Trước thách thức ấy, chính quyền địa phương đang khẩn trương triển khai nhiều giải pháp “an cư” cho người dân.
Theo rà soát của Ủy ban nhân dân xã Dền Sáng, tổng số hộ gia đình có nhà ở phải di dời khẩn cấp do ảnh hưởng bão số 3 (Yagi) năm 2024 đã được phê duyệt là 191 hộ, tuy nhiên, sau các đợt mưa lớn kéo dài do ảnh hưởng của bão số 9, 10 và 11 năm 2025, nền địa chất tại một số khu vực tiếp tục bị suy yếu, xuất hiện thêm nhiều vết nứt mới tại ta-luy âm và ta-luy dương gần khu vực dân cư, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở rất cao.
Ủy ban nhân dân xã đã rà soát lại, đến thời điểm hiện tại, toàn xã có 274 hộ nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở cần phải di dời. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phạm Trung Kiên cho biết: “Di dời người dân ra khỏi vùng nguy hiểm là nhiệm vụ cấp bách, song cũng là quá trình đầy khó khăn. Bởi với địa hình đặc thù của vùng cao, quỹ đất hạn chế, nguồn lực của địa phương cũng không có nhiều cho nên việc sắp xếp, di chuyển người dân đến nơi an toàn là vấn đề khá nan giải”.
Địa bàn xã Dền Sáng hiện đã được Bộ Quốc phòng hỗ trợ xây dựng một khu tái định cư tập trung tại thôn Mà Mù Sử 1 cho các hộ dân bị thiên tai, với tổng kinh phí hơn 30 tỷ đồng. Khu tái định cư nằm trên triền đồi rộng, cách trung tâm xã khoảng hơn 2 km, được quy hoạch theo dải, đồng mức gồm 60 căn nhà thiết kế dựa trên kiến trúc nhà truyền thống của người H’Mông, bao gồm hệ thống đường, điện, nước dẫn tới từng hộ, bảo đảm an toàn.
Các khu vực sinh hoạt như phòng ở, bếp, công trình phụ được sắp xếp gọn gàng, thuận tiện cho việc sinh hoạt của người dân. Sau hơn 5 tháng thi công khẩn trương, khu tái định cư đã hoàn thiện và sẵn sàng bàn giao. Ủy ban nhân dân xã Dền Sáng cũng đã tổ chức bốc thăm cho 40 hộ nhận nhà.
Tại thôn Nậm Pẻn 2 - nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất trong đợt mưa lũ cách đây hơn một năm, cũng là nơi có số hộ dân cần di chuyển nhiều nhất với hơn 50 hộ, ai cũng háo hức chờ đợi ngày được chuyển vào nhà mới. Một số hộ dân sau khi bốc thăm đã tranh thủ ra tham quan nhà, đồng thời chuẩn bị một số đồ đạc cần thiết để di chuyển trước.
Anh Phàn A Khoa phấn khởi cho biết: “Nhà cũ của tôi nằm đúng khu có nguy cơ sạt lở cao, năm nào mưa lớn cũng nơm nớp lo sợ. Giờ được ra khu tái định cư có nhà mới kiên cố, điện nước đầy đủ, đây đúng là niềm mơ ước bấy lâu nay của cả gia đình”. Không chỉ riêng anh Khoa, nhiều hộ dân khác cũng tất bật chuẩn bị đồ đạc để dọn về nhà mới, “Nơi ở mới nằm ngay trên tuyến đường chính nối từ xã Dền Sáng đi các xã như: Mường Hum, Bát Xát, Y Tý... lại gần trung tâm xã nên làm việc gì cũng thuận tiện.
Đây sẽ là tiền đề để gia đình tôi vươn lên trong cuộc sống, tập trung phát triển kinh tế trong thời gian tới”, anh Thào Seo Sử hồ hởi nói. Ngoài 60 hộ dân sẽ được bố trí di chuyển đến khu tái định cư tập trung tại thôn Mà Mù Sử 1, Ủy ban nhân dân xã Dền Sáng cũng sắp xếp, bố trí hơn 190 hộ dân khác nằm trong vùng nguy hiểm thực hiện tái định cư xen ghép; đồng thời xã cũng đã trình phương án, và được tỉnh Lào Cai đưa vào danh mục đầu tư thêm một khu tái định cư tại thôn Nhìu Cù San cho khoảng 60 hộ dân nữa.
Tuy nhiên, quá trình vận động, bố trí nhân dân đến khu tái định cư tập trung cũng có một số vướng mắc phát sinh như: Một số hộ dân đã bốc thăm nhận nhà nhưng sau đó lại tìm được quỹ đất ở xen ghép cho nên phải điều chỉnh; một số hộ dân lo lắng nếu ra khu tái định cư thì sẽ bị thu hồi khu đất cũ, không còn đất để sản xuất nên chần chừ...
Để tháo gỡ, chính quyền xã Dền Sáng đã chủ động kiểm tra, đánh giá các hộ dân có nhu cầu ở xen ghép, nếu vị trí đó an toàn thì triển khai thực hiện; đồng thời tuyên truyền, giải thích cho người dân hiểu rõ chính sách, chủ trương là người dân ra khu tái định cư vẫn được giữ phần đất hiện có, chỉ chuyển đổi từ đất thổ cư sang đất sản xuất. Như vậy, người dân vẫn có ruộng vườn, vẫn tiếp tục sản xuất mà lại được ở nơi an toàn, hạ tầng tốt hơn.
Đồng chí Phạm Trung Kiên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Dền Sáng cho biết: “Cùng với vận động, xã còn huy động các đoàn thể như Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên cùng tham gia tuyên truyền. Các cán bộ xã, thôn trực tiếp xuống từng hộ để hỗ trợ nhân dân di chuyển. Chúng tôi xác định, di dời dân cư khỏi vùng nguy hiểm không chỉ là việc tạm thời, đó là chiến lược lâu dài để ổn định dân cư, tạo nền tảng phát triển bền vững.
Cùng với an cư, xã cũng tập trung vào hỗ trợ sản xuất, xây dựng mô hình sinh kế mới để người dân thật sự yên tâm phát triển kinh tế”. Những nỗ lực bền bỉ của chính quyền xã Dền Sáng nói riêng, tỉnh Lào Cai nói chung đã có những bước đi đúng hướng, cách làm hiệu quả, cuộc sống của người dân vùng cao còn nhiều gian khó sẽ từng ngày ổn định, khởi sắc; nỗi lo về thiên tai cũng dần lùi lại phía sau.
