Thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng thành chính sách, pháp luật cụ thể, thiết thực là yếu tố then chốt để khơi dậy sức mạnh nội sinh, tạo điều kiện thuận lợi cho các trí thức, văn nghệ sĩ phát huy năng lực sáng tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế tri thức, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Xây dựng và phát triển văn hóa, khoa học, công nghệ là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, trong đó, nhân dân là chủ thể sáng tạo và đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ giữ vai trò quan trọng. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, việc hoàn thiện thể chế, chính sách về văn hóa, khoa học, công nghệ bảo đảm phát huy mạnh mẽ vai trò, sức mạnh của giới trí thức, văn nghệ sĩ đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Cùng với nhân dân cả nước, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ đã quan tâm sâu sắc, đóng góp nhiều ý kiến vào dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, ghi nhận và khẳng định rằng thực hiện chủ trương của Đảng, các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền quan tâm, tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, thể chế hóa chính sách và nguồn lực cho phát triển văn học, nghệ thuật; cơ chế, chính sách, nhất là chính sách thu hút, trọng dụng, tôn vinh, đãi ngộ trí thức tiếp tục được hoàn thiện. Nhận thức trong Đảng, hệ thống chính trị và xã hội về vị trí, vai trò quan trọng của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ ngày càng đầy đủ, toàn diện và sâu sắc hơn.
Hướng về Đại hội XIV của Đảng, các văn nghệ sĩ, trí thức bày tỏ mong muốn Đại hội sẽ thảo luận, đề ra những quyết sách để phát huy có hiệu quả giá trị văn hóa và tinh thần cống hiến của con người Việt Nam, để văn hóa thật sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết phát triển đất nước. Phải làm sao để sớm hoàn thiện đồng bộ cơ chế, chính sách đào tạo, sử dụng, đãi ngộ, tôn vinh, môi trường hoạt động sáng tạo cho đội ngũ chuyên gia, nhất là những chuyên gia giỏi, có nhiều cống hiến cho đất nước...
Họa sĩ Trịnh Bá Quát, Chi hội trưởng Đồ họa 1, Hội Mỹ thuật Việt Nam chia sẻ: Những năm gần đây, đội ngũ văn nghệ sĩ lớn mạnh về nhiều mặt, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, gắn bó mật thiết với nhân dân, tâm huyết với văn hóa dân tộc; say mê với nghề nghiệp, khát khao cống hiến và sáng tạo. Hoạt động sáng tạo văn học, nghệ thuật ngày càng sôi động, phong phú về nội dung, đa dạng về phương thức thể hiện. Từ thực tiễn hoạt động nghệ thuật, họa sĩ Trịnh Bá Quát đề xuất tập trung rà soát, bổ sung, hoàn thiện chính sách, pháp luật về văn học, nghệ thuật, bảo đảm phù hợp định hướng và yêu cầu thực tiễn.
Hiện nay, hằng năm, Nhà nước bố trí kinh phí để Hội Mỹ thuật chọn lọc, thẩm định và cấp kinh phí đầu tư cho các tác phẩm tiêu biểu của hội viên thông qua các trại sáng tác, vận động sáng tác trọng điểm; đầu tư thông qua hỗ trợ kinh phí triển lãm và giải thưởng. Sự hỗ trợ này là cần thiết, nhưng sẽ thiếu sự đầu tư trọng tâm, trọng điểm. Nếu có cơ chế đặt hàng để đầu tư sâu hơn thì trong tương lai sẽ có nhiều tác phẩm nghệ thuật chất lượng, có giá trị thẩm mỹ cao. Hiện tượng công chúng yêu mến bộ phim “Mưa đỏ” là một thí dụ về cách đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, bài bản…
Với mục tiêu tháo gỡ điểm nghẽn, tạo cơ chế đặc thù, thu hút đầu tư và làm chủ công nghệ chiến lược, đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao, Quốc hội đã nhanh chóng thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Theo Tiến sĩ Phạm Như Việt Hà, Viện Khoa học kỹ thuật hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ), Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (có hiệu lực từ ngày 1/10/2025) thể hiện tư duy mới, động lực mới, đó là luật hóa đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức. Đổi mới sáng tạo được đưa vào luật, đặt ngang hàng với khoa học, công nghệ và được xác định là động lực then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, kỳ vọng đóng góp tới 3% GDP. Luật cũng thay đổi cách tiếp cận từ “quản lý đầu vào” sang “quản lý kết quả”.
Các tổ chức, cá nhân được sở hữu kết quả nghiên cứu, được hưởng tối thiểu 30% thu nhập từ thương mại hóa kết quả nghiên cứu - đây là cơ chế đột phá thúc đẩy sáng tạo, tạo động lực thực chất trong nghiên cứu và ứng dụng. Luật đã tạo khung pháp lý vững chắc cho các hoạt động khoa học, công nghệ, giúp các nhà khoa học và doanh nghiệp yên tâm hoạt động, đổi mới sáng tạo. Thể chế tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi, khơi thông các điểm nghẽn, khuyến khích hoạt động đổi mới sáng tạo, thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học; đồng thời giúp phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực (ngân sách, nhân lực, cơ sở vật chất) cho khoa học, công nghệ.
Cùng với sự phổ biến hiệu quả của hoạt động đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực, các doanh nghiệp sẽ “bắt tay” chặt chẽ hơn với các nhà khoa học. Nhiều số liệu cho thấy các doanh nghiệp sở hữu sáng tạo khởi nghiệp tốt hơn nhờ có lợi thế cạnh tranh và thu hút nhà đầu tư. Các nghiên cứu khoa học cũng hướng tới thị trường làm mục tiêu và động lực nghiên cứu. Trong điều kiện đó, việc có một hệ thống pháp luật chặt chẽ sẽ tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ, khuyến khích các doanh nghiệp cũng như nhà khoa học trong hợp tác nghiên cứu, thực hiện quyền sở hữu, quyền bản quyền...
Với những chủ trương, đường lối của Đảng đã được thể chế hóa, luật hóa kịp thời, các văn nghệ sĩ, trí thức tin tưởng Đại hội XIV của Đảng sẽ đề ra những quyết sách chiến lược thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Trong đó, các văn nghệ sĩ, trí thức sẽ được tạo cơ hội, điều kiện, động lực phát triển toàn diện, nâng cao năng lực, trình độ và cống hiến cho đất nước.
![[Infographic] Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV](https://cdn.nhandan.vn/images/0ff3e83eb0d0a0beffc6ad5a1d357faf1b333d5960abb9ead300811f0f57bcfb3b43e6910516de21accd039cf29743a9acdfe40bb4c4649ff120cfa4dcafc32972fcf2210a0324134f485571b43e6b8d/ndo_br_ban-bi-thu-khoa-xiv-thumb-6039.jpg.webp)
