Nằm trong tổng thể tuyến cao tốc kết nối Hà Nội với các tỉnh Đông Bắc, từ Bắc Giang, Lạng Sơn đến Cao Bằng, hai dự án đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo xuyên suốt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước với mục tiêu sớm hoàn thành đưa vào khai thác.
Phấn đấu vượt tiến độ kế hoạch
Những trận mưa lớn đầu mùa vài ngày gần đây đã khiến nhịp độ thi công thảm bê-tông nhựa tại một số đoạn tuyến của 2 dự án có phần chùng xuống. Các tổ đội đang tận dụng tối đa từng giờ phút thời tiết thuận lợi, đủ điều kiện thảm là huy động máy móc, nhân công ra công trường, tăng tốc hoàn thành các hạng mục "đường găng".
Là phân đoạn đầu của trục cao tốc bắc-nam phía đông, dự án đường cao tốc Hữu Nghị-Chi Lăng dài 60 km, đi qua 7 xã, phường trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Hình hài của một tuyến cao tốc hiện đại đang rõ dần giữa núi rừng trùng điệp. Toàn tuyến có tổng cộng 38 cây cầu, trong đó cụm cầu đi qua xã Nhân Lý (Lạng Sơn) là một trong những hạng mục trọng điểm, sau 24 tháng thi công đã cơ bản hoàn thiện bản mặt cầu. Cụm cầu dài hơn 1km, chạy song song tuyến đường sắt hiện hữu, việc thi công đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật rất cao và tổ chức thi công chặt chẽ.
Kỹ sư Lương Văn Hiệp, Tổng Giám đốc doanh nghiệp dự án Hữu Nghị-Chi Lăng, cho biết, dự án Hữu Nghị-Chi Lăng được đầu tư theo phương thức đối tác công-tư (PPP) với tổng mức đầu tư hơn 11.000 tỷ đồng, khởi công từ tháng 4/2024 và đang triển khai với nhịp độ hết sức khẩn trương. Dự kiến, toàn bộ dự án sẽ hoàn thành vào ngày 30/9/2026, vượt tiến độ 3 tháng so với kế hoạch ban đầu.
“Lực lượng thi công đang huy động 2.600 nhân sự, 1.200 thiết bị và triển khai 130 mũi thi công, giá trị thực hiện đến nay đạt gần 5.590 tỷ đồng, bằng gần 72% theo giá trị hợp đồng điều chỉnh. Trong chuyến kiểm tra dự án ngày 6/5 vừa qua, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh đánh giá cao tinh thần làm việc khẩn trương của các lực lượng thi công, đồng thời chỉ đạo lãnh đạo doanh nghiệp tiếp tục huy động nhân lực, thiết bị đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành dự án theo kế hoạch”, Tổng Giám đốc Lương Văn Hiệp cho biết.
Trên các đoạn tuyến khác, nhiều hạng mục đang bước vào giai đoạn hoàn thiện. Tại Km43-44, tranh thủ buổi trưa hửng nắng sau trận mưa đêm, từng tốp công nhân cùng máy thảm tiến hành thi công lớp polymer và lắp đặt hệ thống hộ lan tôn sóng, sơn vạch kẻ đường, hoàn thiện hệ thống bảo đảm an toàn giao thông.
Còn tại dự án Đồng Đăng-Trà Lĩnh dài 121km, kết nối hai tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng, nhịp độ thi công cũng khẩn trương không kém. Dự án được đầu tư theo hai giai đoạn với tổng mức khoảng 26.000 tỷ đồng; trong đó, giai đoạn 1 dài hơn 93km, gồm 64 cầu vượt bắc qua sông Kỳ Cùng, sông Bằng Giang cùng nhiều khe suối và các tuyến tỉnh lộ. Hai hầm xuyên núi thuộc dự án là Đông Khê (500m) và Thất Khê (200m) hiện đã cơ bản hoàn thiện thi công các hạng mục trong và ngoài hầm. Giai đoạn 2 gồm mở rộng hơn 93km ở giai đoạn 1 và xây mới gần 28km đường cao tốc (gồm 17 cầu và 3 hầm xuyên núi) nối lên cửa khẩu Trà Lĩnh (Cao Bằng).
Toàn dự án đang triển khai 132 mũi thi công cầu, hầm, đường với gần 900 máy móc, thiết bị và hơn 2.000 nhân sự, tổng sản lượng thực hiện các gói thầu xây lắp đạt hơn 8.726 trên tổng số gần 14.629 tỷ đồng (tương đương 74% giá trị hợp đồng). Một số đoạn tuyến đang tổ chức thi công mở rộng nền đường từ 17m lên 22m theo quy mô hoàn thiện của giai đoạn 2.
Lực lượng thi công huy động tới 4 dây chuyền thảm bêtông nhựa công suất lớn để thảm nhựa mặt đường. Đến tháng 12/2026, dự án phấn đấu hoàn thành hơn 93km từ Đồng Đăng (Lạng Sơn) tới Đông Khê (Cao Bằng) trên quy mô nền đường 22m. Tại Km26 (xã Việt Hùng, Lạng Sơn), lực lượng thi công đang tiến hành rải lớp base nền đường, các kíp thi công phối hợp chặt chẽ để bảo đảm chất lượng và tiến độ trước mắt.
Ông Nguyễn Đức Tuấn, Phó Tổng Giám đốc doanh nghiệp dự án giai đoạn 1 cho biết, các tổ đội thi công đang tranh thủ từng phút từng giờ khi thời tiết khô ráo để tăng tốc thi công, gia tăng sản lượng. Mọi người đều xác định đây là giai đoạn nước rút, nên nhiều lúc bỏ cả bữa ăn để bám máy, bám công địa. Các nhà thầu sẽ tập trung xử lý dứt điểm hạng mục “đường găng” tiến độ, ưu tiên hoàn thiện mặt đường, hộ lan, dải phân cách, vạch sơn biển báo trong phạm vi từ đầu địa phận tỉnh Cao Bằng đến nút giao IC04.
Sớm bố trí nguồn vốn ngân sách cho dự án
Đối với dự án Hữu Nghị-Chi Lăng, để bảo đảm mục tiêu đưa dự án về đích đạt và vượt tiến độ, doanh nghiệp dự án kiến nghị các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền sớm bố trí nguồn vốn ngân sách Trung ương sau khi điều chỉnh dự án.
Kỹ sư Lương Văn Hiệp, Tổng Giám đốc doanh nghiệp dự án đề xuất Bộ Xây dựng sớm trình Chính phủ và có ý kiến với Bộ Tài chính xem xét bố trí khoảng 2.200 tỷ đồng vốn ngân sách cho dự án theo kiến nghị của Uỷ ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn.
Bên cạnh đó, hạng mục trạm dừng nghỉ, cơ quan quản lý Nhà nước cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý. Việc ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung các quy định trong lĩnh vực đường bộ (trong đó có Nghị định 165/2024/NĐ-CP) sẽ là cơ sở để cơ quan có thẩm quyền và nhà đầu tư thống nhất phương án triển khai.
Theo ông Hiệp, công tác giải phóng mặt bằng vẫn tiếp tục được xác định là nhiệm vụ then chốt. Uỷ ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn đã chỉ đạo các đơn vị liên quan quyết liệt việc xử lý các vướng mắc liên quan đến đất ở, di dời hạ tầng kỹ thuật, đồng thời đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các vị trí đường gom, đường ngang trong tháng 5/2026. Ngoài ra, trong bối cảnh giá vật liệu, nhiên liệu, đặc biệt là nhựa đường đang có xu hướng biến động tăng mạnh từ tháng 3/2026 đến nay, doanh nghiệp dự án cũng kiến nghị Bộ Xây dựng sớm có hướng dẫn cụ thể về điều chỉnh giá hợp đồng, tạo điều kiện để các nhà thầu ổn định thi công, hạn chế rủi ro tài chính.
Trong chuyến kiểm tra dự án Đồng Đăng-Trà Lĩnh ngày 6/5 vừa qua, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cũng nhấn mạnh quyết tâm triển khai đồng bộ việc mở rộng nền đường lên 22m.Với dự án Đồng Đăng-Trà Lĩnh, để hoàn thành toàn bộ dự án theo quy mô hoàn chỉnh 22m, các đơn vị liên quan đã kiến nghị bổ sung nguồn lực tài chính nhằm đáp ứng nhu cầu vốn trong giai đoạn tới. Hiện nay, ngân sách Nhà nước đã bố trí hơn 8.863 trên tổng số gần 17.988 tỷ đồng cho dự án. Tuy nhiên, Nhà nước vẫn cần bổ sung thêm 9.124 tỷ đồng để triển khai hoàn chỉnh dự án theo quy mô nền đường 22m. Theo đó, nhu cầu vốn được phân kỳ, giai đoạn 1 cần khoảng 2.472 tỷ đồng, giai đoạn 2 lên tới 7.514 tỷ đồng.
Theo đánh giá của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI), trong bối cảnh các dự án đường cao tốc qua Cao Bằng và Lạng Sơn phải đối mặt với hàng loạt khó khăn do thiên tai kéo dài từ năm 2025, các nhà đầu tư và nhà thầu đã thể hiện quyết tâm rất lớn trong việc khắc phục hậu quả, tổ chức lại thi công và duy trì mục tiêu đưa dự án về đích trong năm 2026.
Ngoài tác động nặng nề của bão lũ, các đơn vị còn chịu áp lực lớn từ biến động giá xăng dầu, vật tư nhiên liệu tăng cao, tình trạng khan hiếm nguồn cung cũng như khó khăn trong giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, các nhà thầu đã chủ động lựa chọn giải pháp thi công phù hợp, huy động nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công khoa học để nâng cao năng suất, qua đó nhiều hạng mục đã hoàn thành, bảo đảm yêu cầu về tiến độ và chất lượng.
“Trong quá trình triển khai, chúng tôi nhận thấy hai dự án tiếp tục xuất hiện nhiều yếu tố địa chất phức tạp đặc trưng của khu vực miền núi phía bắc, đặc biệt là các hang karst và hiện tượng sạt trượt phát sinh ngoài dự báo. Nhiều vị trí buộc phải thay đổi giải pháp kỹ thuật, chuyển từ phương án nền đường sang cầu để bảo đảm an toàn và ổn định công trình. Điều này làm tăng đáng kể khối lượng, chi phí cũng như thời gian thi công”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Chủng nhận định.
Giai đoạn nước rút từ nay đến cuối năm 2026, các thách thức lớn nhất sẽ đến từ điều kiện thời tiết bất thường, đặc biệt ảnh hưởng đến công tác thảm bê tông nhựa; đồng thời nguy cơ phát sinh địa chất phức tạp, biến động nguồn vật liệu và thiếu hụt nhân lực thi công. Vì vậy, các nhà đầu tư và nhà thầu cần tiếp tục chủ động nhận diện toàn bộ rủi ro để xây dựng kế hoạch thi công linh hoạt, khoa học và sát thực tế.
