Sư đoàn 302 là đơn vị bộ binh chủ lực của Quân khu 7, hiện đóng quân trên địa bàn xã Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai. Trải qua gần nửa thế kỷ xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Sư đoàn đã lập nhiều chiến công trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả tại Campuchia và hôm nay tiếp tục hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu trong tình hình mới.
Ngày 16/12/1977, Sư đoàn 302 được thành lập tại căn cứ Lộc Ninh. Chỉ ba ngày sau, đơn vị nhận lệnh cơ động thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên tuyến biên giới Tây Nam, thay thế lực lượng của Quân đoàn 3 chốt giữ tuyến phòng thủ Xa Mát-Lò Gò (Tây Ninh).
Từ năm 1979 đến năm 1989, Sư đoàn làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia, phối hợp truy quét tàn quân Pol Pot, giúp nhân dân nước bạn ổn định đời sống, khôi phục sản xuất và củng cố chính quyền cách mạng ở cơ sở. Mười năm thực hiện nghĩa vụ quốc tế cũng là chặng đường khẳng định phẩm chất của Bộ đội Cụ Hồ trong thực hiện nhiệm vụ chiến đấu, công tác và giúp dân.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ quốc tế trở về nước, từ năm 1989 đến nay, Sư đoàn tập trung xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, duy trì nghiêm chế độ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật; đồng thời làm tốt nhiệm vụ xây dựng lực lượng dự bị động viên, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trong tình hình mới.
Giữa vùng đất phương nam giàu truyền thống cách mạng, những câu chuyện về Sư đoàn 302 đã để lại nhiều xúc động trong lòng các văn nghệ sĩ tham gia đoàn thực tế của Tạp chí Văn nghệ Quân đội tổ chức. Với nhiều người viết, chuyến đi vừa mang ý nghĩa tìm kiếm chất liệu sáng tác, cũng là cơ hội để cảm nhận rõ hơn hình ảnh người lính hôm nay qua nhịp sống thao trường với bao câu chuyện bình dị mà thể hiện trách nhiệm cao cả của cán bộ, chiến sĩ đơn vị.
Trong những cuộc gặp gỡ, trò chuyện tại đơn vị, điều khiến các văn nghệ sĩ xúc động là tinh thần sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ của người lính thời bình. Từ công tác huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu đến tham gia phòng, chống dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn, giúp nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai… ở đâu khó khăn, gian khổ, ở đó có cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 302.
Hình ảnh những người lính hành quân trong mưa lũ, xuyên đêm hỗ trợ di dời người dân và tài sản đến nơi an toàn; dựng lại nhà cửa, dọn bùn đất, khơi thông đường sá sau thiên tai đã để lại nhiều ấn tượng với các văn nghệ sĩ.
Trong giai đoạn cao điểm của đại dịch Covid-19, hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ của Sư đoàn tình nguyện lên đường hỗ trợ chống dịch tại Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2025, đơn vị tiếp tục tham gia cứu hộ, cứu nạn, hỗ trợ nhân dân tại Lâm Đồng vượt qua hậu quả thiên tai. Chất liệu cụ thể, sinh động và đầy xúc động đã giúp các nhà văn cảm nhận sâu sắc hơn phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới. Họ là những người lính chắc tay súng nơi thao trường, luôn sẵn sàng hy sinh, sẻ chia trước khó khăn của nhân dân.
Sư đoàn 302 được Bộ Quốc phòng và Quân khu 7 giao nhiệm vụ huấn luyện, diễn tập chiến thuật phòng ngự bờ biển tại các khu vực trọng điểm. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi yêu cầu cao về trình độ tổ chức chỉ huy, khả năng hiệp đồng và năng lực cơ động, xử trí tình huống sát thực tế chiến đấu. Việc được giao đảm nhiệm nhiệm vụ này thể hiện sự tin tưởng của cấp trên đối với năng lực huấn luyện, trình độ sẵn sàng chiến đấu và kinh nghiệm tổ chức diễn tập của đơn vị.
Bên cạnh yếu tố thuận lợi về vị trí đóng quân, nhiều năm qua Sư đoàn 302 luôn chú trọng nâng cao chất lượng huấn luyện theo phương châm "cơ bản, thiết thực, vững chắc", bám sát yêu cầu nhiệm vụ và đặc điểm địa bàn tác chiến. Qua các đợt diễn tập, đơn vị đều hoàn thành tốt nội dung, chương trình đề ra, bảo đảm an toàn tuyệt đối về người và vũ khí trang bị, góp phần nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu, đáp ứng yêu cầu bảo vệ vững chắc khu vực phòng thủ trong tình hình mới.
Từ những điều mắt thấy, tai nghe trong chuyến đi thực tế, nhiều văn nghệ sĩ cho rằng hình tượng người lính hôm nay đang mở ra những chiều kích mới cho sáng tác văn học.
Song hành cùng quân phục, kỷ luật thao trường luôn là những người lính giàu tình cảm, sống trách nhiệm, lặng thầm cống hiến và mang trong mình lý tưởng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Chất liệu chân thực khơi dậy nhiều cảm hứng sáng tạo, giúp người viết có thêm chiều sâu để khắc họa hình ảnh người lính trong đời sống hôm nay.
Đại tá Vũ Đức Hiến, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 302 chia sẻ, trong những năm qua, đơn vị luôn tập trung mọi nguồn lực để duy trì nghiêm chế độ sẵn sàng chiến đấu, xây dựng nền nếp chính quy và rèn luyện kỷ luật. Toàn Sư đoàn đang ra sức thi đua lập thành tích thiết thực hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày thành lập đơn vị (16/12/1977-16/12/2027).
Trên chặng đường xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Sư đoàn 302 đã có nhiều cán bộ phát triển trở thành những tướng lĩnh cao cấp của quân đội. Tiếp nối truyền thống đơn vị anh hùng, hôm nay các thế hệ cán bộ, chiến sĩ vẫn không ngừng vượt khó, hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện.
Trong chuyến công tác, đoàn đã đến làm việc tại Trung đoàn 88, một trong bốn trung đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đơn vị được thành lập ngày 1/7/1949 tại Thái Nguyên, có bề dày truyền thống với ba lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Trong kháng chiến chống Pháp, Trung đoàn 88 tham gia nhiều chiến dịch lớn và lập chiến công vang dội tại trận Tu Vũ năm 1951. Từ chiến công ấy, đơn vị vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng lá cờ thêu chữ vàng: "Đoàn Tu Vũ anh dũng".
Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Trung đoàn cơ động vào chiến trường miền nam, trực tiếp chiến đấu với quân đội Mỹ, góp phần vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc. Trong giai đoạn bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế, khi trực thuộc biên chế Sư đoàn 302, đơn vị tiếp tục hành quân sang Campuchia, lập nhiều thành tích xuất sắc trong hành trình giúp nhân dân bạn hồi sinh đất nước sau chiến tranh.
Ngày nay, Trung đoàn 88 là đơn vị chủ lực thường trực của Quân khu 7, thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và các nhiệm vụ quốc phòng trong tình hình mới.
Đại tá Lê Tấn Dung, Phó Chính ủy Sư đoàn 302 chia sẻ: Cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 302 luôn mang tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám hy sinh vì nhiệm vụ chung. Trong thời bình, bên cạnh nhiệm vụ huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu, đơn vị còn tích cực tham gia phòng, chống dịch bệnh, thiên tai, cứu hộ cứu nạn, luôn có mặt ở những nơi khó khăn, cấp bách nhất.
Nhà thơ Đặng Bá Khanh bày tỏ cảm xúc: "Qua chuyến đi thực tế và xem những thước phim tư liệu về Sư đoàn 302, chúng tôi rất xúc động về những chiến công, thành tích của Sư đoàn anh hùng từ khi thành lập đến nay. Đây là dịp cho bản thân tôi được tiếp cận sâu hơn với thực tiễn đời sống sinh động của người chiến sĩ hôm nay, qua đó góp phần khắc họa hình tượng người lính sâu hơn trong các tác phẩm văn học, nhất là đối với lĩnh vực ký và thơ".
Trong suốt chuyến thâm nhập thực tế, Sư đoàn 302 đã tạo điều kiện thuận lợi để đoàn công tác tiếp cận đời sống, nhiệm vụ của bộ đội một cách đầy đủ, sâu sát. Các nội dung làm việc được đơn vị triển khai khoa học, chặt chẽ, bảo đảm đúng nền nếp quân đội mà vẫn gần gũi, cởi mở. Từ công tác tổ chức, bố trí chương trình đến các buổi gặp gỡ, trao đổi với cán bộ, chiến sĩ đều thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự chu đáo và tình cảm chân thành của đơn vị dành cho đoàn văn nghệ sĩ.
Không khí kỷ luật nơi doanh trại hòa cùng sự đón tiếp chân tình, ấm áp đã để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng các thành viên đoàn công tác. Qua từng câu chuyện, từng buổi sinh hoạt, các văn nghệ sĩ còn thấy được đời sống tinh thần phong phú, sự gắn bó đồng đội và tình cảm mộc mạc của người lính hôm nay.
