Đề xuất bổ sung quy định về kiểm định hải quan
Trình bày tờ trình tóm tắt dự án Luật, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Luật Hải quan hiện hành đã được ban hành và thực hiện trong vòng 12 năm, trải qua 5 lần sửa đổi.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, đặc biệt là sự bùng nổ của thương mại điện tử, cùng với yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và sắp xếp tinh gọn chính quyền hai cấp, việc tiếp tục sửa đổi Luật Hải quan là vô cùng cấp thiết.
Việc sửa đổi nhằm đáp ứng các điều kiện thực tế mới, trọng tâm là hướng tới chuyển đổi hải quan số và hải quan thông minh.
Về các nội dung sửa đổi, bổ sung, dự thảo kéo dài thời hạn lưu trữ hàng hóa gửi tại kho ngoại quan, địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế, địa điểm thu gom hàng lẻ, đồng thời bãi bỏ thủ tục xin gia hạn nhằm tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; bổ sung quy định riêng về công tác kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu giao dịch qua nền tảng thương mại điện tử, bảo đảm tính đồng bộ với Luật Thương mại điện tử.
Dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung tại 15 điều để chuẩn hóa các chức danh, tên gọi, chức năng và nhiệm vụ, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy nhà nước mới sau khi được sắp xếp, tinh gọn; quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong công tác quy hoạch, thiết kế và xây dựng các công trình liên quan đến khu thương mại tự do.
Ngoài ra, sửa đổi một số nội dung nhằm quy định rõ doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi, cảng phải chịu trách nhiệm thực hiện tiêu hủy đối với các loại hàng hóa tồn đọng gây ô nhiễm môi trường; bổ sung quyền chủ động cho cơ quan hải quan trong việc tạm dừng hàng hóa quá cảnh nếu có căn cứ rõ ràng nghi ngờ hàng hóa đó giả mạo sở hữu trí tuệ.
Hợp nhất thủ tục kiểm tra sau thông quan tại trụ sở của người khai hải quan và doanh nghiệp; điều chỉnh thời hạn kiểm tra sau thông quan và gia hạn từ 10 ngày làm việc lên tối đa 20 ngày, giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này…
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban thống nhất về sự cần thiết ban hành Luật và cơ bản tán thành phạm vi sửa đổi của dự án Luật; đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định còn bất cập, bảo đảm thuận lợi cho doanh nghiệp. Đối với các chính sách mới, cần bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đánh giá đầy đủ tác động và yêu cầu về hạ tầng số trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.
Về đề xuất bổ sung quy định về kiểm định hải quan, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành, song đề nghị làm rõ phạm vi, căn cứ, phương pháp và trình tự kiểm định; phân định rạch ròi giữa kiểm định hải quan với các hoạt động đánh giá chuyên ngành khác; quy định cụ thể về quyền khiếu nại của doanh nghiệp, giá trị pháp lý của kết quả kiểm định, cũng như cơ chế xử lý khi có kết quả đánh giá lại.
Liên quan việc thí điểm mô hình hải quan là đầu mối kiểm tra chuyên ngành duy nhất, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đánh giá cao giải pháp kết nối, chia sẻ dữ liệu kiểm tra chuyên ngành thông qua Cơ chế một cửa quốc gia. Để tạo bước đột phá mạnh mẽ hơn, Thường trực Ủy ban đề xuất Chính phủ nghiên cứu đổi mới toàn diện mô hình này, trong đó cơ quan hải quan sẽ đóng vai trò là đầu mối thống nhất tiếp nhận, điều phối và thực hiện kiểm tra chuyên ngành.
Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu cho biết, trước mắt có thể triển khai thí điểm mô hình 'một đầu mối' này tại một số địa bàn trọng điểm; sau khi đánh giá hiệu quả thực tế sẽ hoàn thiện cơ chế để nhân rộng, giúp cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi thương mại cho doanh nghiệp.
Thúc đẩy tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, lần sửa đổi này không chỉ nhằm hoàn thiện quy trình mà phải đổi mới tư duy quản lý, chuyển từ tiền kiểm sang quản lý rủi ro, từ quản lý hồ sơ sang quản lý dữ liệu, từ quản lý hành chính sang phục vụ phát triển, đồng thời thúc đẩy tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp.
Đánh giá cao việc bổ sung quy định về quản lý tuân thủ, Chủ tịch Quốc hội cho rằng dự thảo đã chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên phân luồng xanh, vàng, đỏ tại thời điểm thông quan sang quản lý doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ pháp luật trong suốt quá trình hoạt động.
Chủ tịch Quốc hội nhận định, sự thay đổi này mang lại những bước chuyển biến lớn, nếu như trước đây, doanh nghiệp đứng ở vị thế là "đối tượng bị kiểm tra, giám sát" thì nay được xác định là "đối tác tự nguyện tuân thủ", được cơ quan hải quan hỗ trợ tối đa để nâng cao năng lực quản lý nội bộ. Đồng thời, dự thảo chuyển từ cơ chế doanh nghiệp ưu tiên sang phân loại mức độ tuân thủ, tạo điều kiện để doanh nghiệp có mức độ tuân thủ cao được giảm tối đa tần suất kiểm tra sau thông quan.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc pháp lý hóa hải quan số và cơ chế chia sẻ dữ liệu liên ngành đối với tiến trình cải cách hải quan, Chủ tịch Quốc hội lưu ý các quy định về giá trị pháp lý của chứng từ điện tử và cơ chế chia sẻ dữ liệu bắt buộc cần bảo đảm thống nhất với các luật có liên quan, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và cải cách thực chất.
Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ hơn các chủ trương của Đảng về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế tư nhân. Trong đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi sang hải quan số, hải quan thông minh; tăng cường quản trị, kết nối và chia sẻ dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo gắn với bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.
Đối với quy định về kiểm định hải quan, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện theo hướng làm rõ nội hàm, tiêu chí kỹ thuật, căn cứ, phương pháp và phạm vi kiểm định; xác định rõ thời điểm áp dụng kiểm định hải quan; quy định cụ thể trình tự, thủ tục và căn cứ pháp lý thực hiện; bảo đảm quyền tự khắc phục vi phạm và quyền khiếu nại của người khai hải quan đối với kết quả kiểm định.
![[Video] Thời sự 24h ngày 15/7/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đất nước phát triển, người có công và gia đình phải được chăm lo tốt hơn](https://cdn.nhandan.vn/images/3883af5deaaac3167e637b7d16f14779e6f22e8c2ba788d9e5c46e8ab4a4a4e290aeeda476e924061fe12472f3ed62a8/15-7.png.avif)
![[Video] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đặt công nghiệp hàng hải đúng vị trí trong chiến lược xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh](https://cdn.nhandan.vn/images/3883af5deaaac3167e637b7d16f14779e6f22e8c2ba788d9e5c46e8ab4a4a4e207f199e04b4d902387527965a11df286/tbt.jpg.avif)
![[Video] Sau 4 tháng thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, đã quy tập 1.384 hài cốt liệt sĩ](https://cdn.nhandan.vn/images/3883af5deaaac3167e637b7d16f14779e6f22e8c2ba788d9e5c46e8ab4a4a4e209043f2d3a461a9805dbad8ba4cdf829/ls.jpg.avif)