Quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu kết thúc dịch HIV/AIDS

Cuộc chiến chống HIV/AIDS tại Việt Nam đã trải qua chặng đường 35 năm đầy gian nan, HIV/AIDS từ “án tử” trở thành bệnh mạn tính có thể kiểm soát. Tuy nhiên, trong bối cảnh dịch có nhiều diễn biến mới cần quyết tâm cao hơn, giải pháp mạnh hơn để hiện thực hóa mục tiêu kết thúc dịch vào năm 2030.

Tư vấn cách sinh hoạt tại gia đình, cộng đồng phòng chống lây truyền cho người nhiễm HIV.
Tư vấn cách sinh hoạt tại gia đình, cộng đồng phòng chống lây truyền cho người nhiễm HIV.

Một hành trình bền bỉ, kiên cường

Năm 1990, khi ca nhiễm HIV đầu tiên được công bố, cả xã hội bao phủ tâm lý hoang mang. Người nhiễm HIV/AIDS bị xem như mang “bản án tử hình” kéo theo sự phân biệt, xa lánh của cộng đồng. Đội ngũ bác sĩ phải vừa điều trị, vừa tự bảo vệ mình trong điều kiện thiếu thốn kiến thức và trang thiết bị. Nhưng chính trong thời khắc gian khó ấy, lòng nhân ái và trách nhiệm đã định hình bản chất của công cuộc phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam (nguyên Phó Cục trưởng Phòng chống HIV/AIDS Bộ Y tế), để có được kết quả như hôm nay, không thể không kể đến đội ngũ y, bác sĩ và các tình nguyện viên của ngày đầu gian khó. Họ là những người đầu tiên dám bắt tay, gần gũi người nhiễm để phá bỏ rào cản sợ hãi, kỳ thị. Họ đi từng khu dân cư, xóm trọ, tổ chức truyền thông để chứng minh rằng HIV không lây qua tiếp xúc thông thường, gieo vào cộng đồng hạt giống của sự cảm thông, chia sẻ và hiểu biết.

Ngay từ khi dịch bùng phát, Đảng và Nhà nước đã xác định phòng, chống HIV/AIDS là ưu tiên hàng đầu. Hàng loạt chủ trương, chính sách, văn bản pháp luật và hướng dẫn được ban hành. Sự tham gia tích cực của các cấp, ngành, tổ chức chính trị-xã hội và đoàn thể từ trung ương đến địa phương đã tạo nên một “mặt trận toàn xã hội” ứng phó đại dịch nguy hiểm này.

35 năm qua, Việt Nam không chỉ kiên trì, kiên định trong phòng, chống mà còn từng bước xóa bỏ kỳ thị, mở rộng điều trị, đem lại cơ hội sống khỏe và hòa nhập cho hàng trăm nghìn người nhiễm HIV. Năm 2006, một dấu mốc quan trọng trong cuộc chiến đại dịch này là khi Quốc hội thông qua Luật Phòng, chống HIV/AIDS - đạo luật mang tính nhân văn sâu sắc, khẳng định quyền được điều trị và bảo mật thông tin của người nhiễm.

Ngay từ khi dịch bùng phát, Đảng và Nhà nước đã xác định phòng, chống HIV/AIDS là ưu tiên hàng đầu. Hàng loạt chủ trương, chính sách, văn bản pháp luật và hướng dẫn được ban hành.

Từ đó, Việt Nam đã triển khai hàng loạt mô hình dự phòng, mạng lưới phòng khám ngoại trú được mở rộng trên toàn quốc mở đường cho hàng chục nghìn người tiếp cận thuốc ARV (kháng vi-rút). Đến nay, hơn 90% số người bệnh đang sử dụng ARV từ nguồn bảo hiểm y tế chi trả, đây là bước tiến quan trọng giúp bảo đảm điều trị liên tục, giảm gánh nặng chi phí và nâng cao chất lượng cuộc sống của người nhiễm HIV/AIDS.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Thị Thu Hương, Chủ tịch Hội đồng Trường đại học Y Hà Nội, nguyên Cục trưởng Phòng, chống HIV/AIDS (cũ), trung bình mỗi năm cả nước triển khai hơn hai triệu mẫu xét nghiệm HIV. Hoạt động xét nghiệm được mở rộng tới tận tuyến cơ sở, lồng ghép trong các dịch vụ y tế, chương trình dự phòng lây truyền từ mẹ sang con và chăm sóc sức khỏe sinh sản. Hệ thống điều trị HIV phủ khắp 100% số tỉnh, thành phố; 95% số người nhiễm được bảo hiểm y tế chi trả chi phí điều trị, giúp mô hình tài chính y tế bền vững hơn sau khi nguồn viện trợ quốc tế giảm mạnh.

Việc phổ cập thuốc dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) đã tạo ra một bước ngoặt mới, giúp nhiều người nguy cơ cao có thể tự bảo vệ bản thân. Cùng với đó, mô hình điều trị cộng đồng, đưa thuốc ARV đến tận trạm y tế xã hoặc các phòng khám thân thiện giúp người bệnh điều trị thuận tiện và không bị kỳ thị. Năm 2020, Luật Phòng, chống HIV/AIDS sửa đổi tiếp tục mở rộng quyền tiếp cận dịch vụ, tăng bảo vệ khỏi kỳ thị, đơn giản hóa thủ tục điều trị; củng cố nền tảng pháp lý cho giai đoạn mới.

Đến hết năm 2024, Việt Nam ghi nhận 245.762 người nhiễm HIV còn sống và 116.004 trường hợp tử vong lũy tích. Đáng chú ý, gần 90% số người bệnh đang được điều trị ARV từ nguồn BHYT chi trả; 96% số người điều trị có tải lượng vi-rút dưới ngưỡng ức chế (dưới mức truyền bệnh); gần 90% số người nhiễm HIV biết tình trạng bệnh của mình. Đây là kết quả vượt mức trung bình khu vực châu Á-Thái Bình Dương, tiệm cận mục tiêu toàn cầu. Việt Nam được UNAIDS đánh giá là một trong những quốc gia có chất lượng điều trị HIV tốt nhất thế giới.

Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam vẫn còn không ít thách thức trong giai đoạn mới. Sự kỳ thị và phân biệt đối xử vẫn tồn tại, trong khi người nhiễm giấu bệnh hoặc e ngại xét nghiệm khiến việc mở rộng xét nghiệm sớm, điều trị kịp thời bị hạn chế. Sự gia tăng di biến động dân cư khiến việc quản lý điều trị liên tục trở nên khó khăn. Nhiều bệnh nhân điều trị gián đoạn dẫn đến kháng thuốc, ảnh hưởng hiệu quả chung; hiện tỷ lệ nhiễm mới vẫn tập trung phần lớn ở nam giới và đường lây chủ yếu qua tình dục, tỷ lệ nhiễm HIV có xu hướng tăng cao ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới.

Để công cuộc phòng, chống HIV/ AIDS tiệm cận mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, cần triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược: Tăng cường xét nghiệm và điều trị sớm; đẩy mạnh xét nghiệm HIV tại cộng đồng, tự xét nghiệm, mở rộng mô hình “điều trị ngay” tại tuyến cơ sở; ưu tiên nhóm nguy cơ cao...

Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế)

Hưởng ứng Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS (10/11-10/12) và Ngày Thế giới Phòng chống HIV/AIDS (1/12), Bộ Y tế lựa chọn chủ đề “Đoàn kết là sức mạnh - chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS”. Theo đó, chỉ khi toàn xã hội cùng hành động mới có thể đạt mục tiêu không còn dịch bệnh AIDS vào năm 2030. Nhiều mục tiêu cũng được đưa ra nhằm giải quyết những tồn tại, thách thức, như: Công bằng, bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ phòng, chống; tuân thủ điều trị ARV để đạt được K=K; tham gia bảo hiểm y tế là cách tốt nhất để người nhiễm HIV được điều trị ARV liên tục suốt đời; Methadone, liều thuốc vàng cho người lệ thuộc các chất ma túy dạng thuốc phiện…

Theo Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế), bên cạnh những mục tiêu của tháng hành động, để công cuộc phòng, chống HIV/ AIDS tiệm cận mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, cần triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược: Tăng cường xét nghiệm và điều trị sớm; đẩy mạnh xét nghiệm HIV tại cộng đồng, tự xét nghiệm, mở rộng mô hình “điều trị ngay” tại tuyến cơ sở; ưu tiên nhóm nguy cơ cao...

Song song đó, cần đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông, chú trọng truyền thông đa nền tảng, tiếp cận đúng nhóm tuổi, huy động người có ảnh hưởng xã hội, người nhiễm HIV tiêu biểu tham gia truyền thông chống kỳ thị. Tiếp tục mở rộng điều trị PrEP và ARV đến tuyến xã, giúp tiếp cận thuận tiện, giảm bỏ điều trị và lây nhiễm mới; hỗ trợ nhóm yếu thế ở vùng sâu, vùng xa. Mặt khác, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử, phần mềm quản lý bệnh nhân HIV và hệ thống cảnh báo bỏ điều trị.

Bằng nền tảng chính sách vững chắc, hệ thống y tế rộng khắp, đặc biệt với tinh thần “đoàn kết là sức mạnh”, Việt Nam hoàn toàn có thể biến mục tiêu “không còn dịch bệnh AIDS” thành hiện thực vào năm 2030

Có thể bạn quan tâm

Các học viên chụp ảnh lưu niệm với lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội tại buổi khai giảng lớp đào tạo.

Đào tạo "Nâng cao năng lực y tế cơ sở theo mô hình chính quyền 2 cấp" tại Hà Nội

Thông qua chương trình đào tạo “Nâng cao năng lực y tế cơ sở theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp”, đội ngũ cán bộ y tế tuyến cơ sở trên địa bàn Hà Nội được củng cố kiến thức, kỹ năng quản lý và chuyên môn nghiệp vụ, từ đó góp phần xây dựng hiệu quả mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu của ngành y tế Thủ đô.

Khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho nhân dân tỉnh Đồng Tháp tại Trung tâm Y tế khu vực Mỹ Tho.

Đồng Tháp triển khai khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho nhân dân

Tỉnh Đồng Tháp triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí đồng loạt cho người dân trên địa bàn tỉnh năm 2026 từ ngày 25/5. Đây là chủ trương mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm của tỉnh Đồng Tháp trong công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Ai dễ “gục ngã” trong đợt nắng nóng kéo dài?

Theo các chuyên gia y tế, nắng nóng kéo dài có thể gây hàng loạt biến chứng nguy hiểm nếu cơ thể không được bù nước và nghỉ ngơi hợp lý. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền và lao động ngoài trời là những đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt trong mùa hè.

Dị vật gây tổn thương nghiêm trọng cho cháu bé.

Xuyên đêm cứu bé gái 2,5 tuổi bị que xiên thịt đâm sát não

Trong lúc vừa cầm que thịt xiên nướng vừa chạy chơi, bé gái 2,5 tuổi không may vấp ngã khiến que tre sắc nhọn đâm sâu từ gốc mũi hướng thẳng lên hốc mắt và sát nền sọ. Các bác sĩ nhận định đây là ca tai nạn cực kỳ hy hữu, chỉ cần lệch thêm vài milimet trẻ có thể bị mù vĩnh viễn, tổn thương não hoặc nguy hiểm tính mạng.

Một nhân viên y tế khử trùng tại một trung tâm điều trị Ebola ở khu vực y tế Bulape, Cộng hòa dân chủ Congo. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Không loại trừ khả năng bệnh Ebola xâm nhập Việt Nam

Trong các cuộc họp đánh giá về tình hình dịch bệnh do virus Ebola (bệnh Ebola), các chuyên gia trong nước và quốc tế cho rằng nguy cơ dịch bệnh này xâm nhập vào Việt Nam ở mức thấp. Tuy nhiên, các chuyên gia không loại trừ khả năng ghi nhận ca bệnh trong nước và đề nghị cần triển khai các biện pháp phòng, chống phù hợp.

Ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế chia sẻ về tình hình dịch Ebola.

Bộ Y tế: Nguy cơ Ebola xâm nhập Việt Nam rất thấp nhưng không thể chủ quan

Trước diễn biến phức tạp của dịch Ebola, Bộ Y tế nhận định nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam hiện ở mức thấp, song vẫn cần duy trì cảnh giác cao độ. Ngành y tế đang tăng cường giám sát tại cửa khẩu, bệnh viện, cập nhật hướng dẫn chuyên môn và khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Các bác sĩ phẫu thuật cấp cứu cho bệnh nhân.

Vỡ nang buồng trứng trúng mạch máu lớn, nữ sinh 17 tuổi rơi vào sốc mất máu

Chủ quan nghĩ chỉ đau bụng thông thường, nữ sinh cố chịu đựng suốt nhiều giờ trước khi nhập viện trong tình trạng sốc mất máu nguy kịch. Các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hà Nội xác định bệnh nhân bị vỡ nang buồng trứng đúng vào mạch máu lớn khiến gần 2 lít máu tràn ổ bụng và lập tức phẫu thuật cấp cứu ngay trong “thời gian vàng”.

Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam đánh giá cao việc Việt Nam chủ động chuẩn bị ứng phó nguy cơ dịch Ebola.

WHO ghi nhận Việt Nam chủ động chuẩn bị ứng phó nguy cơ dịch Ebola

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá nguy cơ lây lan Ebola ra toàn cầu, trong đó có Việt Nam, hiện ở mức thấp. WHO ghi nhận sự chủ động của Bộ Y tế Việt Nam trong việc tăng cường giám sát, truyền thông nguy cơ và chuẩn bị năng lực ứng phó trước diễn biến phức tạp của đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo tại châu Phi.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trao tặng lẵng hoa cho lãnh đạo Câu lạc bộ Giám đốc bệnh viện các tỉnh phía bắc tại hội nghị.

Đổi mới mạnh mẽ, sử dụng nguồn lực hiệu quả để phục vụ người dân tốt hơn

Bệnh viện tuyến cuối không chỉ có nhiệm vụ điều trị bệnh nhân nặng, bệnh nhân khó, mà còn phải thực hiện vai trò dẫn dắt chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ quản trị, đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học và đồng hành cùng các bệnh viện địa phương để nâng cao năng lực toàn hệ thống y tế trên cả nước.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Anh Vinh – Trưởng khoa Vị thành niên tư vấn cho một trẻ vị thành niên. (Ảnh minh họa)

Rối loạn lo âu, trầm cảm ở học sinh vì áp lực thi cử

Thức khuya học bài, ám ảnh điểm số và nỗi sợ không đáp ứng kỳ vọng của gia đình khiến nhiều trẻ vị thành niên rơi vào lo âu, trầm cảm. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, không ít học sinh giỏi đã nhập viện trong tình trạng khủng hoảng tâm lý, tự làm đau bản thân, thậm chí uống thuốc quá liều vì áp lực học tập kéo dài.