac4c3dcd63942c-8096.jpg
Công chức hải quan kiểm tra thực tế hàng hóa tại cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn).

Bên cạnh đó, dự thảo lược bỏ tối đa nghĩa vụ báo cáo bằng văn bản giấy định kỳ của doanh nghiệp kinh doanh kho bãi, cảng biển và thay bằng luật hóa quy định kết nối trực tiếp dữ liệu sơ đồ bãi và vị trí hàng hóa với cơ quan hải quan. Việc chuyển sang giám sát từ xa bằng dữ liệu liên tục không chỉ giảm tần suất kiểm tra thực tế mà còn đẩy nhanh tốc độ luân chuyển hàng hóa qua cảng tối thiểu 30%.

Phó Cục trưởng Nguyễn Thành Hưng cho biết, dự thảo luật chỉ quy định những nội dung khung mang tính nguyên tắc lâu dài. Các nội dung thường xuyên có sự biến động và cần cập nhật theo công nghệ mới như: Thương mại điện tử, hồ sơ hải quan, thủ tục kiểm tra, giám sát, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ… sẽ giao Chính phủ và Bộ trưởng Tài chính quy định chi tiết. Điều này giúp các quy định được linh hoạt với diễn biến thực tế và cá thể hóa trách nhiệm giải trình của người đứng đầu.

Dưới góc độ kỹ thuật lập pháp và tính minh bạch hành chính, Trưởng ban Pháp chế (Cục Hải quan) Kim Long Biên phân tích, việc bãi bỏ các điều khoản quy định chi tiết mang tính sự vụ ở cấp nghị định đưa về tầm thông tư của Bộ Tài chính để chủ động điều hành là một bước tiến lớn về tốc độ phản ứng chính sách. Tuy nhiên, tính linh hoạt và quyền chủ động này lại mở ra một thách thức khác: Phân cấp, phân quyền chỉ thật sự tạo đột phá kinh tế khi đi liền với một hành lang kiểm soát quyền lực hành chính mạch lạc, bảo đảm mọi thông tư hướng dẫn được ban hành luôn nhất quán với tinh thần kiến tạo phát triển của Luật Hải quan sửa đổi, tuyệt đối không tạo các rào cản kỹ thuật mới ẩn sau các quy trình nghiệp vụ tác nghiệp.

Có thể bạn quan tâm

Môi trường pháp lý minh bạch và năng lực triển khai hiệu quả góp phần chuyển hóa tăng trưởng Việt Nam. (Ảnh: CTV)

Chuyển hóa tăng trưởng thành đầu tư: Lợi thế cạnh tranh tiếp theo của Việt Nam

Việt Nam từ lâu đã là điểm đến hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế, được củng cố bởi nhiều lợi thế mang tính nền tảng. Tuy nhiên, khi các nhà đầu tư ngày càng khó tính, có nhiều thị trường để lựa chọn thì yêu cầu đặt ra là tăng trưởng cần được chuyển hóa thành cơ hội đầu tư có khả năng triển khai, mở rộng trong dài hạn.

Gói thầu XL1 là đoạn khó nhất trên toàn tuyến Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, gồm 5,6km đường, 10 cầu (trong đó 4 cầu cấp 1) và hầm Phượng Hoàng dài 1,7km, là hầm cấp đặc biệt và dài nhất trong số 4 hầm trên toàn tuyến dự án. (Ảnh: HUY VŨ)

Dự án đường cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột: Không đánh đổi chất lượng và an toàn pháp lý vì tiến độ

Trong chuyến kiểm tra tình hình thực hiện gói thầu XL1, tuyến cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột ngày 18/9, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu không đẩy tiến độ bằng mọi giá, không vì tiến độ mà đánh đổi bằng chất lượng công trình và an toàn pháp lý, an toàn lao động.

Các đại biểu trao đổi tại Hội nghị. (Ảnh: Hồng Thắm)

Khơi thông vốn dài hạn cho tăng trưởng

Khát vọng tăng trưởng hai con số đặt ra yêu cầu lớn về huy động và phân bổ nguồn lực. Khi các dự án hạ tầng, chuyển đổi số và chuyển dịch cơ cấu kinh tế cần nguồn vốn lớn, thời gian hoàn vốn dài, việc phát triển đồng bộ các kênh tài chính trở nên cấp thiết.

Mô hình trồng lúa nếp than tại xã Tà Long, huyện Đakrông (nay là thôn Tà Lao, xã Đakrông, tỉnh Quảng Trị). (Ảnh: Plan Việt Nam cung cấp)

Khi phụ nữ Vân Kiều ở Tà Lao “Tiến về phía trước”

Nhờ tiếp cận với các hoạt động của chương trình "Tiến về phía trước", chị em phụ nữ ở Tà Lao - vùng biên giới tỉnh Quảng Trị đã biết làm ăn kinh tế, tham gia vào các hoạt động cộng đồng, biết xây dựng kênh, quảng bá văn hóa địa phương thông qua mạng xã hội…Những thay đổi đó đã giúp họ thoát nghèo để có một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thực hiện nghi thức đánh cồng, đánh dấu Việt Nam chính thức tham gia rổ chỉ số FTSE Global Equity Index Series ngày 18/9, mở rộng khả năng tiếp cận các nhà đầu tư quốc tế. (Ảnh: UBCKNN)

Bộ Tài chính tổ chức tiếp xúc nhà đầu tư không kèm phát hành trái phiếu quốc tế

Bộ Tài chính sẽ phối hợp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, ngành liên quan tổ chức đợt tiếp xúc nhà đầu tư quốc tế không kèm phát hành trái phiếu (Non-Deal Roadshow - NDR), nhằm chủ động cung cấp thông tin, duy trì kết nối với thị trường và hỗ trợ mục tiêu cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia.

Du khách thưởng thức show diễn đa trải nghiệm “Nụ hôn của biển cả - Kiss of the sea” tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. (Ảnh: SG)

Khơi mạch văn hóa, mở lối du lịch biển

Từ định hướng giải pháp của Nghị quyết số 20-NQ/TW Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ngày 28/7/2026 về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đã đặt ra yêu cầu phải phát huy chiều sâu văn hóa, đưa hệ sinh thái di sản biển trở thành nguồn lực phát triển du lịch biển Việt Nam.

Sản xuất hàng may mặc xuất khẩu tại Tổng công ty May 10.

Gia tăng hiệu quả ngành dệt may

Ngành dệt may Việt Nam duy trì đà tăng trưởng, nhưng áp lực về giá, tiến độ giao hàng và chính sách thuế quan đang ngày càng gia tăng tác động tới quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Trước thực trạng trên, doanh nghiệp dệt may nỗ lực nâng cao năng suất, tiết giảm chi phí, đẩy mạnh xuất khẩu.

Đóng gói xoài xuất khẩu tại Công ty Vina T&T Group. (Ảnh: MINH ANH)

Chuẩn hóa nguồn cung, giữ đơn hàng xuất khẩu

Sau tám tháng, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cả nước đạt 49,31 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ năm 2025. Những tháng cuối năm là thời điểm nhu cầu thị trường tăng cao, cũng là giai đoạn doanh nghiệp phải chạy đua thực hiện đơn hàng đúng hạn.

Các địa phương đang đẩy nhanh rà soát, xử lý nhà, đất công dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy. (Ảnh: TTXVN)

Không để nhà, đất dôi dư tiếp tục nằm chờ

Sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, nhiều cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng nhưng tiến độ xử lý tại một số nơi vẫn chậm. Yêu cầu hoàn thành trong năm 2026 đòi hỏi các đơn vị phải chuyển nhanh từ rà soát, phê duyệt phương án sang khai thác thực chất, tránh bỏ hoang, lãng phí tài sản công.

Các đại biểu tham dự Hội thảo Khoa học quốc tế “Tài chính-Kế toán thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển nhanh và bền vững”. (Ảnh: PV)

Gỡ "điểm nghẽn" tài chính, nhân lực số để kinh tế tư nhân bứt phá

Ngày 18/9, Học viện Tài chính đã phối hợp Đại học Kasetsart (Thái Lan), Đại học Swinburne (Australia), Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế-Tài chính (NIEF) và Học viện Chính sách Phát triển tổ chức Hội thảo Khoa học quốc tế lần thứ tám: “Tài chính-Kế toán thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển nhanh và bền vững”.