Sẽ chi 30.000 tỷ đồng để miễn, hỗ trợ học phí cho học sinh

Ngày 16/6, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 9, Quốc hội thảo luận tại hội trường về 2 dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về miễn, hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông tại các cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân; và Nghị quyết của Quốc hội về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi.

Không để chính sách nhân văn bị chậm trễ trong áp dụng

Bày tỏ đồng tình và ủng hộ việc ban hành 2 nghị quyết, đại biểu Vương Thị Hương (Hà Giang) cho rằng, đây là những chính sách nhân văn, thiết thực, thể hiện rõ trách nhiệm chính trị và cam kết mạnh mẽ của Đảng, Nhà nước trong việc bảo đảm quyền học tập, công bằng trong tiếp cận giáo dục của mọi công dân, chăm lo cho tương lai thế hệ trẻ và bảo đảm an sinh xã hội.

Đại biểu cho rằng, việc mở rộng đối tượng hưởng chính sách trong cơ sở giáo dục dân lập, tư thục góp phần bảo đảm công bằng cho người học trong tiếp cận giáo dục và tạo điều kiện cho các cơ sở giáo dục dân lập, tư thục phát triển lành mạnh.

Trong khi quy định giao thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành mức hỗ trợ học phí theo khung học phí do Chính phủ quy định vừa bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, vừa giữ được sự thống nhất trong thực hiện chính sách trên toàn quốc, tránh tình trạng chênh lệch hoặc bất bình đẳng giữa các vùng, miền.

Nữ đại biểu nêu thực tế, tỉnh Hà Giang hiện có gần 70.000 trẻ em trong độ tuổi mầm non và gần 200.000 học sinh phổ thông, phần lớn đang theo học tại các cơ sở giáo dục công lập trong điều kiện kinh tế-xã hội của tỉnh còn nhiều khó khăn, khả năng tự cân đối ngân sách hạn chế, do đó việc thực hiện chính sách miễn học phí theo quy định mới sẽ tạo áp lực lớn lên ngân sách địa phương, nhất là khi phải bảo đảm thực hiện chính sách một cách đồng bộ, hiệu quả.

Từ thực tế đó, đại biểu bày tỏ đồng thuận với chủ trương tại Nghị quyết số 196 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về việc chuyển nguồn 6.623 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương để hỗ trợ các địa phương thực hiện chính sách miễn hỗ trợ học phí và các nhiệm vụ khác.

“Đây là quyết định rất kịp thời, thể hiện sự quan tâm của Trung ương đối với các địa phương, nhất là các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện sống của người dân còn nhiều thiếu thốn nhưng nhu cầu học tập và vươn lên của con em lại rất lớn”, nữ đại biểu khẳng định.

Để chính sách đi vào cuộc sống, bà Hương kiến nghị Quốc hội, Chính phủ tiếp tục quan tâm tăng cường vai trò điều tiết của ngân sách Trung ương để hỗ trợ kịp thời cho những địa phương không đủ khả năng cân đối ngân sách, tăng cường tính công bằng trong phân bổ ngân sách gắn với tiêu chí, mức độ khó khăn, nhu cầu thực tế và khả năng thực hiện của từng địa phương, bảo đảm phân bổ đủ ngân sách, đủ nguồn lực cho các cơ sở giáo dục nơi trực tiếp thực hiện chính sách, đặc biệt là các cơ sở giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn.

Bên cạnh đó, kiến nghị Quốc hội và Chính phủ ưu tiên bổ sung biên chế giáo viên mầm non, bố trí nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học tối thiểu cho các tỉnh, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn có quy định về cơ chế ngân sách trung ương hỗ trợ rõ ràng, ổn định với lộ trình nhiều năm để các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch dài hạn, tránh bị động trong việc triển khai, bảo đảm thực hiện chính sách một cách hiệu quả, công bằng.

Nữ đại biểu cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành sớm có hướng dẫn cụ thể các địa phương trong phân quyền, phân cấp và phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong triển khai thực hiện các nội dung của chính sách sau khi Nghị quyết được Quốc hội biểu quyết thông qua.

Chung quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Yến (Bà Rịa-Vũng Tàu) cũng bày tỏ sự đồng thuận và thống nhất cao đối với dự thảo nghị quyết về miễn, hỗ trợ học phí cho trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông trong các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, khẳng định đây chính là một chính sách an sinh xã hội có tính chất đột phá, mang đậm dấu ấn nhân văn và thể hiện rõ sự ưu việt của Đảng, Nhà nước ta trong việc bảo đảm quyền học tập cho mỗi công dân, đặc biệt là trẻ em, học sinh, những chủ nhân tương lai của đất nước.

Để nghị quyết triển khai đồng bộ ngay từ đầu năm học 2025-2026 này, thời gian chỉ còn hơn 2 tháng, do vậy đại biểu đề nghị bộ, ngành chức năng sớm tham mưu Chính phủ ban hành khung học phí để các địa phương có cơ sở thực hiện kịp thời, không để chính sách nhân văn này bị chậm trễ trong áp dụng.

Quan tâm đến đầu tư cơ sở vật chất, đại biểu cho biết, việc sắp xếp lại chính quyền địa phương 2 cấp dư ra các trụ sở và trong chủ trương sẽ thay đổi công năng để xây dựng các trường mẫu giáo hoặc các trường trung, tiểu học…

Từ đó, bà Yến đề nghị Chính phủ sớm quan tâm, chuyển công năng cho kịp thời trong năm học này. “Khi chúng ta có chính sách hỗ trợ miễn, hỗ trợ phí thì các gia đình sẽ đưa con em mình đến lớp, đến trường cao hơn tỷ lệ hiện nay nên đòi hỏi cơ sở vật chất phải bảo đảm để phục vụ cho công tác giáo dục”, đại biểu nêu quan điểm.

Đối với đội ngũ giáo viên mầm non, mẫu giáo hiện nay còn thiếu nhiều, đại biểu đề nghị ngành giáo dục quan tâm, bồi dưỡng để chuẩn bị lực lượng cho năm học 2025-2026 đi vào hoạt động hiệu quả.

10 tỉnh, thành phố đã thực hiện miễn học phí

Phát biểu giải trình, làm rõ thêm ý kiến các đại biểu nêu tại phiên họp, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn nêu rõ, trong khi tiềm lực kinh tế của đất nước còn nhiều khó khăn, còn nhiều nhiệm vụ phải đầu tư, thu nhập chưa cao nhưng Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ, Quốc hội đã thống nhất để thực hiện việc miễn học phí.

“Có thể nói đây chính là thể hiện một sự quan tâm, nỗ lực trong việc phát triển giáo dục và tạo điều kiện cho trẻ em được tiếp cận với giáo dục và đỡ gánh nặng cho phụ huynh. Đây là thể hiện sự ưu việt của chế độ chúng ta”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Về việc xác định mức hỗ trợ cho học sinh ở các địa phương khác nhau, Bộ trưởng cho hay, hiện nay mức học phí được quy định trong Nghị định số 81 năm 2021 và được sửa đổi bởi Nghị định số 97 tháng 12/2023, trong đó đã quy định khung học phí do bậc mầm non, phổ thông và đại học.

Học phí hiện nay đang chia ra làm 3 khu vực, vùng miền trong cả nước dựa theo mức chi phí của sinh hoạt, bao gồm các khu vực đô thị, khu vực đồng bằng và khu vực miền núi, biên giới, hải đảo, các vùng khó khăn với các mức thu học phí khác nhau căn cứ vào mức sinh hoạt, nhu cầu và khả năng đóng góp.

Để triển khai miễn học phí cho kịp năm học này, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn thông tin, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tích cực triển khai xây dựng Nghị định để thay thế cho Nghị định 81 và Nghị định 97, mục tiêu trong tháng 6 này có thể hoàn tất và ban hành cùng thời điểm khi nghị quyết về miễn học phí được thông qua và có hiệu lực, trong đó sẽ quy định khung vừa tính theo 3 miền, 3 khu vực, vừa tính theo mức sàn và mức học phí.

Về con số 30.000 tỷ đồng dự kiến chi cho miễn giảm học phí, ông Sơn cho biết, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp cùng Bộ Tài chính tính toán căn cứ vào mức hỗ trợ thực tế đang chi của Hội đồng nhân dân các tỉnh và thành phố.

“Hiện nay, có 10 tỉnh, thành phố đã thực hiện miễn học phí và thực hiện bằng nguồn ngân sách địa phương, và trong 30.000 tỷ đồng đã tính đến trường hợp bù cho các địa phương không tự cân đối được, cho nên các tỉnh chưa cân đối không cần phải lo lắng lắm”, Bộ trưởng nêu rõ.