Đột phá, bỏ tư duy không quản được thì cấm
Thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/T.Ư về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị, nhiều văn bản quy phạm pháp luật, nhất là các luật và nghị định hướng dẫn, đang được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung và chuẩn bị trình Quốc hội, Chính phủ xem xét ban hành.
Tại Hội thảo "Cập nhật hệ thống luật pháp, chính sách đầu tư - kinh doanh” do Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) tổ chức, đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội cho biết, kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã có nhiều quyết sách quan trọng về đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Trong đó, có giải pháp mạnh mẽ, quyết liệt để tháo gỡ thể chế, khắc phục điểm nghẽn; đẩy mạnh hơn việc rà soát, bổ sung, hoàn thiện thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật; tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC), quy định kinh doanh tạo thuận lợi, tiết giảm chi phí cho người dân, DN.
Ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Kiên quyết bỏ tư duy không quản được thì cấm; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền khắc phục điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, mạnh mẽ và quyết liệt hiệu lực sớm các nghị quyết... Cùng với đó, cải cách TTHC hướng tới thể chế ít rào cản, thúc đẩy, kiến tạo.
Ông Phan Đức Hiếu thông tin, trình bày Báo cáo tóm tắt một số vấn đề về việc chuẩn bị kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Tùng (nay là Bí thư Thành ủy TP Cần Thơ) cho biết, về dự kiến nội dung kỳ họp thứ 10, Quốc hội sẽ xem xét, quyết định: 43 dự án luật, nghị quyết thuộc công tác lập pháp; 12 nhóm nội dung về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, giám sát và các vấn đề quan trọng khác; 13 nhóm nội dung các cơ quan gửi báo cáo để đại biểu Quốc hội nghiên cứu.
"Các dự án luật được trình, bàn bạc và thông qua tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội XV, gồm nhiều dự án luật quan trọng góp phần thúc đẩy đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Trong đó có dự thảo Luật Đầu tư kinh doanh thay thế Luật Đầu tư được Bộ Tài chính chủ trì xây dựng đang rất được quan tâm", ông Phan Đức Hiếu nói.
Đồng thời cho hay, dự thảo Luật Đầu tư kinh doanh có nhiều điểm cải cách mang tính đột phá, thể hiện tinh thần của Chính phủ là kiên quyết bỏ tư duy không quản được thì cấm. Do đó, việc nắm bắt kịp thời các quy định mới của pháp luật về đầu tư - kinh doanh là hết sức cần thiết đối với mọi DN, không chỉ để bảo đảm tuân thủ pháp luật mà còn để tận dụng những lợi thế từ cải cách thể chế cho sự phát triển.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền
Khái quát những điểm cải cách mang tính đột phá, tạo môi trường bình đẳng cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước trong dự thảo Luật Đầu tư kinh doanh, ông Hoàng Mạnh Phương, Phó Vụ trưởng Pháp chế (Bộ Tài chính) cho biết, về đơn giản TTHC, dự thảo luật đã lược bỏ 20 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện như: kinh doanh dịch vụ kế toán; kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế; xuất khẩu gạo; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh; hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam.
"20 ngành nghề là các ngành, nghề không đáp ứng tiêu chí, điều kiện về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo quy định tại Điều 7 Luật Đầu tư, có thể chuyển quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, bảo đảm quyền tự do kinh doanh của người dân, DN", ông Mạnh Phương giải thích.
Về tính tự chủ, dự thảo luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền chấp thuận chủ trương đầu tư. Theo đó, dự thảo luật (Điều 27, 28) chỉ quy định thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ và chủ tịch UBND cấp tỉnh, phân cấp toàn bộ dự án thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội cho Thủ tướng Chính phủ để đẩy nhanh quá trình thực hiện thủ tục. Trong đó, đối với những dự án quan trọng, cần có cơ chế, chính sách đặc thù chưa được quy định tại luật, Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư sau khi được sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Về phân cấp, phân quyền, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát nội dung dự thảo luật với các luật có liên quan, bao gồm Luật Đường sắt, Luật Điện lực… để bảo đảm tính tương thích, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Theo ông Hoàng Mạnh Phương, dự thảo luật có điểm mới nổi bật trong cải cách TTHC, đó là thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Bãi bỏ thủ tục đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài, cơ quan soạn thảo đề xuất hai phương án:
Phương án 1: Bãi bỏ thủ tục đầu tư ra nước ngoài, chuyển sang phương thức quản lý ngoại hối do Ngân hàng Nhà nước quản lý.
Phương án 2: Đơn giản hóa thủ tục đầu tư ra nước ngoài theo hướng bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài (thẩm quyền của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ). Thu hẹp diện dự án phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài theo hướng chỉ áp dụng đối với dự án có vốn đầu tư từ 20 tỷ đồng (~760.000 USD) trở lên, đối với các dự án có quy mô dưới 20 tỷ đồng chỉ cần thực hiện việc đăng ký giao dịch ngoại hối với Ngân hàng Nhà nước để chuyển tiền ra nước ngoài.
Ông Hoàng Mạnh Phương cho hay, Bộ Tài chính lựa chọn phương án 1 và dự thảo Luật theo phương án này. Nguyên nhân, việc chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài và cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài chưa thật sự hợp lý với bản chất của hoạt động đầu tư ra nước ngoài.
Thứ nhất, nhà đầu tư sử dụng vốn tư nhân của mình để thực hiện đầu tư ra nước ngoài và tuân thủ các quy định pháp luật tại nước sở tại. Tuy nhiên, cơ quan nhà nước Việt Nam lại phê duyệt nhiều nội dung dự án về “hình thức, quy mô, địa điểm, tiến độ thực hiện dự án đầu tư, vốn đầu tư ra nước ngoài, nguồn vốn” là chưa thật sự hợp lý, ảnh hưởng đến quyền tự do kinh doanh của DN, nhà đầu tư; chưa phân định rõ nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật Việt Nam và những nội dung thuộc thẩm quyền điều chỉnh của pháp luật nước tiếp nhận đầu tư.
Thứ hai, về bản chất, mục đích cuối cùng của nhà đầu tư là được chuyển tiền ra nước ngoài (giao dịch ngoại hối) để thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại nước ngoài. Bên cạnh đó, các thủ tục đầu tư ra nước ngoài này khó ràng buộc trách nhiệm của nhà đầu tư sau khi nhà đầu tư đã thực hiện xong việc chuyển tiền ra nước ngoài. Ngoài ra, việc tiếp tục duy trì cơ chế quản lý đầu tư ra nước ngoài như hiện tại không còn phù hợp vì làm cản trở, hạn chế cơ hội đầu tư ở nước ngoài của nhà đầu tư. Việc cắt giảm thủ tục này sẽ góp phần thúc đẩy đầu tư ra nước ngoài của các DN Việt Nam, đặc biệt tại các thị trường phù hợp…
Dự thảo Luật Đầu tư kinh doanh cũng thu hẹp diện dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư và chỉ thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án ảnh hưởng lớn đến môi trường hoặc tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường; dự án ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh; dự án đầu tư trong các lĩnh vực quan trọng như cảng biển, sân bay… (Điều 26, 28 dự thảo).
