Hội thảo là dịp để các nhà nghiên cứu cùng nhau nhìn lại, phân tích và đánh giá một cách toàn diện về thân thế, sự nghiệp cũng như hệ tư tưởng của một trong những trí thức tiêu biểu ở Việt Nam đầu thế kỷ XX; đồng thời, khẳng định giá trị và ý nghĩa đương đại của di sản tư tưởng ấy trong bối cảnh phát triển và hội nhập hiện nay.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Anh Tú, Trưởng Khoa Văn hóa học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho biết, sau thời gian 3 tháng phát đi thông báo về hội thảo, Ban tổ chức đã nhận được 134 bài viết của các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, giảng viên và nghiên cứu sinh trên phạm vi cả nước.
Con số này không chỉ phản ánh sức hút mạnh mẽ và ý nghĩa học thuật sâu rộng của chủ đề hội thảo, mà còn cho thấy sự quan tâm ngày càng sâu sắc của giới nghiên cứu đối với di sản tư tưởng của Phan Châu Trinh. Từ các bài tham luận gửi về, Ban tổ chức đã tuyển chọn 65 bài viết tiêu biểu để in trong kỷ yếu hội thảo, gồm hai tập.
Qua nội dung của các tham luận đã cho thấy hướng tiếp cận về Phan Châu Trinh của các tác giả được nghiên cứu từ nhiều góc độ khác nhau như lịch sử, văn hóa học, triết học, di sản, giáo dục học và xã hội học.
Các tác giả đã tập trung vào các chủ đề nghiên cứu chính như: Hệ tư tưởng của Phan Châu Trinh và tính thực tiễn; Tư tưởng Phan Châu Trinh ảnh hưởng đến cải cách giáo dục; vấn đề xây dựng xã hội công dân; phát triển năng lực cá nhân; và hội nhập quốc tế trên nền tảng tri thức và văn hóa.
“Điều đáng chú ý là nhiều tham luận không chỉ xem Phan Châu Trinh như một nhân vật lịch sử, mà còn nghiên cứu về ông như một hình mẫu tư tưởng của xã hội công dân và nhà nước pháp quyền. Từ đó kết quả nghiên cứu đã gợi mở ra những vấn đề mới cho khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Anh Tú, Trưởng Khoa Văn hóa học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhận xét.
Hội thảo được diễn ra gồm một phiên toàn thể và 3 tiểu ban theo 3 chuyên đề khác nhau, nhằm tạo không gian trao đổi học thuật chuyên sâu và đa chiều cho các báo cáo viên và các đại biểu tham dự.
Các tiểu ban được thiết kế theo những hướng nghiên cứu về Phan Châu Trinh, cụ thể: Tiểu ban 1 mang chủ đề “Phan Châu Trinh - Cuộc đời và Sự nghiệp”. Các đại biểu, diễn giả tập trung làm rõ thân thế, hành trạng và những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời hoạt động của Phan Châu Trinh; phân tích vai trò và đóng góp của ông trong bối cảnh xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX.
Tiểu ban 2 “Phan Châu Trinh - Tư tưởng và tính thực tiễn của thời đại” tập trung phân tích hệ tư tưởng cải cách, các quan điểm về dân chủ, pháp quyền, nâng cao giáo dục và nhận thức cho người dân; từ đó đánh giá giá trị lý luận và khả năng vận dụng tư tưởng Phan Châu Trinh trong bối cảnh Việt Nam đương đại.
Đối với tiểu ban 3 với chủ đề “Phan Châu Trinh - Di sản văn hóa và giáo dục truyền thống”, các đại biểu phân tích và thảo luận về việc bảo tồn, phát huy di sản tư tưởng và các giá trị văn hóa-giáo dục mà Phan Châu Trinh để lại; đề xuất các hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu và ứng dụng liên ngành.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, sự kiện này không chỉ nhằm bày tỏ lòng thành kính và tri ân đối với một nhân cách lịch sử lớn, một nhà yêu nước, nhà tư tưởng, nhà hoạt động xã hội có tầm ảnh hưởng sâu rộng, mà còn mở ra cơ hội để giới nghiên cứu, học thuật và công chúng cùng nhìn nhận lại, một cách hệ thống, khách quan và khoa học, về giá trị, tầm vóc cũng như sức sống bền lâu của di sản Phan Châu Trinh trong lịch sử dân tộc và đời sống đương đại.
“Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh đổi mới toàn diện, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển xã hội học tập và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc tiếp tục nghiên cứu và đối thoại với di sản tư tưởng của Phan Châu Trinh càng có ý nghĩa thiết thực và lâu dài”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn phát biểu.
