Theo dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 01/2025/TT-BYT đang được Bộ Y tế lấy ý kiến, phiếu chuyển cơ sở khám, chữa bệnh BHYT có thể được lập dưới dạng giấy hoặc điện tử, với thời hạn sử dụng dự kiến tăng từ 10 ngày lên 20 ngày kể từ ngày ký. Người bệnh có thể sử dụng phiếu trên ứng dụng VNeID, hệ thống thông tin giám định BHYT, văn bản điện tử có ký số hoặc bản giấy có mã QR để tra cứu. Phiếu được hiển thị trên ứng dụng quản lý sức khỏe điện tử của cơ sở khám, chữa bệnh theo quy định có giá trị tương đương bản giấy.
Đây là thay đổi thiết thực đối với những người bệnh phải di chuyển xa để khám tại bệnh viện tuyến trên, nhất là người cao tuổi, người hạn chế khả năng đi lại hoặc phải phụ thuộc vào người thân đưa đón. Đơn cử, tại Bệnh viện Bạch Mai, ông Trần Văn B (61 tuổi), ở tỉnh Ninh Bình, đã có bốn năm phải xin giấy chuyển tuyến để điều trị định kỳ sau phẫu thuật thận và phát hiện viêm gan B. Do đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu tại trạm y tế xã, mỗi năm ông phải đi qua nhiều cấp cơ sở y tế để hoàn tất thủ tục chuyển lên tuyến trên. “Mỗi năm xin chuyển tuyến tôi thường mất khoảng hai - ba ngày đi lại”, ông B chia sẻ.
Với những người bệnh phải điều trị lâu dài như ông B, đề xuất kéo dài thời hạn phiếu chuyển và đẩy mạnh sử dụng phiếu điện tử có ý nghĩa thiết thực. Nếu được thông qua và triển khai thuận tiện, chính sách không chỉ giúp giảm số lần đi lại, chờ đợi mà còn tạo điều kiện để người bệnh chủ động sắp xếp lịch khám, dành thời gian và sức lực cho việc điều trị. Đặc biệt, việc số hóa thủ tục có thể hạn chế tình trạng người bệnh phải mang theo nhiều loại giấy tờ hoặc quay về cơ sở ban đầu chỉ để hoàn thiện hồ sơ.
Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất cấp phiếu chuyển có giá trị một năm đối với người mắc bệnh mạn tính hoặc phải điều trị dài ngày thuộc danh mục do Bộ Y tế quy định. Nếu trong quá trình điều trị, cơ sở tiếp nhận phát hiện thêm bệnh khác cũng thuộc danh mục này, người bệnh không phải làm thêm phiếu chuyển.
Dự thảo đồng thời đề xuất bổ sung một số bệnh y học cổ truyền được khám, chữa bệnh tại cơ sở cấp chuyên sâu lĩnh vực y học cổ truyền, phục hồi chức năng; điều chỉnh một số danh mục bệnh như đái tháo đường, suy tim, tăng huyết áp. Bệnh động kinh ổn định sau giai đoạn cấp cũng được đề xuất bổ sung vào danh mục bệnh mạn tính được quản lý, theo dõi tại cơ sở cấp ban đầu.
Những điều chỉnh này có ý nghĩa với người bệnh cần theo dõi thường xuyên nhưng không phải lần nào cũng cần điều trị tại bệnh viện chuyên sâu. Khi tình trạng sức khỏe ổn định, người bệnh có thể trở về cơ sở y tế gần nơi cư trú để tiếp tục quản lý, nhận tư vấn và theo dõi diễn biến bệnh, giảm thời gian đi lại và chi phí phát sinh.
Nhiều ý kiến đóng góp cho rằng, hiệu quả của chính sách phụ thuộc đáng kể vào năng lực thực tế của tuyến cơ sở. Nếu thiếu thuốc, vật tư, trang thiết bị hoặc nhân lực chuyên môn, việc đưa người bệnh về quản lý tại địa phương có thể chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu điều trị. Do đó, cùng với thay đổi thủ tục, cần bảo đảm điều kiện chuyên môn và khả năng cung ứng thuốc, dịch vụ theo quyền lợi BHYT của người bệnh.
TS, BS Vũ Hồng Anh, Phó Giám đốc Bệnh viện E cho rằng, việc người bệnh được quản lý phù hợp tại tuyến cơ sở có thể góp phần giảm những lượt tái khám không thật sự cần thiết tại tuyến trên, dành nguồn lực cho các trường hợp nặng, phức tạp. Để làm được điều đó, các cơ sở cần chia sẻ đầy đủ thông tin về chẩn đoán, thuốc đang sử dụng, phác đồ điều trị và kết quả xét nghiệm. Khi dữ liệu chưa liên thông, người bệnh có thể phải thực hiện lại một số xét nghiệm hoặc cung cấp nhiều lần thông tin bệnh sử, trong khi bác sĩ khó có được bức tranh đầy đủ về quá trình điều trị.
Dự thảo đề xuất việc chuyển người bệnh căn cứ vào yêu cầu chuyên môn và khả năng điều trị của cơ sở tiếp nhận, thay vì phụ thuộc cứng vào hạng bệnh viện và phân tuyến chuyên môn kỹ thuật như trước. Đây là hướng điều chỉnh đáng chú ý, bởi nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân ngày càng đa dạng, trong khi năng lực chuyên môn giữa các cơ sở có thể khác nhau.
Nếu được thực hiện hiệu quả, người bệnh có cơ hội được tiếp cận cơ sở phù hợp hơn với tình trạng sức khỏe; đồng thời, việc chuyển về tuyến dưới sau khi điều trị ổn định sẽ góp phần phân bổ hợp lý nguồn lực y tế. Điều quan trọng là quy trình chuyển người bệnh phải rõ ràng, tránh phát sinh thêm thủ tục hoặc khiến người bệnh phải tự đi lại giữa các cơ sở để hoàn thiện hồ sơ.
