Trước yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng và vùng sản xuất, việc kiểm soát chất lượng và xác thực nguồn gốc mật ong trở nên cấp thiết.
Trong khuôn khổ hợp tác quốc tế với Viện Hàn lâm Khoa học Bulgaria, Tiến sĩ Trịnh Thị Thanh Vân (Viện Hóa học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cùng cộng sự đã tiến hành phân tích thành phần hóa học của mật ong và keo ong từ ong mật Apis mellifera và ong không ngòi đốt, nhằm xác định các hợp chất chỉ thị sinh học đặc trưng cho mẫu ong Việt Nam. Nghiên cứu thuộc nhiệm vụ “Nghiên cứu mật ong và keo ong của các loài ong Việt Nam - tìm kiếm cơ hội để tiêu chuẩn hóa”.
Theo Tiến sĩ Trịnh Thị Thanh Vân: Gần 10 năm qua, những nghiên cứu về thành phần hóa học của mật ong và keo ong Việt Nam chủ yếu được triển khai thông qua hợp tác quốc tế. Các nghiên cứu đã khảo sát keo ong của nhiều loài ong không ngòi đốt tại các vùng sinh thái khác nhau, phân lập nhiều hợp chất mới, đồng thời xác định nguồn nhựa tự nhiên từ một số loài thực vật... Nhiều biểu hiện về sinh học đặc trưng cũng được phát hiện, phục vụ phân loại và nhận diện loài ong. Nhiệm vụ hiện tại của nhóm nghiên cứu là tiếp nối các kết quả này, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học về mật ong và keo ong Việt Nam, phục vụ đánh giá chất lượng, nghiên cứu ứng dụng.
Trong nghiên cứu lần này, nhóm khoa học thu mẫu keo ong tại khu vực Vườn quốc gia Kon Ka Kinh (tỉnh Gia Lai), xác định loài ong không ngòi đốt Tetrigonilla collina - loài đặc trưng vùng nhiệt đới. Từ mẫu keo ong, nhóm đã phân lập 11 hợp chất, trong đó có bốn hợp chất mới, bên cạnh các nhóm quen thuộc.
Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu đã đánh giá hoạt tính sinh học của cao chiết và các hợp chất từ keo ong. Kết quả cho thấy, dù cao chiết ethanol không thể hiện khả năng kháng khuẩn hay gây độc tế bào, nhưng có tác dụng ức chế sự sản sinh NO - yếu tố liên quan cơ chế chống viêm. Trong số các hợp chất đã phân lập, sumaresinolic acid nổi bật và có thể xem là chỉ thị đặc trưng của keo ong Tetrigonilla collina ở Tây Nguyên, mở ra khả năng nhận diện, tiêu chuẩn hóa và phát triển các sản phẩm hỗ trợ chống viêm từ nguồn keo ong bản địa. Song song với đó, nhóm khoa học Bulgaria đã phân tích 24 mẫu mật ong Việt Nam từ các loài ong mật và ong không ngòi đốt bằng các phương pháp tiên tiến...
Theo đánh giá của Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, kết quả nghiên cứu đã làm sáng tỏ thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của keo ong Tetrigonilla collina tại Tây Nguyên, mở rộng hiểu biết về mật ong và keo ong từ nhiều loài ong ở Việt Nam. Các phát hiện về hợp chất mới và chỉ thị sinh học quan trọng cùng việc áp dụng các kỹ thuật phân tích hiện đại không chỉ cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng mà còn tạo tiền đề cho các ứng dụng trong dược liệu, thực phẩm chức năng và tiêu chuẩn hóa sản phẩm ong. Thành tựu này khẳng định giá trị của hợp tác quốc tế góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển khoa học và công nghệ của Việt Nam.
