TRẦN VĂN THIÊN, sinh viên năm cuối Trường đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh vừa đoạt giải nhất thể loại truyện ngắn với tác phẩm “Cánh từ bi lặng im” trong Cuộc thi sáng tác văn học “Giải thưởng Văn học trẻ Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh lần 2”. Ở cuộc thi lần 1, Thiên đã gây ấn tượng với chùm thơ ba bài “Soi mình lên nước mắt”, “Giữa lòng đêm” và “Bay trên đồi dương liễu”.
Trong lần 2 này, Thiên lại chinh phục bằng truyện ngắn “Cánh từ bi lặng im”. Nếu trong thơ, Trần Văn Thiên khắc khoải “Nơi đôi mắt làng chỉ một ô cửa còn thức/ Đóa hoa nở nghẹn từng cánh phù dung”, thì trong truyện ngắn lại phác thảo một không gian ám ảnh về kiếp người nổi trôi. “Cánh từ bi lặng im” đưa người đọc vào một miền ngổn ngang của những dằn vặt, những bịn rịn và những lưu luyến.
Quá trình chuyển đổi giới tính từ Văn Hạo sang Út Đào và những ruổi rong của gánh hát Hồng Hạc đã phơi bày bao nhiêu nghẹn đắng của kiếp người. Hình ảnh bông từ bi ẩn hiện trong tác phẩm, không chỉ nâng đỡ những thân phận bất hạnh, mà còn che chắn cho vẻ đẹp trường tồn của sự lương thiện và sự nhân ái. Trong khi đó, Võ Đăng Khoa, sinh viên Học viện Cảnh sát nhân dân ở cuộc thi lần 1 gây ấn tượng với truyện ngắn “Rời Bình Ba”, thì ở cuộc thi lần 2, Khoa đoạt giải với bài thơ “Một bữa về nhà”.
Hai thể loại khác nhau, hai phương pháp biểu đạt khác nhau, nhưng thái độ sống thì hoàn toàn nhất quán ở một người trẻ biết day dứt với những bất an và biết trân trọng với những yêu thương. “Thành phố hẹp hòi, nhỏ mọn/ Những cuộc gọi không cho mẹ chen chân/ Chuyến đi của tôi thì gần/ Quê mình nhòa bóng khói”, thơ của Khoa đầy ngổn ngang tâm sự.
Điều đem lại ý nghĩa sâu sắc và đáng mừng nhất ở giải thưởng lần này là các tác giả đều phát huy được thế mạnh thanh xuân của mình, đó là sự khước từ những ngôn từ dễ dãi và những ý tưởng rập khuôn. Các bạn theo đuổi một tinh thần khác, ngay cả khi vẫn viết về những đề tài quen thuộc. Những tác phẩm ở mảng thơ cho thấy rất rõ ưu điểm này.
Bài thơ “Người lạ” của Lương Phan Huy Bảo, sinh viên Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh băn khoăn về khoảng cách giữa quan hệ cha và con: “Cha lạ như đại dương, cha lạ như đồng quê/ Cha lạ như đêm vàng thành phố”. Còn bài thơ “Gặt rừng” của Nguyễn Thị Quỳnh Anh, sinh viên Trường đại học Sư phạm Hà Nội thảng thốt trước thiên nhiên bị ngược đãi:
“Người ta đốn hạ cây như cách anh thấy ngoại gặt từng bó lúa/ Chém ngang thân, chặt đứt bốn mùa”. Thơ, truyện ngắn, tản văn của các bạn trẻ tham gia cuộc thi lần này luôn suy tư để phản ánh “hơi thở” cuộc đời đầy sống động.
Giải thưởng Văn học trẻ Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh vừa là sân chơi sáng tạo tinh thần ý nghĩa, vừa là diễn đàn để học sinh, sinh viên thể hiện thông điệp nhân văn, trách nhiệm với cộng đồng, đất nước. Nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, Trưởng Ban giám khảo Vòng chung khảo cuộc thi cho biết: Sau Giải thưởng Văn học trẻ lần 1 với nhiều ngỡ ngàng và hy vọng, Giải thưởng Văn học trẻ lần thứ 2 tiếp tục với sự háo hức và sự dè dặt của một sân chơi không còn xa lạ với công chúng trẻ.
Háo hức, vì số lượng tác phẩm Giải thưởng Văn học trẻ lần 1 đã khơi đúng dòng chảy tâm tư của học sinh, sinh viên cả nước. Còn dè dặt, vì chất lượng tác phẩm Giải thưởng Văn học trẻ lần 1 đã phô diễn một lực lượng cầm bút mới, liệu có thành áp lực cho những người tham dự lần sau không? Thế nhưng, thật đáng mừng, ngoài những cây bút đã đoạt giải ở lần 1 vẫn tràn đầy ý tưởng sáng tạo, thì Giải thưởng Văn học trẻ lần 2 đã xuất hiện thêm những cây bút đầy hứa hẹn.
Trong 24 tác giả được vinh danh, tác giả nhiều tuổi nhất sinh năm 1995, còn tác giả ít tuổi nhất sinh năm 2007. Nghĩa là, Giải thưởng Văn học trẻ đã thật sự trở thành vườn ươm văn chương học trò, văn chương của độ tuổi đẹp nhất đời người.
Từ kết quả đạt được nêu trên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh phát động Cuộc thi sáng tác văn học “Giải thưởng Văn học trẻ Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh năm 2024”. Ban tổ chức mong muốn cuộc thi sẽ thu hút đông đảo học sinh, sinh viên đang học tập tại các cơ sở giáo dục trên cả nước tham gia. Qua sáng tác của học sinh, sinh viên, Ban tổ chức hy vọng có thể hiểu được cảm xúc, nguyện vọng, niềm tin, thế giới tinh thần của thế hệ trẻ.
Đồng thời, qua cuộc thi này, góp phần phát hiện những người trẻ có năng lực và niềm say mê sáng tạo ngôn từ, hình thành nên những bước đi ban đầu của những nhà văn, nhà thơ trong tương lai. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Tâm, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ:
Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh với vai trò là hệ thống giáo dục đại học hàng đầu của cả nước, luôn coi trọng việc phát hiện và nuôi dưỡng những tài năng trẻ, trong đó có những tài năng, cá nhân xuất sắc trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật. Giải thưởng Văn học trẻ là một trong những giải pháp của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhằm đồng hành cùng các bạn trẻ yêu nghệ thuật, yêu văn chương phát huy tố chất, tiềm năng của mình. Dẫu biết con đường nghệ thuật luôn có nhiều chông gai nhưng các bạn trẻ hãy vững tin rằng, xã hội luôn mong chờ những tác phẩm văn chương có giá trị, lan tỏa năng lượng tích cực, tinh thần nhân bản.
