Ra mắt bộ truyện tranh của họa sĩ Pháp về người Việt xa xứ đầu thế kỷ 20

Nhà xuất bản Kim Đồng vừa giới thiệu tới bạn đọc bộ truyện tranh “Ký ức kiều bào: Lính thợ - Lao động Việt tại Pháp giữa Thế chiến II” và “Ký ức kiều bào: Chân đăng - Phu mỏ người Việt ở Tân Thế giới” của họa sĩ mang hai dòng máu Pháp-Việt Clément Baloup. Những bức tranh vẽ về cuộc sống của những người Việt di dân hồi đầu thế kỷ 20.

Chủ Nhật, ngày 11/05/2025 - 19:40

Dịch giả Phan Hồng Minh, nhà nghiên cứu Lê Nguyên Long, tác giả Clément Baloup và phiên dịch viên tại buổi trò chuyện về bộ truyện.

Đây là bộ tiểu thuyết tranh (Graphic novel) nằm trong chuỗi hoạt động của dự án phát triển truyện tranh tại Việt Nam của Nhà xuất bản Kim Đồng phối hợp với Viện Pháp tại Hà Nội.

"Ký ức kiều bào: Lính thợ - Lao động Việt Nam đến Pháp giữa Thế chiến II" là câu chuyện về những người lính thợ, hay ONS, một cách gọi các lao động người Việt Nam bị trưng tập bắt buộc sang Pháp làm việc trong Chiến tranh thế giới thứ 2 (1939-1945).

Thời bấy giờ, đã có khoảng 20.000 lính thợ sang “chính quốc” để lao động trong các công xưởng, nhà máy, đồng ruộng… Bị mắc kẹt vì cuộc chiến, một số người tự nguyện ở lại, một số người không thể hồi hương, còn những người hồi hương cũng gặp nhiều thăng trầm do danh tính “lính thợ”. Câu chuyện về họ cũng gần như bị vùi lấp trong cát bụi thời gian, ít được biết tới với cả người Pháp và người Việt Nam ngày nay.

Bộ truyện "Ký ức kiều bào".

Cuốn truyện tranh “Ký ức kiều bào: Lính thợ - Lao động Việt đến Pháp giữa Thế chiến II” mang đến câu chuyện sinh động về các lính thợ năm xưa, với những đóng góp không nhỏ cho nền sản xuất ở Pháp và sự ủng hộ nhiệt thành với Bác Hồ và Cách mạng Việt Nam trong một giai đoạn đầy biến động của lịch sử thế giới.

Cuốn “Ký ức kiều bào: Chân đăng - Phu mỏ người Việt ở Tân Thế giới” đưa bạn đọc đến với khoảng thời gian gần 100 năm trước, khi những chuyến tàu thủy từ Hải Phòng vượt biển chở theo hàng nghìn nông dân Việt Nam tới các quần đảo ở châu Đại Dương xa xôi. Họ đi theo diện xuất khẩu lao động tự nguyện, làm việc với hợp đồng 5 năm thông qua các công ty tuyển dụng của thực dân Pháp. Những con người ấy được gọi là “chân đăng” (đăng ký một chân lao động).

Trưng bày một số phần trong truyện tranh của tác giả Clément Baloup.

“Ký ức kiều bào: Chân đăng - Phu mỏ người Việt ở Tân Thế giới” khắc họa cuộc sống của những chân đăng làm phu mỏ ở New Caledonia xưa, từ đó hiểu thêm về một thế hệ người Việt tha hương. Mang theo những mưu cầu giản đơn, họ không thể ngờ rằng sẽ phải làm việc trong những điều kiện tồi tệ và đương đầu với nhiều biến cố.

Dựa trên các những nghiên cứu lịch sử, tư liệu lưu trữ, các cuộc phỏng vấn và ghi chép cá nhân, họa sĩ Clément Baloup đã tái hiện một thực tại đan xen giữa quá khứ và hiện tại, trên những không gian rộng lớn, từ Việt Nam tới Pháp và New Caledonia.

Phác thảo một số trang truyện.

Theo anh, những trang truyện tranh mang đến cơ hội để anh chia sẻ những cảm xúc của mình, vì vẽ là khao khát bày tỏ suy nghĩ cá nhân, là sự đối thoại với quan điểm của người khác, là thể hiện với thế giới góc nhìn của riêng mình. Clément Baloup chia sẻ: “Ký ức sẽ dần phai nhạt trong tâm trí mỗi người, bởi vậy, tôi muốn dùng truyện tranh để gắn kết những ký ức mong manh ấy với các mốc thời gian giá trị, nhằm hé lộ những lẽ tất yếu của số phận con người”.

Với hai tập sách “Ký ức kiều bào”, họa sĩ Clément Baloup đã tái hiện những mảnh ghép quá khứ phức tạp của một cộng đồng người Việt Nam dường như bị lãng quên trong lịch sử.

Phác thảo một số trang truyện.

Họa sĩ Clément Baloud, sinh năm 1978, có mẹ là người Pháp, bố là người Việt Nam. Anh sinh ra ở Pháp, lớn lên ở châu Âu, Polynesia và Nam Mỹ. Sau khi học thiết kế tại Marseille (Pháp), anh theo học mỹ thuật tại Trường Mỹ thuật Angouleme (Pháp) và Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Sự trải nghiệm nhiều nền văn hóa khác nhau đã tạo cho anh những cảm hứng và phong cách sáng tác độc đáo.

Mang hai dòng máu Pháp-Việt cùng mối quan tâm đặc biệt dành cho lịch sử và văn hóa Việt Nam, họa sĩ Clément Baloup đã khai thác các câu chuyện dưới nhiều góc nhìn khác nhau: so sánh sự khác biệt giữa góc nhìn từ những nhân chứng với quan điểm từ thế giới bên ngoài; những nỗi băn khoăn trước ngã rẽ số phận của con người khi tha hương; về mối quan hệ giữa các thế hệ (cha mẹ-con cái).

LINH KHÁNH