Việt Nam: Từ tham vọng AI đến hiệu quả kinh doanh thực tế

Theo nghiên cứu "Khai phá tiềm năng AI Việt Nam 2026", được công bố tại sự kiện AWS Cloud and AI Day Hà Nội mới đây, hiện có khoảng 26% doanh nghiệp Việt Nam (tương đương 245.000 doanh nghiệp) đã ứng dụng AI trong hoạt động, 78% trong số đó kỳ vọng AI sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng trong năm tới.

Nghiên cứu do Strand Partners thực hiện, đã khảo sát 1.000 lãnh đạo doanh nghiệp và 1.000 công dân nhằm phác họa toàn cảnh về bức tranh ứng dụng AI và điện toán đám mây trên toàn quốc.

Những doanh nghiệp đã đưa AI vào vận hành cũng cho thấy kết quả tích cực: 73% đánh giá AI đóng vai trò then chốt trong chiến lược kinh doanh tổng thể của họ; 72% ghi nhận năng suất tăng – so với mức 66% của năm trước; và 64% cho biết AI đã giúp nâng doanh thu trung bình thêm 15%.

Đà tăng trưởng đang hình thành, nhưng để duy trì nó, chỉ tham vọng thôi là chưa đủ. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp chuyển từ thử nghiệm sang triển khai, tốc độ chuyển đổi sẽ được quyết định bởi ba yếu tố nền tảng: chiến lược AI rõ ràng có sự hậu thuẫn của quản trị tốt, phương pháp đo lường ROI đáng tin cậy, và kỹ năng thành thạo để sử dụng AI một cách có trách nhiệm.

Mỗi doanh nghiệp là một hành trình AI riêng

Doanh nghiệp Việt Nam đang đặt kỳ vọng lớn vào chuyển đổi bằng AI: 69% doanh nghiệp cho biết ứng dụng AI là ưu tiên hàng đầu hoặc ưu tiên cao, và 84% kỳ vọng mức độ sử dụng AI sẽ tăng trong năm tới. Xu hướng này trải rộng từ doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và nhỏ đến các startup thuần AI (AI-native) - mỗi nhóm có ưu tiên và nhu cầu riêng. Dù 61% doanh nghiệp đã ứng dụng AI cho biết vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, những kết quả ban đầu khá khả quan khi 71% ghi nhận khoản đầu tư AI của họ đã hòa vốn hoặc mang lại lợi nhuận.

Ngành dịch vụ tài chính và y tế là hai lĩnh vực cho thấy rõ nhất tham vọng AI đang được hiện thực hóa ra sao:

Trong dịch vụ tài chính, 41% doanh nghiệp đã ứng dụng AI, so với mức trung bình 26%, và 79% ghi nhận năng suất được nâng cao.

Trong y tế, tỷ lệ ứng dụng AI đạt 23%, với 69% báo cáo tăng năng suất.

Dù đối mặt với các yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt hơn, đổi mới sáng tạo không vì thế mà chững lại. OmiGroup, công ty y tế số Việt Nam, đã xây dựng OmiKG trên nền tảng AWS, một công cụ nghiên cứu dùng AI để truy vết nguyên nhân gốc rễ của các bệnh mãn tính. Trong một đánh giá nghiên cứu có kiểm soát, OmiKG xác định được 15 trên 17 cơ chế phân tử liên quan đến bệnh tiểu đường tuýp 2, vượt trội rõ rệt so với hai phương pháp AI thông thường khác. Công cụ này giúp các chuyên gia lâm sàng hiểu được "vì sao" từ góc độ sinh học phía sau một tình trạng bệnh lý - chẳng hạn nguyên nhân gốc rễ là phơi nhiễm độc tố hay chế độ ăn uống - từ đó định hướng phác đồ điều trị chính xác hơn.

Agentic AI: đòn bẩy tăng tốc cho doanh nghiệp Việt Nam

Một số doanh nghiệp Việt Nam đã đưa AI agent vào quy trình vận hành, qua đó đẩy nhanh đổi mới sáng tạo và hỗ trợ mở rộng ra thị trường quốc tế. Trong số các doanh nghiệp được khảo sát, 38% cho biết đã biết đến agentic AI. Trong nhóm này, 8% đã tích hợp AI agent vào các quy trình cốt lõi, và 19% đang thử nghiệm hoặc triển khai thí điểm.

Các doanh nghiệp tiên phong đang thu về thành quả vượt kỳ vọng, với 81% ghi nhận năng suất cải thiện rõ rệt. Trong đó, 68% cho biết hiệu quả vận hành hoặc năng suất làm việc tăng, 61% ra quyết định và thực thi nhanh hơn, và 49% mở rộng quy mô hoạt động thuận lợi hơn.

NoteX là nền tảng trí tuệ giọng nói và nhận dạng tiếng nói được hỗ trợ bởi AI, được xây dựng tại Việt Nam và đang vươn ra toàn cầu. Vận hành trên AWS, NoteX đã giảm 30% độ trễ và chi phí xử lý AI, đồng thời đã thu hút hơn 1 triệu người dùng tại Việt Nam và hơn 20 quốc gia ngay trong năm đầu tiên. NoteX cũng vận hành trên hạ tầng AWS Local Zone tại Hà Nội để đáp ứng yêu cầu lưu trữ dữ liệu tại chỗ đối với các ngành có quy định nghiêm ngặt.

Từ AI agent ra thế giới: hành trình tăng tốc của startup AI-native

Các startup AI-native Việt Nam đang vượt lên so với phần còn lại. Không bị kìm hãm bởi hệ thống công nghệ cũ, họ đưa ra thị trường những sản phẩm AI có tốc độ mở rộng nhanh hơn và tiếp cận thị trường rộng hơn. Nhờ đó, các startup ưu tiên đám mây này đã ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu trung bình 147% trong năm qua.

Đáng chú ý, khả năng đạt doanh thu trên 1 triệu USD/năm của nhóm này cao gấp 4,8 lần, và 96% tin rằng AI sẽ tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng doanh thu trong năm tới. Bên cạnh đó, 74% cho biết AI đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian đổi mới sáng tạo - so với 66% trên toàn bộ doanh nghiệp nói chung.

Diaflow là minh chứng cho tiềm năng này. Được sáng lập bởi một đội ngũ tại Việt Nam, dịch vụ điều phối AI agent cấp doanh nghiệp này đã thu hút hơn 40.000 khách hàng, trong đó 75% đến từ Hoa Kỳ. Xây dựng trên Amazon Bedrock, Diaflow đảm nhận điều phối và quản trị AI agent, đồng thời cho phép khách hàng tự do lựa chọn các năng lực AI tiên tiến phù hợp. Đến nay, người dùng đã thực hiện hơn 100 triệu tác vụ AI trên nền tảng này.

Kiến tạo nền tảng cho tham vọng AI của Việt Nam

Khi 61% doanh nghiệp đã ứng dụng AI vẫn còn trong giai đoạn thử nghiệm, việc chuyển sang triển khai toàn diện đòi hỏi nền tảng vững chắc hơn ở ba lĩnh vực:

Thứ nhất, chiến lược và quản trị sẽ quyết định tốc độ chuyển đổi của mỗi doanh nghiệp. Hiện 23% doanh nghiệp ứng dụng AI cho biết đã có chiến lược AI chính thức và toàn diện - gần gấp đôi mức 12% ghi nhận năm 2025. Trong số này, 28% đã thiết lập khung quản trị dữ liệu chính thức, và 19% đã triển khai khung AI có trách nhiệm toàn diện bao gồm quản trị, giám sát và quản lý rủi ro.

Thứ hai, đo lường hiệu quả đầu tư cũng sẽ giúp làm rõ tác động thực sự của việc ứng dụng AI. Tuy nhiên, chỉ 13% doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã có khung đo lường ROI từ AI rõ ràng và được áp dụng nhất quán. Trong khi đó, 46% thừa nhận chưa có cách đo lường ROI đáng tin cậy.

Thứ ba, kỹ năng cho kỷ nguyên AI vẫn là nhu cầu cấp thiết: 54% doanh nghiệp thừa nhận thiếu hụt kỹ năng số và AI đang là rào cản trong việc ứng dụng và mở rộng AI. 87% nhà tuyển dụng cho biết việc đào tạo lại nhân viên hiện tại là yếu tố quan trọng trong chiến lược AI, nhằm giúp người lao động sử dụng AI có đạo đức, đồng thời biết diễn giải, phản biện và kiểm chứng kết quả do AI tạo ra. Tại Việt Nam, xu hướng này đang có chuyển biến tích cực: 26% người lao động đã tham gia đào tạo trong năm qua, tăng từ mức 19% của năm 2025.

Tuy nhiên, điều đang thay đổi chính là loại kỹ năng AI mà doanh nghiệp cần. Khi các hệ thống AI ngày càng mạnh mẽ, doanh nghiệp nhận ra rằng khả năng đánh giá của con người mới là năng lực then chốt. 62% lãnh đạo doanh nghiệp cho biết tư duy phản biện và khả năng đánh giá sẽ đóng vai trò quyết định, trong khi 57% nhấn mạnh năng lực diễn giải, kiểm chứng, và đặc biệt là phản biện các kết quả do AI tạo ra sẽ ngày càng quan trọng hơn trong năm năm tới.

Doanh nghiệp cũng sẵn sàng đầu tư cho nhân tài. Các công ty cho biết sẵn lòng tăng lương trung bình thêm 41% cho những nhân sự có sẵn kỹ năng AI.

Con đường phía trước của Việt Nam

Doanh nghiệp Việt Nam có thể hành động ngay từ bây giờ để biến việc ứng dụng AI thành kết quả kinh doanh đo lường được.

Việt Nam đang dần hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm AI của ASEAN vào năm 2030, với sự quan tâm và mức độ ứng dụng công nghệ ngày càng mạnh mẽ.

Ông Eric Yeo, Tổng giám đốc AWS Việt Nam

AWS cam kết đồng hành cùng tham vọng của doanh nghiệp Việt Nam. Gần đây, AWS đã công bố ra mắt AWS Local Zone tại Hà Nội, đưa hạ tầng AWS đến gần hơn với các tổ chức tại Việt Nam. Tính đến thời điểm hiện tại, AWS cũng đã đào tạo hơn 157.000 người tại Việt Nam về kỹ năng điện toán đám mây và AI. Bên cạnh đó, chương trình Vietnam First Cloud & AI Journey của AWS cũng đang góp phần phát triển đội ngũ lập trình viên Việt Nam, với hơn 15.000 người đã tham gia kể từ năm 2021.

Ông Eric Yeo, Tổng giám đốc AWS Việt Nam, nhận định: “Việt Nam đang dần hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm AI của ASEAN vào năm 2030, với sự quan tâm và mức độ ứng dụng công nghệ ngày càng mạnh mẽ. Mỗi tổ chức đang có xuất phát điểm khác nhau trong hành trình AI, nhưng hướng đi là rõ ràng. Doanh nghiệp nào chuyển đổi một cách bài bản từ thử nghiệm sang triển khai, với hỗ trợ bởi hạ tầng đám mây, môi trường pháp lý minh bạch cùng kỹ năng phù hợp, sẽ ở vị thế thuận lợi nhất để cạnh tranh và phát triển".