Quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu kết thúc dịch HIV/AIDS

Cuộc chiến chống HIV/AIDS tại Việt Nam đã trải qua chặng đường 35 năm đầy gian nan, HIV/AIDS từ “án tử” trở thành bệnh mạn tính có thể kiểm soát. Tuy nhiên, trong bối cảnh dịch có nhiều diễn biến mới cần quyết tâm cao hơn, giải pháp mạnh hơn để hiện thực hóa mục tiêu kết thúc dịch vào năm 2030.

Tư vấn cách sinh hoạt tại gia đình, cộng đồng phòng chống lây truyền cho người nhiễm HIV.
Tư vấn cách sinh hoạt tại gia đình, cộng đồng phòng chống lây truyền cho người nhiễm HIV.

Một hành trình bền bỉ, kiên cường

Năm 1990, khi ca nhiễm HIV đầu tiên được công bố, cả xã hội bao phủ tâm lý hoang mang. Người nhiễm HIV/AIDS bị xem như mang “bản án tử hình” kéo theo sự phân biệt, xa lánh của cộng đồng. Đội ngũ bác sĩ phải vừa điều trị, vừa tự bảo vệ mình trong điều kiện thiếu thốn kiến thức và trang thiết bị. Nhưng chính trong thời khắc gian khó ấy, lòng nhân ái và trách nhiệm đã định hình bản chất của công cuộc phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam (nguyên Phó Cục trưởng Phòng chống HIV/AIDS Bộ Y tế), để có được kết quả như hôm nay, không thể không kể đến đội ngũ y, bác sĩ và các tình nguyện viên của ngày đầu gian khó. Họ là những người đầu tiên dám bắt tay, gần gũi người nhiễm để phá bỏ rào cản sợ hãi, kỳ thị. Họ đi từng khu dân cư, xóm trọ, tổ chức truyền thông để chứng minh rằng HIV không lây qua tiếp xúc thông thường, gieo vào cộng đồng hạt giống của sự cảm thông, chia sẻ và hiểu biết.

Ngay từ khi dịch bùng phát, Đảng và Nhà nước đã xác định phòng, chống HIV/AIDS là ưu tiên hàng đầu. Hàng loạt chủ trương, chính sách, văn bản pháp luật và hướng dẫn được ban hành. Sự tham gia tích cực của các cấp, ngành, tổ chức chính trị-xã hội và đoàn thể từ trung ương đến địa phương đã tạo nên một “mặt trận toàn xã hội” ứng phó đại dịch nguy hiểm này.

35 năm qua, Việt Nam không chỉ kiên trì, kiên định trong phòng, chống mà còn từng bước xóa bỏ kỳ thị, mở rộng điều trị, đem lại cơ hội sống khỏe và hòa nhập cho hàng trăm nghìn người nhiễm HIV. Năm 2006, một dấu mốc quan trọng trong cuộc chiến đại dịch này là khi Quốc hội thông qua Luật Phòng, chống HIV/AIDS - đạo luật mang tính nhân văn sâu sắc, khẳng định quyền được điều trị và bảo mật thông tin của người nhiễm.

Ngay từ khi dịch bùng phát, Đảng và Nhà nước đã xác định phòng, chống HIV/AIDS là ưu tiên hàng đầu. Hàng loạt chủ trương, chính sách, văn bản pháp luật và hướng dẫn được ban hành.

Từ đó, Việt Nam đã triển khai hàng loạt mô hình dự phòng, mạng lưới phòng khám ngoại trú được mở rộng trên toàn quốc mở đường cho hàng chục nghìn người tiếp cận thuốc ARV (kháng vi-rút). Đến nay, hơn 90% số người bệnh đang sử dụng ARV từ nguồn bảo hiểm y tế chi trả, đây là bước tiến quan trọng giúp bảo đảm điều trị liên tục, giảm gánh nặng chi phí và nâng cao chất lượng cuộc sống của người nhiễm HIV/AIDS.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Thị Thu Hương, Chủ tịch Hội đồng Trường đại học Y Hà Nội, nguyên Cục trưởng Phòng, chống HIV/AIDS (cũ), trung bình mỗi năm cả nước triển khai hơn hai triệu mẫu xét nghiệm HIV. Hoạt động xét nghiệm được mở rộng tới tận tuyến cơ sở, lồng ghép trong các dịch vụ y tế, chương trình dự phòng lây truyền từ mẹ sang con và chăm sóc sức khỏe sinh sản. Hệ thống điều trị HIV phủ khắp 100% số tỉnh, thành phố; 95% số người nhiễm được bảo hiểm y tế chi trả chi phí điều trị, giúp mô hình tài chính y tế bền vững hơn sau khi nguồn viện trợ quốc tế giảm mạnh.

Việc phổ cập thuốc dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) đã tạo ra một bước ngoặt mới, giúp nhiều người nguy cơ cao có thể tự bảo vệ bản thân. Cùng với đó, mô hình điều trị cộng đồng, đưa thuốc ARV đến tận trạm y tế xã hoặc các phòng khám thân thiện giúp người bệnh điều trị thuận tiện và không bị kỳ thị. Năm 2020, Luật Phòng, chống HIV/AIDS sửa đổi tiếp tục mở rộng quyền tiếp cận dịch vụ, tăng bảo vệ khỏi kỳ thị, đơn giản hóa thủ tục điều trị; củng cố nền tảng pháp lý cho giai đoạn mới.

Đến hết năm 2024, Việt Nam ghi nhận 245.762 người nhiễm HIV còn sống và 116.004 trường hợp tử vong lũy tích. Đáng chú ý, gần 90% số người bệnh đang được điều trị ARV từ nguồn BHYT chi trả; 96% số người điều trị có tải lượng vi-rút dưới ngưỡng ức chế (dưới mức truyền bệnh); gần 90% số người nhiễm HIV biết tình trạng bệnh của mình. Đây là kết quả vượt mức trung bình khu vực châu Á-Thái Bình Dương, tiệm cận mục tiêu toàn cầu. Việt Nam được UNAIDS đánh giá là một trong những quốc gia có chất lượng điều trị HIV tốt nhất thế giới.

Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam vẫn còn không ít thách thức trong giai đoạn mới. Sự kỳ thị và phân biệt đối xử vẫn tồn tại, trong khi người nhiễm giấu bệnh hoặc e ngại xét nghiệm khiến việc mở rộng xét nghiệm sớm, điều trị kịp thời bị hạn chế. Sự gia tăng di biến động dân cư khiến việc quản lý điều trị liên tục trở nên khó khăn. Nhiều bệnh nhân điều trị gián đoạn dẫn đến kháng thuốc, ảnh hưởng hiệu quả chung; hiện tỷ lệ nhiễm mới vẫn tập trung phần lớn ở nam giới và đường lây chủ yếu qua tình dục, tỷ lệ nhiễm HIV có xu hướng tăng cao ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới.

Để công cuộc phòng, chống HIV/ AIDS tiệm cận mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, cần triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược: Tăng cường xét nghiệm và điều trị sớm; đẩy mạnh xét nghiệm HIV tại cộng đồng, tự xét nghiệm, mở rộng mô hình “điều trị ngay” tại tuyến cơ sở; ưu tiên nhóm nguy cơ cao...

Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế)

Hưởng ứng Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS (10/11-10/12) và Ngày Thế giới Phòng chống HIV/AIDS (1/12), Bộ Y tế lựa chọn chủ đề “Đoàn kết là sức mạnh - chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS”. Theo đó, chỉ khi toàn xã hội cùng hành động mới có thể đạt mục tiêu không còn dịch bệnh AIDS vào năm 2030. Nhiều mục tiêu cũng được đưa ra nhằm giải quyết những tồn tại, thách thức, như: Công bằng, bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ phòng, chống; tuân thủ điều trị ARV để đạt được K=K; tham gia bảo hiểm y tế là cách tốt nhất để người nhiễm HIV được điều trị ARV liên tục suốt đời; Methadone, liều thuốc vàng cho người lệ thuộc các chất ma túy dạng thuốc phiện…

Theo Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế), bên cạnh những mục tiêu của tháng hành động, để công cuộc phòng, chống HIV/ AIDS tiệm cận mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, cần triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược: Tăng cường xét nghiệm và điều trị sớm; đẩy mạnh xét nghiệm HIV tại cộng đồng, tự xét nghiệm, mở rộng mô hình “điều trị ngay” tại tuyến cơ sở; ưu tiên nhóm nguy cơ cao...

Song song đó, cần đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông, chú trọng truyền thông đa nền tảng, tiếp cận đúng nhóm tuổi, huy động người có ảnh hưởng xã hội, người nhiễm HIV tiêu biểu tham gia truyền thông chống kỳ thị. Tiếp tục mở rộng điều trị PrEP và ARV đến tuyến xã, giúp tiếp cận thuận tiện, giảm bỏ điều trị và lây nhiễm mới; hỗ trợ nhóm yếu thế ở vùng sâu, vùng xa. Mặt khác, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử, phần mềm quản lý bệnh nhân HIV và hệ thống cảnh báo bỏ điều trị.

Bằng nền tảng chính sách vững chắc, hệ thống y tế rộng khắp, đặc biệt với tinh thần “đoàn kết là sức mạnh”, Việt Nam hoàn toàn có thể biến mục tiêu “không còn dịch bệnh AIDS” thành hiện thực vào năm 2030

Có thể bạn quan tâm

ARPA-H tài trợ tối đa 22,4 triệu AUD (khoảng 420 tỷ đồng) cho Đại học Monash (Australia) phát triển các loại thuốc mới giúp phục hồi chức năng co bóp và vận chuyển của mạch bạch huyết.

Tài trợ 22,4 triệu AUD cho Đại học Monash phát triển thuốc phục hồi chức năng hệ bạch huyết

Cơ quan Các dự án nghiên cứu tiên tiến về Y tế (ARPA-H) đã cam kết tài trợ tối đa 22,4 triệu AUD (khoảng 420 tỷ đồng) cho nhóm nghiên cứu của Đại học Monash (Australia) phối hợp Đại học Missouri và Đại học Pennsylvania (Mỹ) phát triển các loại thuốc mới giúp phục hồi chức năng co bóp và vận chuyển của mạch bạch huyết.

Các chuyên gia chia sẻ về sức khỏe sinh sản tại Tọa đàm. (Ảnh: Ban tổ chức)

Truyền thông về sức khỏe cho người trẻ

Tọa đàm trực tuyến với chủ đề: "Sức khỏe người trẻ - Hiểu đúng, sống khỏe" do Đoàn Thanh niên Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) phối hợp cùng Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội tổ chức, thu hút sự chú ý của đông đảo khán giả.

Các hoạt động của DHRP khi làm việc với cộng đồng người sống chung với HIV, đặc biệt là các bạn NCH trẻ và các nhóm quần thể đích trẻ.

Nỗ lực gỡ bỏ rào cản trong việc tiếp cận dịch vụ và hỗ trợ cho người sống chung với HIV

Nỗi lo lộ thông tin cá nhân hoặc bị tấn công mạng khiến nhiều người sống chung với HIV ngại tìm kiếm hỗ trợ trực tuyến vì sợ bị phán xét, kỳ thị hoặc bạo lực. Điều này tạo ra “hiệu ứng im lặng”, khiến những người cần hỗ trợ nhất lại càng dè dặt hơn khi tìm kiếm thông tin và kết nối.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Ánh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết, cơ sở 2 cơ bản đã sẵn sàng cho việc đưa vào hoạt động và đang hoàn thiện những thủ tục pháp lý cuối cùng.

Cơ sở 2 Bệnh viện Phụ sản Trung ương: Triển khai thuận lợi, kỳ vọng sớm đi vào hoạt động

Với hạ tầng rộng rãi, hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng định hướng phát triển nhiều kỹ thuật chuyên sâu, cơ sở 2 của Bệnh viện Phụ sản Trung ương được kỳ vọng sẽ góp phần giảm tải cho cơ sở hiện hữu, đồng thời tạo thêm không gian để bệnh viện phát triển các lĩnh vực mũi nhọn của ngành sản phụ khoa.

Tình trạng sức khỏe các bệnh nhân ngộ độc botulinum đang được theo dõi đặc biệt tại Bệnh viện Phụ sản-Nhi Đà Nẵng.

Cảnh báo về an toàn thực phẩm

Ngành y tế Đà Nẵng đang dốc toàn lực điều trị cho 3 bệnh nhân nghi nhiễm độc botulinum. Đáng chú ý, đây là vụ ngộ độc nghiêm trọng...

Các bác sĩ thăm khám sức khỏe răng miệng cho học sinh.

Hơn 90% người Việt mắc bệnh răng miệng: Thói quen sai lầm khiến bệnh nặng mới đi khám

Việt Nam hiện có hơn 90% người dân có bệnh về răng miệng, trong đó hơn 85% trẻ em 6-8 tuổi có sâu răng sữa, còn sâu răng vĩnh viễn gia tăng theo tuổi. Đa số người dân chưa có thói quen thăm khám răng miệng định kỳ dẫn đến tình trạng bệnh lý răng miệng chỉ được phát hiện khi đã chuyển biến nặng, khiến việc điều trị kéo dài.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Học viện Y-Dược học cổ truyền Việt Nam trao Quyết định và tặng hoa cho các Phó Giáo sư tại buổi lễ.

Vinh dự, trách nhiệm lớn trong công tác đào tạo, nghiên cứu lĩnh vực Y- Dược học cổ truyền

Chiều 17/3, tại Hà Nội, Học viện Y- Dược học Cổ truyền Việt Nam (Bộ Y tế) tổ chức Lễ công bố và trao quyết định bổ nhiệm lại chức danh Phó Giáo sư năm 2026. Các Phó Giáo sư đều là những giảng viên nòng cốt về chuyên môn, có vai trò quan trọng trong công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học của Học viện thời gian qua.

Cơ sở 2 của Bệnh viện Phụ sản Trung ương được xây dựng tại thôn Ngọc Than, xã Kiều Phú, thành phố Hà Nội (trước đây thuộc huyện Quốc Oai).

[Ảnh] Cận cảnh diện mạo hiện đại của cơ sở 2 Bệnh viện Phụ sản Trung ương

Cơ sở 2 của Bệnh viện Phụ sản Trung ương tại xã Kiều Phú, thành phố Hà Nội được đầu tư xây dựng với hạ tầng đồng bộ, không gian rộng rãi và hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại. Đến ngày 6/3, cơ sở 2 đã cơ bản hoàn thiện, sẵn sàng cho việc đi vào hoạt động và đang chờ hoàn tất các thủ tục cần thiết.

Bệnh nhân B.H.T. khi đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh.

Đắk Lắk: Kịp thời cứu sống bệnh nhân sốc tim do nhồi máu cơ tim, đột quỵ nhồi máu não trong “giờ vàng”

Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh, tỉnh Đắk Lắk vừa cấp cứu và điều trị thành công một trường hợp bệnh đặc biệt nặng khi nhồi máu cơ tim cấp và đột quỵ nhồi máu não xảy ra đồng thời. Bệnh nhân tên B.H.T. (62 tuổi), trú tại xã Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk, được cứu sống ngoạn mục nhờ sự phối hợp khẩn trương của nhiều chuyên khoa.

Cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai sẵn sàng đi vào hoạt động.

Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai: Cơ sở 2 Bạch Mai sẽ là bệnh viện hiện đại, chuyên môn sâu, kỹ thuật cao

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tuấn Tùng - Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai khẳng định, việc đưa vào vận hành cơ sở 2 đây không chỉ là bước mở rộng quy mô, mà là bước phát triển theo chiều sâu, hướng tới một bệnh viện hiện đại, chất lượng cao, phục vụ người dân tốt hơn trong những năm tới.

Xử lý cấp cứu cho người bệnh tại Trung tâm Cấp cứu ( Bệnh viện Bạch Mai)

Lan tỏa kỹ năng sơ cứu trong cộng đồng

Những ngày gần đây liên tiếp có hai trường hợp gặp nạn tại cộng đồng may mắn được cứu sống trong gang tấc nhờ sự có mặt kịp thời của cán bộ y tế. Dẫu biết rằng, việc cứu người là trách nhiệm của cán bộ y tế, nhưng đó là tại cơ sở y tế, nơi có các trang thiết bị, thuốc men đầy đủ, còn ở cộng đồng là câu chuyện hoàn toàn khác.

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Y tế phát biểu.

Ra mắt Thuật ngữ Răng Hàm Mặt Anh-Việt

“Thuật ngữ Răng Hàm Mặt Anh-Việt” là một công trình khoa học có giá trị, được biên soạn bởi các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực răng hàm mặt Việt Nam. Cuốn sách ra đời là kết quả của quá trình lao động khoa học nghiêm túc, tâm huyết và trách nhiệm của tập thể các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên và bác sĩ trong ngành.