"Phố ông đồ" và tục xin chữ đầu năm ở Cần Thơ

Tại thành phố Cần Thơ, hơn chục năm qua, “Phố ông đồ” và tục xin chữ-cho chữ được tái hiện đậm nét mỗi dịp Xuân về. Đó cũng là nét nhân văn giữa nhịp đời hối hả, rất quý báu còn gìn giữ được.

Thứ Tư, ngày 29/01/2025 - 18:30

Tết năm nay, nghệ sĩ Thiện Nhân, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Hội họa-Thư pháp thành phố Cần Thơ, trực thuộc Trung tâm Văn hóa thành phố Cần Thơ, luôn bận rộn. Gian hàng "Phố ông đồ" của ông không lúc nào vắng khách. Họ đến để xin chữ cầu bình an năm mới, cầu những điều tốt lành trong cuộc sống và còn để tận mắt chiêm ngưỡng tài hoa nghệ thuật thư pháp do ông thể hiện.

Từ xa xưa, người đi xin chữ thường chuẩn bị một lễ nhỏ gồm trầu cau, chè thuốc,… mang đến nhà thầy đồ. Ngày nay, phong tục này đơn giản hơn, chỉ cần đến các phố ông đồ hoặc các hội chợ, Tết, nơi có nhiều ông đồ sẵn sàng cho chữ.

Mỗi chữ xin được như "Phúc", "Lộc", "Thọ", "An" hoặc câu đối đều chứa đựng những ý nghĩa sâu sắc, đại diện cho khát vọng về cuộc sống đủ đầy, gia đạo êm ấm, công danh thăng tiến hoặc tình duyên thuận lợi... Mọi người thường trân trọng treo chữ ở những vị trí nổi bật trong nhà như một lời nhắc nhở ý nghĩa về mục tiêu và khát vọng của gia chủ trong năm mới.

Du khách xin chữ tại gian hàng "Phố Ông Đồ".

Dẫu thời gian trôi qua, phong tục này vẫn giữ nguyên giá trị văn hóa sâu sắc, trở thành biểu tượng đẹp không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền của người Tây Đô.

Bà Lê Kim Thanh, ngụ quận Cái Răng, chia sẻ: “Tôi sống trong một gia đình có môi trường của Phật giáo nên tôi hiểu và tâm đắc chữ thư pháp. Tôi tin thư pháp sẽ đem lại nhiều may mắn cho mình. Xin chữ đầu năm cũng là cách tôi gửi gắm những niềm tin và hy vọng về sự may mắn vẹn toàn, gia đình vui vẻ, bình an, hạnh phúc...”

Trước đây, người ta thường xin chữ thư pháp bằng chữ Hán, hiện nay, nhiều người xin chữ Quốc ngữ viết theo lối thư pháp. Sau khi nhận chữ, các thầy đồ sẽ giảng giải ý nghĩa của từng chữ để người xin hiểu được giá trị sâu sắc của nó.

Theo nghệ sĩ Thiện Nhân, có 3 cách viết thư pháp phổ biến là chân phương (những nét thanh-đậm, âm-dương), thảo thư và dị thể (hay cuồng thể, là viết dối nét, biến tấu).

Hơn 40 năm theo nghề mà chính ông vẫn quý nhất là cho chữ ngày xuân. Bởi chính lúc ấy, ông có cảm giác mình như đang "viết cả mùa xuân, viết cả tấm lòng". Người xin chữ "Tài", người cầu chữ "Lộc"… ông nâng niu trao tặng bằng cả tấm lòng. "Viết chữ Nhân, Nghĩa... mà tấm lòng trống rỗng thì chữ vô nghĩa lắm", nghệ sĩ Thiện Nhân nói.

Trong dịp Tết năm nay, nghệ sĩ Thiện Nhân luôn phấn khích khi có những vị khách nước ngoài đến xin chữ kể cả thư pháp tiếng Việt và bằng tiếng Anh. Chính vì thế, ông càng thêm tâm huyết bảo tồn và giữ gìn nét văn hóa truyền thống dân tộc.

Ông cũng hy vọng rằng, tới đây, bộ môn thư pháp này sẽ tiếp tục phát triển nhiều hơn trên mảnh đất Cần Thơ và lan xa rộng đến các tỉnh bạn. Qua đó, bộ môn thư pháp thật sự được bảo tồn nét văn hóa truyền thống của dân tộc và cũng là nơi để người dân gửi gắm những niềm tin, thể hiện ước vọng của họ qua từng con chữ trong mỗi dịp Tết đến, Xuân về.

PHƯƠNG BẰNG - HOÀNG PHAN