Trải nghiệm trường thi xưa tại Văn Miếu Sơn Tây

Từ những dấu tích của truyền thống khoa bảng xứ Đoài, hoạt động tái hiện trường thi xưa tại Văn Miếu Sơn Tây mở ra cách tiếp cận trực quan với lịch sử khoa cử Việt Nam. Qua đó, không gian, câu chuyện về việc học, thi cử và truyền thống hiếu học được đưa đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Di tích Văn Miếu Sơn Tây. (Ảnh: TRƯƠNG QUỐC ĐÔNG)
Di tích Văn Miếu Sơn Tây. (Ảnh: TRƯƠNG QUỐC ĐÔNG)

Tại không gian Văn Miếu Sơn Tây, du khách có thể bắt gặp những hình ảnh gợi nhắc trường thi xưa: Sĩ tử, lều chõng, nghiên bút và không khí của một kỳ thi khoa bảng. Những hình ảnh ấy tạo nên sự sinh động cho một hoạt động trải nghiệm, khơi lại ký ức gắn với lịch sử của di tích, vốn là nơi lưu giữ truyền thống đạo học, khoa bảng và tôn sư trọng đạo của vùng đất xứ Đoài. Việc tái hiện trường thi cũng là cách làm nổi bật hơn giá trị của di tích. Theo “Sơn Tây tỉnh địa chí”, Văn Miếu Sơn Tây từng được sử dụng làm trường thi để sĩ tử ứng thí, tuyển sinh, khảo hạch. Tái hiện, khôi phục phần nào trường thi giúp khách tham quan có thêm cơ sở để hình dung một thời kỳ việc học giữ vị trí đặc biệt trong đời sống xã hội, khoa cử là con đường quan trọng để người học khẳng định năng lực, đóng góp cho đất nước.

Theo giới chuyên môn, từ góc độ bảo tồn và phát huy giá trị di tích, đây là hướng tiếp cận cần được chú trọng. Văn Miếu Sơn Tây có lợi thế đặc biệt khi câu chuyện về đạo học, khoa bảng đã nằm trong chính lịch sử của di tích. Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm tại đây cần được đặt trên nền tảng ấy, lấy giá trị của di tích làm điểm xuất phát, thay vì chỉ dựng lại khung cảnh mô phỏng để phục vụ tham quan.

Để làm được điều đó, cần có đội ngũ thật sự am hiểu văn hóa truyền thống và có khả năng chuyển hóa tư liệu thành hình thức trải nghiệm phù hợp. Nghệ nhân Ưu tú, họa sĩ Nguyễn Tấn Phát là một trong những người dành nhiều tâm huyết cho hướng đi này. Từ kinh nghiệm nghiên cứu, thực hành nghệ thuật, anh cùng các nhân tố trẻ hoạt động trong lĩnh vực tổ chức sự kiện, tin học, truyền thông... phối hợp Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Sơn Tây tạo dựng không gian, lựa chọn chất liệu, hình thức thể hiện, đưa câu chuyện lịch sử được chuyển tải bằng ngôn ngữ gần gũi với công chúng. Quá trình tham gia của những nghệ nhân, họa sĩ có hiểu biết về di sản cũng gợi mở giải pháp kết nối đội ngũ sáng tạo với các thiết chế văn hóa và di tích lịch sử.

Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát cho rằng, nên hình thành quy trình phối hợp rõ ràng. Đơn vị quản lý di tích cùng các nhà nghiên cứu cần xác định tư liệu, giá trị và câu chuyện cốt lõi muốn truyền tải. Từ nền tảng đó, đội ngũ thực hành văn hóa truyền thống tham gia chuyển hóa tư liệu thành không gian, vật dụng và hoạt động trải nghiệm. Nội dung cũng cần được các chuyên gia kiểm chứng về lịch sử, niên đại, trang phục, nghi lễ và cách thức tổ chức trước khi đưa vào phục vụ công chúng.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục kết nối với nhà trường và ngành du lịch. Với học sinh, trường thi xưa có thể trở thành một lớp học lịch sử ngay tại di tích, nơi các em được tìm hiểu về khoa cử, người thầy, sĩ tử, sách học, nghiên bút và những quy định của trường thi. Với du khách, nội dung nên được thiết kế thành những trải nghiệm ngắn, phù hợp với hành trình tham quan. Theo đó, quy trình có thể bắt đầu từ di tích, đi qua nghiên cứu, chuyển hóa bằng nghệ thuật, kiểm chứng về chuyên môn, đưa vào giáo dục rồi kết nối với du lịch. Sau mỗi lần tổ chức, các đơn vị tiếp tục ghi nhận phản hồi để điều chỉnh nội dung, cách thức tổ chức. Những chương trình hiệu quả có thể được chuẩn hóa thành các gói trải nghiệm, tổ chức định kỳ thay vì chỉ xuất hiện trong những dịp sự kiện.

Sơn Tây là vùng đất giàu truyền thống với hệ thống di sản phong phú. Mỗi di tích đều mang câu chuyện riêng, đủ tiềm năng trở thành điểm đến hấp dẫn trong tổng thể sản phẩm văn hóa của địa phương. Nếu được nghiên cứu kỹ, tổ chức phù hợp và có sự tham gia thường xuyên của các nhà nghiên cứu, nghệ nhân, họa sĩ, nhà giáo, hoạt động tái hiện trường thi có thể trở thành một phần trong hệ thống sản phẩm giáo dục và văn hóa của Văn Miếu Sơn Tây. Quan trọng hơn, cách làm này tạo điều kiện để nhiều giá trị vốn nằm trong tư liệu, bia đá và ký ức cộng đồng được truyền tải bằng những hình thức gần gũi, sinh động hơn.

Có thể bạn quan tâm

Giờ học của học sinh Trường trung học phổ thông Lê Văn Thịnh, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh: MAI MAI)

Cân nhắc việc tăng định mức tiết dạy của giáo viên phổ thông

Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đội ngũ nhà giáo được xác định giữ vai trò quyết định đối với chất lượng dạy học. Những yêu cầu đặt ra đòi hỏi giáo viên nắm vững kiến thức chuyên môn và phải đổi mới phương pháp, phát triển năng lực học sinh... 

Sinh viên Khoa Tiếng Anh, Trường đại học Sư phạm Hà Nội sôi nổi tham gia hoạt động giao lưu, trao đổi. (Ảnh: HNUE)

Mở rộng môi trường sử dụng tiếng Anh

Xây dựng lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một trong những nhiệm vụ Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra đối với giáo dục đại học năm học 2026-2027.

Ban tổ chức và các đại biểu ấn nút phát động cuộc thi. (Ảnh: Ban tổ chức)

Phát động Cuộc thi trực tuyến “Học Bác-Hiểu Đảng-Phát triển giáo dục-Làm chủ khoa học công nghệ”

Ngày 2/11, tại Hà Nội, Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động Cuộc thi trực tuyến “Học Bác-Hiểu Đảng-Phát triển giáo dục-Làm chủ khoa học công nghệ”. Cuộc thi mở thêm một hình thức tìm hiểu, học tập, góp phần lan tỏa nội dung sinh hoạt chính trị trong Đảng bộ Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Khoa Toán-Tin nhận Cờ Thi đua của Bộ Giáo dục và Đào tạo vì thành tích Đổi mới sáng tạo trong quản lý, giảng dạy và học tập. (Ảnh: SĐ)

Khoa Toán-Tin, Trường đại học Sư phạm Hà Nội khẳng định vị thế trong đào tạo và nghiên cứu toán học

Ngày 1/11, tại Hội trường 11/10, Trường đại học Sư phạm Hà Nội, Khoa Toán-Tin tổ chức Lễ kỷ niệm 75 năm thành lập (1951-2026). Đây là dịp tri ân các thế hệ nhà giáo và ghi nhận những đóng góp của Khoa trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, bồi dưỡng nhân tài, đồng thời định hướng phát triển trong giai đoạn mới.

Chương trình hòa nhạc với sự tham gia biểu diễn của Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời (Sun Symphony Orchestra). (Ảnh: THANH TÙNG)

Lan tỏa giá trị nghệ thuật trong môi trường giáo dục

Nhân kỷ niệm 75 năm thành lập (11/10/1951-11/10/2026), Trường đại học Sư phạm Hà Nội phối hợp Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời tổ chức chương trình dành cho cán bộ, giảng viên và sinh viên nhà trường, góp phần lan tỏa tình yêu âm nhạc hàn lâm, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần trong môi trường giáo dục đại học.

Đại diện Hội Khuyến học Việt Nam và The Vietnam Foundation cùng các đại biểu tại lễ ký Biên bản ghi nhớ hợp tác về thúc đẩy học tập suốt đời trên nền tảng số.

Số hóa việc học trong mỗi cơ quan, đơn vị

Trong quá trình công tác, hầu như người nào cũng tham gia các khóa học, bồi dưỡng chuyên môn, và dấu vết của việc học thường nằm trong các chứng chỉ, quyết định, danh sách và phải tự lưu giữ. Số hóa dữ liệu đang mở ra cách ghi nhận liên tục quá trình ấy, gắn với hồ sơ công tác, giảm việc gom minh chứng vào mỗi kỳ tổng hợp.

Phụ huynh An Giang đưa đón con em đi học. (Ảnh: THANH DŨNG)

An Giang: Chấn chỉnh các khoản thu tại các cơ sở giáo dục

Ngày 30/10, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh An Giang cho biết, vừa ban hành văn bản gửi các Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu trong tỉnh và thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh về việc chấn chỉnh thực hiện các khoản thu tại các cơ sở giáo dục.

Giám đốc Trung tâm Anh ngữ Thiên Lập Nhân Trương Văn Thiên Tư bị bắt với cáo buộc lừa đảo, tổ chức dạy chương trình phổ thông trái phép (Ảnh: Công an cung cấp)

Đà Nẵng bắt Giám đốc trung tâm Anh ngữ tổ chức đào tạo chui, thông tin sai sự thật để chiêu sinh

Ngày 29/10, Cơ quan An ninh điều tra Công an thành phố Đà Nẵng cho biết, đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, Quyết định khởi tố bị can và Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Trương Văn Thiên Tư (sinh năm 1970, trú phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng) về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Đơn vị thi công san gạt mặt bằng để xây dựng Trường nội trú liên cấp xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị tại bản Rào Tràng. (Ảnh: HG)

Quảng Trị nghiên cứu phương án bổ sung điện mặt trời mái nhà tại các trường nội trú liên cấp

Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị vừa có văn bản chỉ đạo việc đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện 11 trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở thuộc giai đoạn 2. Trong đó đề nghị nghiên cứu phương án bổ sung điện mặt trời mái nhà nhằm tận dụng nguồn năng lượng tái tạo tại các trường nội trú liên cấp. 

Các đại biểu thực hiện nghi thức trao bảng tài trợ tượng trưng cho nhà trường. (Ảnh: TÂN VŨ)

Bàn giao công trình giáo dục trị giá 2,4 tỷ đồng cho Trường tiểu học Hà Nam phân hiệu 2

Ngày 29/10, tại tỉnh Ninh Bình, Tập đoàn Central Retail Việt Nam đã bàn giao công trình giáo dục-xây dựng nhà đa năng cho Trường tiểu học Hà Nam phân hiệu 2 (tại Tổ dân phố 2, phường Hà Nam, tỉnh Ninh Bình), giúp gần 600 học sinh của nhà trường có thêm điều kiện học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện.