Quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu kết thúc dịch HIV/AIDS

Cuộc chiến chống HIV/AIDS tại Việt Nam đã trải qua chặng đường 35 năm đầy gian nan, HIV/AIDS từ “án tử” trở thành bệnh mạn tính có thể kiểm soát. Tuy nhiên, trong bối cảnh dịch có nhiều diễn biến mới cần quyết tâm cao hơn, giải pháp mạnh hơn để hiện thực hóa mục tiêu kết thúc dịch vào năm 2030.

Tư vấn cách sinh hoạt tại gia đình, cộng đồng phòng chống lây truyền cho người nhiễm HIV.
Tư vấn cách sinh hoạt tại gia đình, cộng đồng phòng chống lây truyền cho người nhiễm HIV.

Một hành trình bền bỉ, kiên cường

Năm 1990, khi ca nhiễm HIV đầu tiên được công bố, cả xã hội bao phủ tâm lý hoang mang. Người nhiễm HIV/AIDS bị xem như mang “bản án tử hình” kéo theo sự phân biệt, xa lánh của cộng đồng. Đội ngũ bác sĩ phải vừa điều trị, vừa tự bảo vệ mình trong điều kiện thiếu thốn kiến thức và trang thiết bị. Nhưng chính trong thời khắc gian khó ấy, lòng nhân ái và trách nhiệm đã định hình bản chất của công cuộc phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam (nguyên Phó Cục trưởng Phòng chống HIV/AIDS Bộ Y tế), để có được kết quả như hôm nay, không thể không kể đến đội ngũ y, bác sĩ và các tình nguyện viên của ngày đầu gian khó. Họ là những người đầu tiên dám bắt tay, gần gũi người nhiễm để phá bỏ rào cản sợ hãi, kỳ thị. Họ đi từng khu dân cư, xóm trọ, tổ chức truyền thông để chứng minh rằng HIV không lây qua tiếp xúc thông thường, gieo vào cộng đồng hạt giống của sự cảm thông, chia sẻ và hiểu biết.

Ngay từ khi dịch bùng phát, Đảng và Nhà nước đã xác định phòng, chống HIV/AIDS là ưu tiên hàng đầu. Hàng loạt chủ trương, chính sách, văn bản pháp luật và hướng dẫn được ban hành. Sự tham gia tích cực của các cấp, ngành, tổ chức chính trị-xã hội và đoàn thể từ trung ương đến địa phương đã tạo nên một “mặt trận toàn xã hội” ứng phó đại dịch nguy hiểm này.

35 năm qua, Việt Nam không chỉ kiên trì, kiên định trong phòng, chống mà còn từng bước xóa bỏ kỳ thị, mở rộng điều trị, đem lại cơ hội sống khỏe và hòa nhập cho hàng trăm nghìn người nhiễm HIV. Năm 2006, một dấu mốc quan trọng trong cuộc chiến đại dịch này là khi Quốc hội thông qua Luật Phòng, chống HIV/AIDS - đạo luật mang tính nhân văn sâu sắc, khẳng định quyền được điều trị và bảo mật thông tin của người nhiễm.

Ngay từ khi dịch bùng phát, Đảng và Nhà nước đã xác định phòng, chống HIV/AIDS là ưu tiên hàng đầu. Hàng loạt chủ trương, chính sách, văn bản pháp luật và hướng dẫn được ban hành.

Từ đó, Việt Nam đã triển khai hàng loạt mô hình dự phòng, mạng lưới phòng khám ngoại trú được mở rộng trên toàn quốc mở đường cho hàng chục nghìn người tiếp cận thuốc ARV (kháng vi-rút). Đến nay, hơn 90% số người bệnh đang sử dụng ARV từ nguồn bảo hiểm y tế chi trả, đây là bước tiến quan trọng giúp bảo đảm điều trị liên tục, giảm gánh nặng chi phí và nâng cao chất lượng cuộc sống của người nhiễm HIV/AIDS.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Thị Thu Hương, Chủ tịch Hội đồng Trường đại học Y Hà Nội, nguyên Cục trưởng Phòng, chống HIV/AIDS (cũ), trung bình mỗi năm cả nước triển khai hơn hai triệu mẫu xét nghiệm HIV. Hoạt động xét nghiệm được mở rộng tới tận tuyến cơ sở, lồng ghép trong các dịch vụ y tế, chương trình dự phòng lây truyền từ mẹ sang con và chăm sóc sức khỏe sinh sản. Hệ thống điều trị HIV phủ khắp 100% số tỉnh, thành phố; 95% số người nhiễm được bảo hiểm y tế chi trả chi phí điều trị, giúp mô hình tài chính y tế bền vững hơn sau khi nguồn viện trợ quốc tế giảm mạnh.

Việc phổ cập thuốc dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) đã tạo ra một bước ngoặt mới, giúp nhiều người nguy cơ cao có thể tự bảo vệ bản thân. Cùng với đó, mô hình điều trị cộng đồng, đưa thuốc ARV đến tận trạm y tế xã hoặc các phòng khám thân thiện giúp người bệnh điều trị thuận tiện và không bị kỳ thị. Năm 2020, Luật Phòng, chống HIV/AIDS sửa đổi tiếp tục mở rộng quyền tiếp cận dịch vụ, tăng bảo vệ khỏi kỳ thị, đơn giản hóa thủ tục điều trị; củng cố nền tảng pháp lý cho giai đoạn mới.

Đến hết năm 2024, Việt Nam ghi nhận 245.762 người nhiễm HIV còn sống và 116.004 trường hợp tử vong lũy tích. Đáng chú ý, gần 90% số người bệnh đang được điều trị ARV từ nguồn BHYT chi trả; 96% số người điều trị có tải lượng vi-rút dưới ngưỡng ức chế (dưới mức truyền bệnh); gần 90% số người nhiễm HIV biết tình trạng bệnh của mình. Đây là kết quả vượt mức trung bình khu vực châu Á-Thái Bình Dương, tiệm cận mục tiêu toàn cầu. Việt Nam được UNAIDS đánh giá là một trong những quốc gia có chất lượng điều trị HIV tốt nhất thế giới.

Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam vẫn còn không ít thách thức trong giai đoạn mới. Sự kỳ thị và phân biệt đối xử vẫn tồn tại, trong khi người nhiễm giấu bệnh hoặc e ngại xét nghiệm khiến việc mở rộng xét nghiệm sớm, điều trị kịp thời bị hạn chế. Sự gia tăng di biến động dân cư khiến việc quản lý điều trị liên tục trở nên khó khăn. Nhiều bệnh nhân điều trị gián đoạn dẫn đến kháng thuốc, ảnh hưởng hiệu quả chung; hiện tỷ lệ nhiễm mới vẫn tập trung phần lớn ở nam giới và đường lây chủ yếu qua tình dục, tỷ lệ nhiễm HIV có xu hướng tăng cao ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới.

Để công cuộc phòng, chống HIV/ AIDS tiệm cận mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, cần triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược: Tăng cường xét nghiệm và điều trị sớm; đẩy mạnh xét nghiệm HIV tại cộng đồng, tự xét nghiệm, mở rộng mô hình “điều trị ngay” tại tuyến cơ sở; ưu tiên nhóm nguy cơ cao...

Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế)

Hưởng ứng Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS (10/11-10/12) và Ngày Thế giới Phòng chống HIV/AIDS (1/12), Bộ Y tế lựa chọn chủ đề “Đoàn kết là sức mạnh - chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS”. Theo đó, chỉ khi toàn xã hội cùng hành động mới có thể đạt mục tiêu không còn dịch bệnh AIDS vào năm 2030. Nhiều mục tiêu cũng được đưa ra nhằm giải quyết những tồn tại, thách thức, như: Công bằng, bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ phòng, chống; tuân thủ điều trị ARV để đạt được K=K; tham gia bảo hiểm y tế là cách tốt nhất để người nhiễm HIV được điều trị ARV liên tục suốt đời; Methadone, liều thuốc vàng cho người lệ thuộc các chất ma túy dạng thuốc phiện…

Theo Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế), bên cạnh những mục tiêu của tháng hành động, để công cuộc phòng, chống HIV/ AIDS tiệm cận mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, cần triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược: Tăng cường xét nghiệm và điều trị sớm; đẩy mạnh xét nghiệm HIV tại cộng đồng, tự xét nghiệm, mở rộng mô hình “điều trị ngay” tại tuyến cơ sở; ưu tiên nhóm nguy cơ cao...

Song song đó, cần đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông, chú trọng truyền thông đa nền tảng, tiếp cận đúng nhóm tuổi, huy động người có ảnh hưởng xã hội, người nhiễm HIV tiêu biểu tham gia truyền thông chống kỳ thị. Tiếp tục mở rộng điều trị PrEP và ARV đến tuyến xã, giúp tiếp cận thuận tiện, giảm bỏ điều trị và lây nhiễm mới; hỗ trợ nhóm yếu thế ở vùng sâu, vùng xa. Mặt khác, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử, phần mềm quản lý bệnh nhân HIV và hệ thống cảnh báo bỏ điều trị.

Bằng nền tảng chính sách vững chắc, hệ thống y tế rộng khắp, đặc biệt với tinh thần “đoàn kết là sức mạnh”, Việt Nam hoàn toàn có thể biến mục tiêu “không còn dịch bệnh AIDS” thành hiện thực vào năm 2030

Có thể bạn quan tâm

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà (ở giữa) và đại diện các vụ, cục liên quan trao đổi những nội dung mới của các dự án luật thuộc ngành y tế chuẩn bị trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. (Ảnh: Trần Minh)

Sửa đổi, bổ sung hành lang pháp lý để công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân hiệu quả hơn

Nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến sắp xếp bộ máy tổ chức; thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực y tế; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Bộ Y tế đang khẩn trương hoàn thiện để trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI tới đây bốn dự án luật liên quan.

Tiến sĩ Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em phát biểu.

Đau mạn tính và loãng xương đe dọa sức khỏe phụ nữ tuổi trung niên

Khoảng 30-40% phụ nữ mãn kinh bị loãng xương, trong khi những cơn đau cơ xương khớp, đau đầu và rối loạn tiết niệu sinh dục thường bị xem là biểu hiện bình thường. Việc chủ quan trước những thay đổi sức khỏe ở giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh có thể khiến phụ nữ bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm và điều trị các bệnh lý liên quan.

Bệnh nhân tổn thương nhiều cơ quan khi mắc sốt rét nặng. (Ảnh: BVCC)

Người đàn ông hôn mê, suy đa cơ quan vì sốt rét sau khi trở về từ châu Phi

Vàng da, vàng mắt kéo dài sau khi trở về từ Congo, người đàn ông 46 tuổi tự uống thuốc nam thay vì nhập viện điều trị. Chỉ đến khi rối loạn ý thức, phải thở máy, bệnh nhân mới được phát hiện mắc sốt rét nặng, tổn thương nhiều cơ quan. Ca bệnh cảnh báo nguy cơ bỏ sót sốt rét ở người trở về từ vùng dịch lưu hành.

(Ảnh minh họa do AI thiết kế)

Mùi hoa sữa gây khó chịu, ai dễ bị ảnh hưởng?

Mùi hoa sữa nồng nặc có thể khiến một số người đau đầu, chóng mặt, buồn nôn hoặc khó chịu ở đường hô hấp. Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, người mắc chứng đau nửa đầu, hen phế quản, bệnh phổi mạn tính và có tiền sử dị ứng phấn hoa là những nhóm cần đặc biệt lưu ý khi hoa sữa vào mùa nở rộ. 

Bác sĩ của Bệnh viện Sản nhi tỉnh khám, điều trị 1 ca mắc bệnh sốt xuất huyết. (Ảnh: THANH DŨNG)

An Giang: Sốt xuất huyết, tay chân miệng tăng cao

Ngày 15/10, Sở Y tế tỉnh An Giang thông tin các ca sốt xuất huyết Dengue và ca tay chân miệng trong toàn tỉnh đều tăng, có 2 trường hợp tử vong. Ngành y tế khuyến cáo, khi có dấu hiệu nghi mắc bệnh, người dân đến cơ sở y tế để được khám, điều trị kịp thời, góp phần hạn chế biến chứng, ngăn ngừa dịch bệnh lây lan trong cộng đồng.

Ê-kíp thầy thuốc Bệnh viện Phụ sản Hà Nội chúc mừng gia đình.

Can thiệp cứu thai trong ca tam thai tự nhiên biến chứng hiếm gặp

Phát hiện hội chứng truyền máu song thai ở tuần 16 trong thai kỳ tam thai tự nhiên, sản phụ 31 tuổi được các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hà Nội can thiệp laser và theo dõi đặc biệt. Sau hành trình nhiều biến cố, một em bé chào đời ở tuần 28, được chăm sóc tích cực và xuất viện khỏe mạnh.

Tiến sĩ, bác sĩ Quách Thị Hà Giang thăm khám cho người bệnh mắc bệnh da liễu. (Ảnh minh họa)

Phối hợp đa phương thức trong điều trị cho bệnh nhân da bọng nước tự miễn

Nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn của Bệnh viện Da liễu Trung ương vừa điều trị thành công một ca bệnh mắc pemphigus thông thường với biểu hiện bọng nước, vết trợt cả ở da và niêm mạc, diễn biến bệnh dai dẳng... bằng sự phối hợp giữa thuốc sinh học rituximab và tiêm corticoid nội tổn thương niêm mạc miệng.

Cán bộ y tế hướng dẫn người dân trên địa bàn thực hiện các biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết. (Ảnh: DUY TUÂN)

Người bệnh mắc sốt xuất huyết không được chủ quan khi vừa “hạ sốt”

Đối với nhiều bệnh việc hạ sốt, hết sốt, người bệnh thường nghĩ cơ thể đang hồi phục và đã qua nguy hiểm. Tuy nhiên, với sốt xuất huyết, cơn sốt vừa hạ có thể lại là thời điểm bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm. Theo ngành y tế Hà Nội, cuối năm là thời điểm bệnh sốt xuất huyết có xu hướng tăng cao.

Hình ảnh siêu âm tim của bệnh nhân phát hiện bất thường. (Ảnh: BVCC)

Khàn tiếng kéo dài, người đàn ông 36 tuổi phát hiện bệnh tim bẩm sinh hiếm gặp

Đi khám vì khàn tiếng kéo dài suốt một tháng, người đàn ông 36 tuổi bất ngờ được phát hiện mắc bệnh tim bẩm sinh gây chèn ép dây thần kinh thanh quản. Đây là trường hợp hiếm gặp khi triệu chứng tưởng chừng chỉ liên quan đến bệnh lý tai mũi họng lại là dấu hiệu cảnh báo bất thường nghiêm trọng ở tim.

Ngành y tế tỉnh Ninh Bình triển khai phun hóa chất phòng, chống dịch sốt xuất huyết trên địa bàn. (Ảnh: YẾN TRINH)

Ninh Bình tăng cường phòng, chống sốt xuất huyết trong cao điểm mùa dịch

Trước nguy cơ dịch sốt xuất huyết tiếp tục diễn biến phức tạp, tỉnh Ninh Bình triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch, tăng cường giám sát, phát hiện và xử lý kịp thời các ổ dịch; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức chủ động phòng bệnh của người dân, quyết tâm không để dịch lây lan rộng trong cộng đồng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần chia sẻ về ca bệnh. (Ảnh: BVCC)

Bị chê bai, cô lập kéo dài, người trẻ đối mặt nguy cơ rối loạn tâm thần

Một nữ sinh viên mắc chứng ăn vô độ tâm thần, thường xuyên tự gây nôn sau khi ăn, dẫn đến hạ kali máu. Một nữ sinh 15 tuổi khác bị bạn bè cô lập, chế giễu gần 2 năm, sau đó xuất hiện trầm cảm kèm triệu chứng loạn thần. Các trường hợp cho thấy những tổn thương tâm lý kéo dài ở người trẻ cần được nhận diện và can thiệp kịp thời.

Toàn cảnh Hội thảo khoa học (Ảnh: THƯ THƯ)

Nhóm bệnh nhân hen nặng đối mặt với nhiều nguy cơ gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống

Đối với những bệnh nhân hen nặng, mỗi ngày đều có thể là một hành trình đầy thách thức. Những triệu chứng dai dẳng, các đợt kịch phát khó lường và những ảnh hưởng kéo dài đến cuộc sống thường nhật không chỉ tạo gánh nặng cho người bệnh mà còn cho gia đình và hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Bệnh nhi nằm điều trị cúm A. (Ảnh: BVCC)

Mắc cúm A không sốt cao vẫn có thể suy hô hấp nặng

Một bệnh nhân mắc cúm A chỉ sốt nhẹ nhưng suy hô hấp tiến triển nhanh phải đặt nội khí quản cấp cứu. Các bác sĩ cảnh báo, mức độ nguy hiểm của cúm không phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ cơ thể, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền.

Theo Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi, từ ngày 10-12/10, các cơ sở y tế trong tỉnh tiếp nhận 158 bệnh nhân nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì tại điểm bán bánh mì nằm trên đường Duy Tân, phường Cẩm Thành. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Quảng Ngãi yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố

Ngay sau khi xảy ra vụ nghi ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì tại phường Cẩm Thành, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi đã phát đi công văn khẩn yêu cầu các sở, ban, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm.

Bệnh nhân 39 tuổi, quốc tịch Lào bị liệt hoàn toàn 2 chân do khối u chèn ép được phẫu thuật thành công tại khoa Chấn thương chỉnh hình và Cột sống. (Ảnh: BVCC)

Nhiều bệnh nhân nước ngoài tìm đến Việt Nam điều trị bệnh hiểm nghèo

Trong gần 3 năm qua, Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận 3.871 lượt bệnh nhân quốc tế đến khám, điều trị. Không chỉ là những trường hợp cấp cứu trong thời gian lưu trú tại Việt Nam, nhiều ca bệnh phức tạp đã được các bác sĩ điều trị bằng kỹ thuật chuyên sâu, cho thấy năng lực của y tế Việt Nam trong chăm sóc người bệnh quốc tế.

Cán bộ y tế giám sát chỉ số véc-tơ truyền bệnh sốt xuất huyết tại cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội. (Ảnh: DUY TUÂN)

Ngành y tế Hà Nội tăng cường giám sát, chỉ đạo phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm

Trước tình hình diễn biến phức tạp của các bệnh truyền nhiễm, Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo các trạm y tế phường, xã trên địa bàn Hà Nội chủ động tham mưu chính quyền địa phương triển khai thực hiện các chiến dịch vệ sinh môi trường diệt bọ gậy và phun hóa chất diệt muỗi để chủ động phòng, chống sốt xuất huyết kịp thời, hiệu quả.