Sau gần 60 năm hy sinh…
Có những cuộc trở về không cần lời hẹn ước, nhưng phải đi qua gần 60 năm chờ đợi. Có những người con đã nằm lại giữa lòng thành phố trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt, để rồi hôm nay được đón về an nghỉ giữa tình thương yêu, lòng biết ơn của đồng đội, thân nhân và người dân.
Sáng 14/10, trong không khí trang nghiêm của lễ viếng, truy điệu và an táng, mỗi nén hương, mỗi nhành hoa trắng đều gửi gắm lòng thành kính đối với những người đã ngã xuống. Những bộ hài cốt được tìm thấy sau nhiều tháng khai quật, từng bước được quy tập, bảo quản và lấy mẫu phục vụ giám định, nay được an táng trang trọng. Dòng người đến viếng các anh hôm nay có những cựu chiến binh tìm về tưởng nhớ đồng đội, những gia đình từ các tỉnh, thành xa đến dự lễ, những người dân thành phố và cả những gia đình đưa con nhỏ đi cùng. Biết tin đoàn xe đưa các Anh hùng liệt sĩ sẽ đi qua tuyến đường Võ Nguyên Giáp, chị Nguyễn Thị Định, ngụ phường Phước Long, cùng nhóm bạn có mặt từ sớm để tiễn đưa các Anh hùng liệt sĩ về nơi an nghỉ.
Từ Đà Lạt, vợ chồng anh Trần Văn Định và chị Lê Thị Thu Ngọc, ngụ phường Langbiang, tỉnh Lâm Đồng đã quyết định thu hoạch 4.000 cành cúc trắng từ vườn nhà, chia thành 800 bó rồi đóng thùng cẩn thận rồi thuê xe vận chuyển xuống trao cho Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh để phát miễn phí cho người dân đến viếng, tiễn đưa các liệt sĩ. Anh Định chia sẻ, gia đình chỉ mong muốn góp một phần nhỏ bé để bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của đất nước.
Trong số những người đến dự lễ hôm nay còn có gia đình ông Huỳnh Văn Nhỏ, em trai liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Hàng chục năm qua, hi vọng về tìm lại người thân của gia đình vẫn chưa bao giờ tắt. Và trong đợt quy tập, tìm kiếm vừa qua, những thông tin về liệt sĩ Huỳnh Văn Quên đang được cơ quan chức năng làm rõ đã mang lại sự xúc động vô bờ bến cho gia đình.
Mong mỏi ấy cũng là nỗi lòng của nhiều gia đình liệt sĩ trên cả nước. Một phần hài cốt được tìm thấy có thể mở ra cơ hội xác định danh tính, đưa người đã khuất trở về với gia đình. Nhưng phía sau mỗi kết quả giám định còn là câu chuyện của những người mẹ, người vợ, người anh, người em đã dành cả cuộc đời chờ đợi một tin tức.
Tiếp nối hành trình tri ân
Để có được cuộc trở về đầy xúc động ấy là hành trình tìm kiếm bền bỉ, gian nan của các lực lượng chức năng, đặc biệt là Đội K74 cùng các đơn vị liên quan. Phía sau 731 bộ hài cốt được quy tập là nhiều năm lần theo dấu tích, đối chiếu tài liệu, xác minh lời kể nhân chứng và tổ chức khảo sát, khai quật với yêu cầu thận trọng ở từng công đoạn.
Công viên Lê Thị Riêng, thuộc phường Hòa Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh trước đây là khu vực nghĩa địa Chí Hòa-Chợ Quán. Nhiều tư liệu lịch sử cho thấy, sau những trận giao tranh ác liệt trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, nhiều cán bộ, chiến sĩ cách mạng hy sinh đã được chôn cất tập thể tại đây. Thông tin về các rãnh mộ được tiếp nhận từ năm 1995. Tuy nhiên, việc xác định vị trí cụ thể gặp rất nhiều khó khăn do sự thay đổi về cảnh quan chung quanh. Những lời kể của nhân chứng là nguồn thông tin quý giá, nhưng cần được đối chiếu với tư liệu lịch sử và kiểm chứng bằng các phương pháp khoa học mới có thể xác định chính xác khu vực tìm kiếm.
Bằng những nỗ lực không ngừng nghỉ, ngày 23/6, tại hố đào thăm dò phía sau Nhà tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ, lực lượng chức năng phát hiện nhiều hài cốt xếp chồng lên nhau. Phát hiện này mở đầu cho quá trình khai quật quy mô lớn, từng bước đưa những người đã nằm lại trong lòng đất suốt nhiều thập kỷ trở về.
Theo Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, từ ngày 23/6 đến hết ngày 13/10, các lực lượng đã phát hiện, quy tập 731 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó 307 bộ có di vật đi kèm. Đây là kết quả của quá trình tìm kiếm được tiến hành với sự phối hợp của nhiều lực lượng, cùng việc ứng dụng các phương pháp khảo sát và xử lý khoa học.
Từ kết quả tại Công viên Lê Thị Riêng, chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” tiếp tục được triển khai. Tại lễ truy điệu các anh hùng liệt sĩ ngày 14/10 vừa qua, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường khẳng định thành phố sẽ không bỏ qua bất kỳ cơ hội hay phương pháp nào để tiếp tục hành trình tìm kiếm đồng đội hy sinh. Những mẫu sinh phẩm còn lại và công tác thu nhận mẫu ADN của thân nhân các liệt sĩ chưa xác định được danh tính đang được triển khai trên cả nước, phục vụ phân tích, lưu trữ tại ngân hàng gene quốc gia.
Thành phố Hồ Chí Minh đang cụ thể hóa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” bằng những việc làm thiết thực. Để các anh, các chị được yên nghỉ trong lòng đất mẹ, để những người ở lại vơi đi nỗi đau chờ đợi và để sự hy sinh của các Anh hùng liệt sĩ mãi được khắc ghi trong trái tim thành phố mang tên Bác.
Ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh: “Chúng tôi sẽ chung tay xoa dịu nỗi đau mất mát, biến những mòn mỏi đợi chờ của thân nhân gia đình liệt sĩ thành hành động cụ thể. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cũng như việc chăm sóc, tôn tạo các nghĩa trang liệt sĩ và các công trình ghi công đã, đang và nhất định sẽ luôn được thành phố quan tâm, bền bỉ thực hiện tích cực, hiệu quả. Xin hương hồn các liệt sĩ hãy xem quê hương Thành phố Hồ Chí Minh là nơi đất lành để các anh, các chị yên nghỉ”.
