Bên cạnh các di sản văn hóa thế giới cùng hệ thống di tích và văn hóa phi vật thể phong phú, thu hút khách du lịch và bãi biển đẹp, Quảng Nam có nhiều làng quê, làng nghề vẫn còn giữ nét văn hóa truyền thống lâu đời như: Làng mộc Kim Bồng, làng Triêm Tây, làng gốm Thanh Hà, làng rau Trà Quế, làng trống Lam Yên, làng nghề dệt thổ cẩm của người Cơ Tu...
Nơi đây, cũng là mảnh đất chứa đựng văn hóa ẩm thực rất phong phú với nhiều món ăn nổi tiếng như: Mỳ Quảng (Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia), bê thui Cầu Mống, cao lầu, bánh ít lá gai Hội An, yến sào Cù Lao Chàm...
Gắn phát triển với bảo tồn, phát huy giá trị di sản
Quảng Nam có 128 điểm du lịch nông nghiệp nông thôn; trong đó, có nhiều điểm du lịch hoạt động hiệu quả như: Làng gốm Thanh Hà, làng rau Trà Quế, rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh, làng mộc Kim Bồng, Cù Lao Chàm, làng chài Tân Thành (Hội An)...
Theo khảo sát, ước tính hơn 30% số du khách đến Quảng Nam có trải nghiệm sản phẩm du lịch nông nghiệp, nông thôn. Tiêu biểu nhất là điểm du lịch rừng dừa Bảy Mẫu (xã Cẩm Thanh, Hội An), năm 2023, thu hút gần 1 triệu lượt khách, với doanh thu từ việc bán vé tham quan hơn 27 tỷ đồng...
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Thanh Hồng cho biết, để khai phóng tiềm năng, thời gian qua, Quảng Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, quy hoạch, đầu tư hạ tầng, xúc tiến quảng bá, hỗ trợ phát triển ngành du lịch. Năm 2021, Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TU về phát triển thương mại, du lịch tỉnh Quảng Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030; kế hoạch phát triển du lịch xanh đến năm 2025 và là tỉnh đầu tiên trong cả nước công bố Bộ tiêu chí du lịch xanh.
Quảng Nam đã xây dựng được môi trường du lịch bền vững, du lịch “không rác thải nhựa”. Tại thành phố Hội An, chính quyền đã khởi động chương trình không sử dụng túi ni-lông tại Cù Lao Chàm từ năm 2009; nhiều khách sạn, cơ sở lưu trú tại Hội An đã sử dụng nước uống đóng chai thay cho chai nhựa. Ðây là những động thái tích cực hướng tới các giá trị nhân văn, chia sẻ lợi ích, bảo vệ môi trường, gìn giữ giá trị di sản văn hóa, tài nguyên thiên nhiên.
Ðến nay, toàn tỉnh có 33 doanh nghiệp du lịch thuộc lĩnh vực lưu trú, điểm tham quan, doanh nghiệp lữ hành được Ủy ban nhân dân tỉnh cấp quyết định công nhận đạt chứng nhận du lịch xanh. Những mô hình du lịch xanh đã góp phần thay đổi nhận thức của người dân và du khách có ý thức và trách nhiệm bảo tồn những giá trị tiềm năng du lịch tại điểm đến, đồng thời góp phần quảng bá rộng rãi hình ảnh du lịch xanh Quảng Nam.
Ðể phát triển du lịch nông thôn, Quảng Nam đã đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông kết nối đến các điểm du lịch, hạ tầng thiết yếu phục vụ khách du lịch như: Bãi đỗ xe, nhà vệ sinh, nhà đón tiếp tại các điểm du lịch.
Trong hai năm 2023, 2024, tỉnh hỗ trợ triển khai 14 mô hình du lịch nông nghiệp, với số tiền gần 19 tỷ đồng; đồng thời tổ chức nhiều lớp tập huấn, đào tạo về nghiệp vụ du lịch, kỹ năng giao tiếp, ứng xử, ngoại ngữ, trang bị kiến thức về văn hóa địa phương, phát triển sản phẩm thủ công… giúp người dân tham gia du lịch cộng đồng hoàn thiện và nâng cao kiến thức, kỹ năng phục vụ khách du lịch.
Việc tổ chức đón nhiều đoàn famtrip và presstrip, giới thiệu du lịch trên các phương tiện thông tin đại chúng, xây dựng và phát hành nhiều ấn phẩm du lịch, xây dựng bản đồ các điểm du lịch, thường xuyên cập nhật thông tin các điểm du lịch lên trang thông tin du lịch của tỉnh luôn được chú trọng.
Hướng đến du lịch bền vững
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hồ Quang Bửu cho biết, mới đây, làng rau Trà Quế (Hội An) được Tổ chức Du lịch thế giới (UN Tourism) công nhận là Làng Du lịch tốt nhất năm 2024. Ðây là làng du lịch thứ 3 ở Việt Nam được UN Tourism công nhận là Làng Du lịch tốt nhất và chọn đăng cai tổ chức Hội nghị quốc tế về du lịch nông thôn.
Bước đầu cho thấy, du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh đang dần phát triển theo đúng định hướng, quy hoạch của tỉnh và mang lại hiệu quả thiết thực; góp phần tạo ra việc làm, cải thiện sinh kế; thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng năng suất lao động ở khu vực nông thôn; góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của khu vực nông thôn. Nhờ vậy, từ sau đại dịch Covid-19 đến nay, lượng du khách và doanh thu du lịch của tỉnh được phục hồi và tăng trưởng đáng kể.
Năm 2023 đạt 7,5 triệu lượt khách tham quan, lưu trú và năm nay ước đạt hơn 8 triệu lượt khách (tăng 14% so với cùng kỳ năm ngoái), doanh thu du lịch ước đạt 9.200 tỷ đồng, tăng 19%...
Tuy nhiên, quá trình phát triển du lịch nông thôn vẫn còn nhiều rào cản lớn. Việc quy hoạch nông thôn mới trước đây tại các địa phương chưa định hướng được phát triển du lịch, nhất là du lịch cộng đồng hoặc có nhưng chất lượng quy hoạch trong phát triển du lịch chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển, thiếu tính liên kết vùng, liên kết ngành cho phát triển du lịch.
Mặt khác, thiếu các cơ chế, chính sách để phát triển du lịch nông thôn một cách đồng bộ, đặc biệt là các quy định về đất nông nghiệp phục vụ phát triển du lịch còn nhiều vướng mắc. Cơ sở hạ tầng giao thông phục vụ du lịch nông thôn vẫn còn hạn chế, chưa đồng bộ; các dịch vụ du lịch quy mô nhỏ, chưa bảo đảm đủ các điều kiện để phục vụ nhu cầu của du khách. Số lượng, chất lượng lao động du lịch khu vực nông thôn vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của phát triển.
Chủ trương của Quảng Nam trong thời gian tới là thực hiện tốt công tác quy hoạch và đầu tư tại các điểm du lịch nông thôn, bảo đảm không phá vỡ cảnh quan, môi trường; thu hút nhà đầu tư các sản phẩm du lịch nông nghiệp quy mô lớn, chất lượng cao nhưng vẫn bảo đảm cộng đồng được tham gia và hưởng lợi từ sản phẩm du lịch này.
Trước hết, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục triển khai và tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách để thúc đẩy phát triển đồng bộ du lịch nông thôn và làm tốt công tác thông tin, truyền thông, quảng bá về các loại hình du lịch nông thôn, trong đó chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, thay đổi tư duy, kiến thức, hành động đối với lãnh đạo, cán bộ cấp ủy, chính quyền; tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch;… về phát triển du lịch nông thôn bền vững trong xây dựng nông thôn mới.
Để du lịch nông thôn phát triển đúng hướng, đòi hỏi sự phối, kết hợp giữa các cấp, các ngành trong công tác chỉ đạo, hỗ trợ, hướng dẫn xây dựng sản phẩm du lịch nông thôn gắn với gia tăng giá trị các sản phẩm nông nghiệp, các làng quê, làng nghề ở vùng nông thôn.
Nguyễn Thanh Hồng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Thời gian tới, Quảng Nam tập trung đào tạo nguồn nhân lực trực tiếp làm du lịch đi đôi với giáo dục về du lịch tại cộng đồng dân cư; đẩy mạnh sự liên kết chặt chẽ giữa các bên (cộng đồng, doanh nghiệp, địa phương, cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức trong nước và nước ngoài…) trong phát triển sản phẩm du lịch.
Ðồng thời tăng cường, phát huy hơn nữa vai trò của các công ty lữ hành trong việc kết nối đưa du khách đến tham quan, lưu trú, mua sản phẩm; tranh thủ sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế góp phần đẩy mạnh phát triển du lịch nông thôn và tăng cường truyền thông, xúc tiến quảng bá; ứng dụng công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số trong phát triển du lịch cộng đồng, nông nghiệp nông thôn.
Phát triển du lịch nông thôn, du lịch xanh trở thành xu hướng của thế giới, nhưng để phát triển bền vững cần có sự đồng hành của các doanh nghiệp, các cơ quan quản lý nhà nước. Bộ Tiêu chí du lịch xanh mà Quảng Nam đã xây dựng và thực hiện là kết quả của sự nghiên cứu, vận dụng từ kinh nghiệm quốc tế với sự hỗ trợ từ dự án du lịch bền vững của Thụy Sĩ tại Việt Nam nhưng dường như Quảng Nam còn “đơn độc” trong việc lan tỏa giá trị du lịch xanh.
“Thời gian tới, ngành du lịch Quảng Nam sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất tỉnh sớm có cơ chế khuyến khích để doanh nghiệp, cộng đồng du lịch tham gia phát triển sản phẩm; đồng thời đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sớm ban hành Bộ tiêu chí về điểm du lịch nông thôn nhằm tạo ra sản phẩm du lịch nông thôn đặc sắc, thu hút du khách và thúc đẩy kinh tế phát triển”, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Thanh Hồng chia sẻ.
