Phát triển du lịch bền vững dựa vào cộng đồng

Thực tế chứng minh, sự tham gia của cộng đồng trên cơ sở chia sẻ lợi ích với các bên liên quan trong phát triển du lịch không chỉ giúp duy trì những đóng góp lâu dài về kinh tế, mà còn bảo đảm sự hỗ trợ và giám sát cần thiết đối với hoạt động du lịch. Do đó, huy động sự tham gia của cộng đồng vào phát triển du lịch cũng chính là giải pháp hiệu quả để thúc đẩy du lịch bền vững.
Cảnh sắc thiên nhiên và bản sắc văn hóa là những yếu tố thu hút đông khách du lịch tới Mộc Châu, Sơn La. (Ảnh Hoàng Hạnh)
Cảnh sắc thiên nhiên và bản sắc văn hóa là những yếu tố thu hút đông khách du lịch tới Mộc Châu, Sơn La. (Ảnh Hoàng Hạnh)

Ngày nay, khi đi du lịch, bên cạnh nhu cầu tham quan danh lam thắng cảnh tại điểm đến, du khách còn mong muốn được khám phá văn hóa bản địa, trải nghiệm các hoạt động trong đời sống thường nhật của người dân địa phương. Ðiều này sẽ không thể thực hiện nếu thiếu sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch.

Ðây được xác định là "chìa khóa" để tìm sự đồng thuận giữa cộng đồng và các bên liên quan trong việc đưa ra những quyết định về phát triển du lịch, từ đó tạo động lực để điểm đến du lịch phát triển nhanh, bền vững. Bên cạnh đó, huy động sự tham gia của cộng đồng vào phát triển du lịch còn là giải pháp giúp tạo thêm sinh kế, cải thiện đời sống người dân, nâng cao ý thức của họ trong gìn giữ môi trường sống, tài nguyên du lịch, bản sắc văn hóa, đồng thời làm phong phú thêm những sản phẩm cho ngành du lịch Việt Nam theo hướng tích cực.

Ý thức được tầm quan trọng của phát triển du lịch dựa vào cộng đồng, thời gian qua, một số địa phương, điểm đến ở nước ta đã áp dụng nhiều giải pháp thiết thực nhằm khuyến khích cộng đồng cùng tham gia làm du lịch.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La Trần Xuân Việt cho biết: Từ năm 2014, sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch quốc gia Mộc Châu đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, Hội đồng nhân dân tỉnh Sơn La lần đầu ban hành nhiều nghị quyết đặc thù với các chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng; tiếp đó là hàng loạt chủ trương, chính sách tạo đà cho du lịch cộng đồng phát triển đột phá, góp phần khuyến khích, động viên cộng đồng các dân tộc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa cũng như đầu tư phát triển du lịch địa phương. Nhân dân hai huyện Mộc Châu và Vân Hồ đã chủ động triển khai đề án phát triển bản du lịch cộng đồng bằng cách cải tạo khuôn viên nhà ở, sắp xếp, trang trí phòng nghỉ mang nét văn hóa truyền thống các dân tộc; mua sắm hiện vật trưng bày tại nhà văn hóa; xây dựng quy chế bản du lịch cộng đồng; phát triển dịch vụ ẩm thực bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm của đồng bào Thái, Mường, H’mông, Dao phục vụ du khách; sản xuất các sản phẩm nông nghiệp truyền thống trên cơ sở ứng dụng công nghệ sản xuất sạch để phục vụ phát triển du lịch bền vững... Ủy ban nhân dân huyện Mộc Châu và Vân Hồ cũng thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn nâng cao kỹ năng nghề phục vụ du lịch, hướng dẫn cộng đồng các nghiệp vụ về quảng bá, tiếp thị sản phẩm du lịch… Nhờ đó, Mộc Châu đã nổi lên như điểm sáng về du lịch cộng đồng.

Với trường hợp của Sa Pa (Lào Cai), để đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng, thị xã đã ưu tiên nguồn ngân sách cho thực hiện các dự án bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn.

Thạc sĩ Hoàng Thị Vượng, Trưởng phòng Văn hóa-Thông tin thị xã Sa Pa cho biết: Ðối với các thôn, bản có tiềm năng phát triển thành các điểm du lịch cộng đồng, Sa Pa bố trí nguồn lực hỗ trợ để đồng bào các dân tộc thiểu số có cơ hội tham gia chuỗi cung ứng du lịch và dịch vụ, tạo việc làm và thu nhập bền vững từ du lịch như: Kinh doanh homestay, phát triển nghề truyền thống, đầu tư cho các đội văn nghệ, tổ chức các lễ hội truyền thống tạo sự kiện thu hút khách du lịch, đầu tư hệ thống xử lý chất thải và rác thải, tái tạo cảnh quan, đào tạo kỹ năng phục vụ du lịch tại cộng đồng... Thị xã cũng xây dựng phương án quản lý vệ sinh chung tại các khu, điểm du lịch và các điểm ngắm cảnh tại Khu du lịch quốc gia Sa Pa; xây dựng các điểm bán hàng cho cộng đồng dân cư, hạn chế tình trạng đeo bám khách du lịch, tạo môi trường du lịch lành mạnh; quán triệt việc thực hiện Quy chế ứng xử đối với khách du lịch tại Sa Pa... "Các mô hình du lịch cộng đồng phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người dân, phải đặt lợi ích của người dân lên hàng đầu. Ðồng thời, Sa Pa cần có quy định cụ thể về tiêu chí điểm nghỉ homestay để tránh những loại hình dịch vụ không đúng với thuần phong và bản sắc văn hóa các dân tộc; khuyến khích đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực địa phương phục vụ hoạt động phát triển du lịch và hỗ trợ vốn để người dân các dân tộc thiểu số của Sa Pa đầu tư phát triển các dịch vụ phục vụ du lịch"- Thạc sĩ Hoàng Thị Vượng chia sẻ kinh nghiệm.

Dù du lịch dựa vào cộng đồng đã được đẩy mạnh ở một số điểm đến nhưng xét trên bình diện chung vẫn còn tồn tại những hạn chế. Tiến sĩ Vũ An Dân, Khoa Du lịch, Trường đại học Mở Hà Nội nhận định, nếu ở các khu vực vùng sâu, vùng xa, sự thiếu chuyên môn do trình độ học vấn và thiếu khả năng tiếp cận tài chính, tiếp cận thông tin là vấn đề khó khăn cần được lưu tâm nhiều nhất, thì ở các khu vực đô thị, việc thiếu vắng hệ thống pháp luật phù hợp và cách tiếp cận quản lý phù hợp lại là vấn đề cần được quan tâm…

Theo các chuyên gia, người dân kinh doanh du lịch ở nhiều nơi còn theo hướng tự phát, thiếu kỹ năng, kinh nghiệm tổ chức, vận hành, đặc biệt là hạn chế về khả năng ngoại ngữ. Vì thế, để du lịch dựa vào cộng đồng thành công, cần phải có các chính sách đầu tư cho con người, có những giải pháp mang tính chiến lược để đào tạo chuyên môn du lịch, nâng cao kỹ năng và khả năng của cộng đồng trong ứng dụng khoa học, linh hoạt các kiến thức được học vào đón tiếp và phục vụ du khách. Bên cạnh đó, chuyên gia về du lịch, Tiến sĩ Nguyễn Văn Lưu cho rằng, cần có chính sách xã hội hóa để động viên cộng đồng, như: Phối hợp nghiên cứu, khảo sát và đầu tư tài chính, nguồn lực cho việc khôi phục, bảo tồn tài nguyên du lịch thuộc sở hữu cộng đồng; có chính sách phối hợp khai thác và cùng hưởng lợi ích; chính sách quảng bá, giới thiệu giá trị tài nguyên…

Kinh nghiệm phát triển du lịch ở nhiều nước đều cho thấy, sự tham gia tích cực của người dân địa phương vào phát triển du lịch là cần thiết, bởi cộng đồng địa phương là nhân tố quyết định môi trường văn hóa, lối sống, bản sắc của điểm đến - những yếu tố quan trọng thu hút khách du lịch. Do đó, để phát triển du lịch dựa vào cộng đồng, việc phải bảo tồn, phát huy được những giá trị bản địa là vấn đề có tính quyết định. Ðiều này chỉ có thể thực hiện trên cơ sở người dân thật sự hiểu được giá trị của tài nguyên tự nhiên và nhân văn mình đang nắm giữ, được hưởng lợi từ khai thác du lịch gắn với các giá trị này và có ý thức gìn giữ, bảo vệ tài nguyên. Khi đó, việc phát triển du lịch dựa vào cộng đồng mới thật sự bền vững.

Có thể bạn quan tâm

Hậu trường MV “Lá ngọc cành vàng” của ca nương Kiều Anh. (Ảnh: Antiantiart)

Nghị quyết số 26-NQ/TW: Đòn bẩy phát triển du lịch từ các ngành công nghiệp văn hóa

Từ bộ phim Hộ linh tráng sĩ, đến MV Come My Way hay MV Lá ngọc cành vàng, có thể thấy địa điểm được lựa chọn cho một MV, một bộ phim hay một lễ hội không đơn thuần là câu chuyện của bối cảnh. Đằng sau mỗi lựa chọn không gian là cách một sản phẩm văn hóa được kết nối với một vùng đất và những bản sắc riêng biệt.

Khách hàng trải nghiệm thanh toán QR xuyên biên giới. (Ảnh: HOÀNG TRANG)

Kết nối thanh toán, nâng trải nghiệm du lịch

Sự thay đổi trong cách lựa chọn điểm đến và sử dụng dịch vụ của du khách Trung Quốc đang đặt ra yêu cầu mới đối với du lịch Việt Nam. Bên cạnh sức hấp dẫn của cảnh quan, ẩm thực và văn hóa bản địa, khả năng thanh toán thuận tiện trở thành một mắt xích góp phần hoàn thiện trải nghiệm, mở rộng cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Nâng cao hiệu quả chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng trong đồng bào dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk

Chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã tạo được những kết quả bước đầu, hình thành một số mô hình, cải thiện điều kiện phục vụ khách du lịch, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc.

Bức tranh thiếu nữ đánh đàn, được làm bằng những cây lúa.

[Ảnh] Những cánh đồng "bội thu sớm" ở Trung Quốc

Những bãi đỗ xe gần như chật kín, dòng người đông đúc đổ về trải nghiệm văn hóa và cảnh sắc thôn quê, hài lòng với những bức ảnh check-in trên cánh đồng đa sắc màu rực rỡ, tuy chưa vào thời điểm thu hoạch nhưng đã cho thấy sự tốt tươi, được mùa. Đây là một trong nhiều lát cắt về công cuộc chấn hưng nông thôn ở Trung Quốc.

Hình ảnh nghệ nhân điêu khắc tác phẩm từ rễ tre trên phố cổ Hội An, thu hút nhiều du khách đến chiêm ngưỡng, tìm hiểu. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Khơi thông nguồn lực, đưa du lịch Việt Nam bứt tốc

Để khơi thông mọi nguồn lực phát triển, du lịch Việt cần đổi mới tư duy, cách tiếp cận và cách làm nhằm chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phương thức quản trị du lịch từ số lượng sang chất lượng. Qua đó, nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Du lịch và Công nghiệp văn hóa có mối quan hệ mật thiết. (Ảnh: VEC)

Nghị quyết số 26-NQ/TW: Khi hai trụ cột du lịch và công nghiệp văn hóa song hành

Nghị quyết số 26-NQ/TW đã định hướng phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, với mục tiêu đến năm 2030 đóng góp trực tiếp từ 10-12% GDP, đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế; đến năm 2045, tỷ lệ này đạt 14-15%, đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới.

Bãi đá cuội 7 màu ở biển Cổ Thạch, Lâm Đồng được xem kiệt tác địa chất hiếm có, thu hút khách du lịch khám phá. (Ảnh: TÙNG LÂM)

Mở hướng phát triển mới cho du lịch Lâm Đồng

Bằng việc tái cấu trúc không gian thành mô hình liên kết mới và khai thác vào chiều sâu di sản bản địa, ngành du lịch Lâm Đồng đang hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững, từng bước định vị thương hiệu điểm đến chất lượng cao với chuỗi trải nghiệm riêng biệt, thú vị cho du khách.

Trận bán kết lượt đi giữa hai đội Thẩm Dương và Trường Xuân, diễn ra ngày 11/9, tại sân vận động Thiết Tây, thành phố Thẩm Dương. (Ảnh: LẬP ĐÀ)

Một giải bóng đá bình dân hâm nóng ngành du lịch Trung Quốc

Mùa hè năm nay, có một giải đấu đã trở thành hiện tượng nóng bỏng trong giới thể thao Trung Quốc, không chỉ bởi sự quan tâm của những người yêu bóng đá và công chúng, mà còn bởi khả năng kích cầu tiêu dùng, hâm nóng ngành du lịch các tỉnh Đông Bắc, vốn chỉ nổi tiếng bởi các loại hình du lịch băng tuyết vào mùa đông.

[Video] Khám phá Đồi Cổ Thạch: Bí ẩn ngủ yên giữa lòng "xứ Nẫu"

[Video] Khám phá Đồi Cổ Thạch: Bí ẩn ngủ yên giữa lòng "xứ Nẫu"

Nằm giữa cụm danh thắng nhộn nhịp của vùng phía Bắc Phú Yên (cũ), Đồi Cổ Thạch là một "toạ độ" mang vẻ đẹp và sự bí ẩn với hệ thống đường và tường được cấu thành từ hàng chục ngàn viên đá đều tăm tắp. Du khách đến nơi đây bị cuốn hút bởi sự thanh bình, kỳ bí và cảm giác như đang bước vào một "bảo tàng" thiên nhiên.

Phố cổ Hội An luôn là điểm đến thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế. (Ảnh: PHAN HẢI TÙNG LÂM)

Việt Nam nằm trong top 3 điểm đến châu Á có tỷ lệ du khách quay lại cao nhất

Từ nhịp sống sôi động của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đến những bãi biển đẹp như tranh vẽ tại Đà Nẵng hay cảnh quan núi rừng hùng vĩ của Sa Pa, mỗi điểm đến đều cho du khách lý do mới để trở lại Việt Nam. Và năm nay, đất nước hình chữ S tiếp tục nằm trong top 3 điểm đến châu Á có tỷ lệ du khách quay lại cao nhất.

Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định văn hóa, bản sắc và chất lượng trải nghiệm là nền tảng, lợi thế cạnh tranh của du lịch Việt Nam. (Ảnh Lăng Tự Đức: Dawnhwang)

Nghị quyết số 26-NQ/TW: Phát huy giá trị di sản, tạo động lực phát triển du lịch

Ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Một trong những quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết là xác định văn hóa, bản sắc và chất lượng trải nghiệm là nền tảng, lợi thế cạnh tranh của du lịch Việt Nam.

Điểm dừng chân đầu tiên trải nghiệm, như “món khai vị” trước khi du khách ghé thăm Cồn Sơn là bè cá của ông Lý Văn Bon (Bảy Bon), để chiêm ngưỡng vẻ đẹp và sự đa dạng của các loài thủy sản trên sông Mê Kông.

[Ảnh] Cồn Sơn - nơi mộc mạc níu chân du khách

Cồn Sơn nằm giữa dòng sông Hậu thuộc phường Bình Thủy, thành phố Cần Thơ. Chỉ cần 10 phút qua thuyền máy từ bờ Bình Thủy, bạn sẽ có một ngày tham gia tour du lịch sinh thái cộng đồng, thưởng thức những món đặc sản nhà vườn khó quên.

Khách quốc tế thích thú khi được tham gia trò chơi dân gian Việt Nam. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Định vị thương hiệu du lịch Việt từ những trải nghiệm giàu bản sắc

Quá trình định vị, xây dựng thương hiệu du lịch Việt Nam gắn với phát triển xanh và bền vững đòi hỏi một chiến lược quản trị dài hạn, đồng bộ. Xuyên suốt quá trình ấy, mỗi cam kết về chất lượng dịch vụ lữ hành được đong đếm bằng chính trải nghiệm thực tế và sự hài lòng của du khách thập phương.

Du khách tham quan Tràng An, Ninh Bình. (Ảnh: HOÀNG TRƯỜNG)

Tạo không gian tăng trưởng mới cho du lịch Việt

Trong bối cảnh du lịch toàn cầu có nhiều biến động, du lịch Việt Nam buộc phải ứng phó linh hoạt và tiếp cận với chiến lược toàn diện, bền vững hơn, nhằm chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị từ số lượng sang chất lượng.