Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Nhân Dân, vụ việc đang đặt ra nhiều vấn đề cần được các cơ quan chức năng làm rõ khi liên quan đến quy trình đo đạc, lập bản đồ địa chính, xác định ranh giới sử dụng đất, cũng như việc ký kết các hợp đồng giao khoán giữa Chi nhánh Tổng Công ty Chè Việt Nam - Công ty cổ phần tại Sơn La - Vinatea Mộc Châu (viết tắt là Vinatea Mộc Châu) với người dân.
Trong căn nhà nằm gần đồi chè ở Tổ dân phố 66, phường Vân Sơn, bà Tạ Thị Lụa, sinh năm 1958, chậm rãi lấy ra từng tập hồ sơ, biên lai thuế đất, giấy xác nhận nguồn gốc đất mà gia đình lưu giữ nhiều năm qua.
Bà Lụa cho biết, gia đình bà khai hoang 1.080m² đất từ cuối những năm 1970 để trồng ngô, sắn, sau đó đến năm 1989 bắt đầu trồng chè. Năm 2013, gia đình làm nhà ở và đến năm 2017 sửa chữa lại. Suốt hàng chục năm, diện tích đất này không xảy ra tranh chấp với ai.
“Đến năm 2020, khi gia đình làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất mới biết đất bị chồng lấn với đất của Vinatea Mộc Châu. Gia đình rất bất ngờ vì trước đó chưa từng được thông báo hay ký các giấy tờ liên quan đến đo đạc đất”, bà Lụa nói.
Điều khiến gia đình bà Lụa bức xúc hơn là đến năm 2023, phía Vinatea Mộc Châu khởi kiện gia đình ra tòa án. Khi tiếp cận hồ sơ tại tòa án, gia đình mới biết tồn tại “Hợp đồng khoán đất nông nghiệp đã trồng cây chè và độc quyền tiêu thụ sản phẩm chè búp tươi” lập năm 2006 giữa công ty và gia đình.
“Tôi khẳng định chưa từng ký hợp đồng này. Nội dung trong hợp đồng cũng không đúng thực tế. Đất không làm được bìa đỏ do đang tranh chấp, gia đình mất rất nhiều thời gian, công sức theo kiện”, bà Lụa phản ánh.
Theo bà Lụa, sau khi gia đình có ý kiến về hợp đồng và chữ ký giả, vụ kiện đã tạm hoãn, phía công ty rút đơn. Tuy nhiên sau đó doanh nghiệp tiếp tục khởi kiện trở lại. Không riêng gia đình bà Lụa, nhiều hộ dân khác tại phường Vân Sơn và phường Thảo Nguyên cũng phản ánh tình trạng tương tự.
Gia đình bà Đoàn Thị Mến, vợ liệt sĩ, sinh năm 1946, ở Tổ dân phố Chè Đen 2, phường Thảo Nguyên, là một trong những trường hợp như vậy. Anh Nguyễn Xuân Ước, con trai bà Mến cho biết, gia đình hiện sử dụng diện tích đất khoảng 2.691m² do khai hoang, san lấp từ hố bom từ những năm 1970. Đất có trong sổ mục kê, gia đình đóng thuế từ năm 1997 và sử dụng ổn định lâu dài.
“Khi Vinatea Mộc Châu kiện gia đình ra tòa, chúng tôi mới phát hiện có hợp đồng khoán lập năm 1999, nhưng chữ ký không phải của mẹ tôi, thậm chí còn ghi sai cả họ từ Đoàn Thị Mến thành Vũ Thị Mến. Như gia đình tôi mà mất đất thì coi như mất hết”, anh Ước cho biết.
Theo phản ánh của gia đình anh Ước, khi yêu cầu giám định chữ ký thì phía doanh nghiệp đã rút đơn kiện. Tuy nhiên đến năm 2024, vụ việc tiếp tục được đưa ra tòa do Vinatea Mộc Châu cho rằng diện tích đất trên thuộc quyền quản lý của doanh nghiệp.
Theo nhiều tài liệu mà người dân cung cấp cho phóng viên, phần lớn diện tích đang xảy ra tranh chấp đều là đất người dân khai hoang từ những năm 1970-1980, sử dụng ổn định liên tục, có đóng thuế đất, có tên trong sổ mục kê địa chính và nhiều trường hợp đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Tuy nhiên, sau đợt đo đạc lập bản đồ địa chính năm 2015 để phục vụ việc giao đất, cho thuê đất đối với Vinatea Mộc Châu theo Quyết định số 1545/QĐ-UBND ngày 16/7/2015 của Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La, nhiều diện tích đất của người dân bất ngờ bị chồng lấn vào diện tích thuê đất của doanh nghiệp.
Anh Nguyễn Bá Hiếu, Tổ dân phố Chiềng Đi, phường Vân Sơn cho biết, năm 2014 gia đình nhận chuyển nhượng hai thửa đất rộng hơn 5.000m², đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp từ năm 2000.
“Gia đình đang ở ổn định, không tranh chấp, có trong sổ mục kê, đóng thuế đầy đủ. Bỗng nhiên Vinatea Mộc Châu bảo đó là đất của họ và kiện gia đình ra tòa”, anh Hiếu phản ánh.
Không chỉ người dân, nhiều cán bộ cơ sở hiện nay cũng thừa nhận tình trạng chồng lấn đất giữa người dân và doanh nghiệp là có thật. Bà Nguyễn Thị Phượng, Tổ trưởng Tổ dân phố 66, phường Vân Sơn cho biết: “Việc chồng lấn xảy ra ở nhiều tổ dân phố. Đất của người dân đều khai hoang, làm nhà, sinh sống ổn định từ những năm 70 của thế kỷ trước. Có nhiều hộ đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng đến năm 2015 lại bị chồng lấn với đất Vinatea Mộc Châu”.
Ông Đinh Văn Hồng, Tổ trưởng Tổ dân phố Chiềng Đi cho biết, tại khu vực này có hơn 50 hộ dân đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng hiện đang bị chồng lấn với diện tích đất của công ty sau đợt đo đạc năm 2015.
Nhiều tài liệu thể hiện sau khi đo đạc xong, bản đồ được nghiệm thu có dấu hiệu không khớp với thực địa và chồng lấn lên cả những diện tích đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ trước.
Theo quy định tại Thông tư số 25/2014/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường về bản đồ địa chính, khi đo đạc địa chính phải xác định rõ ranh giới thửa đất, lập bản mô tả ranh giới, mốc giới thửa đất và có xác nhận của người sử dụng đất liền kề trong trường hợp cần thiết. Tuy nhiên, qua phản ánh của nhiều hộ dân, có dấu hiệu việc đo đạc, xác định ranh giới tại một số khu vực chưa bảo đảm đầy đủ các bước theo quy định.
Liên quan đến vấn đề này, phóng viên đã liên hệ, thông tin tới ông Trương Hoa Bắc, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Vân Sơn, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Mộc Châu cũ, người từng ký các văn bản liên quan tới nội dung người dân phản ánh nhưng không được hồi đáp.
Liên hệ và trực tiếp làm việc với ông Bí thư Đảng ủy phường thì sau đó phóng viên được tạo điều kiện làm việc với ông Trần Quang Hoàng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Vân Sơn.
Ông Trần Quang Hoàng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Vân Sơn, cho biết: "Đối với tình trạng chồng lấn đất giữa phần diện tích do Vinatea Mộc Châu được tỉnh cho thuê với đất người dân đang sử dụng, Ủy ban nhân dân phường xác định đây là vấn đề tồn tại qua nhiều thời kỳ, có tính chất phức tạp, liên quan đến hồ sơ pháp lý, quá trình quản lý, sử dụng đất và quyền lợi chính đáng của người dân".
"Trên cơ sở đó, phường sẽ tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý theo đúng quy định pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; ưu tiên ổn định đời sống nhân dân, giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn". Ông Trần Quang Hoàng cho biết thêm.
Một trong những nội dung khiến nhiều hộ dân bức xúc là các hợp đồng giao khoán mà họ cho rằng bị giả mạo chữ ký. Theo phản ánh của người dân, nhiều hợp đồng giao khoán được lập từ những năm 1999-2006 nhưng người dân không hề biết, không được ký hoặc chữ ký trong hợp đồng không phải của họ.
Trong quá trình điều tra, phóng viên còn ghi nhận thông tin từ một số người từng công tác tại Công ty chè Mộc Châu thừa nhận chính họ từng ký giả chữ ký cho nhiều hộ dân trong các hợp đồng giao khoán.
Điều đáng nói là từ các hợp đồng giao khoán này, nhiều vụ việc đã được doanh nghiệp sử dụng làm căn cứ khởi kiện người dân ra tòa. Theo phản ánh của các hộ dân, khi họ đề nghị giám định chữ ký thì một số vụ việc sau đó bị rút đơn, hòa giải và không được giám định chữ ký.
Hiện nay, nhiều hộ dân cho rằng việc xuất hiện các hợp đồng giao khoán mang chữ ký không phải của họ đã khiến quá trình giải quyết tranh chấp đất đai trở nên kéo dài, phức tạp và ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp của người dân.
Liên quan đến các nội dung phản ánh nêu trên, phóng viên Báo Nhân Dân đã trực tiếp gửi giấy giới thiệu và nội dung đề nghị làm việc tới Vinatea Mộc Châu để tiếp cận thông tin và ghi nhận ý kiến phản hồi bảo đảm thông tin khách quan.
Tuy nhiên, đến thời điểm bài viết này được thực hiện, phía doanh nghiệp chưa có phản hồi chính thức.
Sau nhiều lần gọi điện thoại, nhắn tin cho ông Nghiêm Văn Thắng, Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty nhưng không được phản hồi, phóng viên tiếp tục gọi điện cho ông Lê Chí Long, Giám đốc công ty thì được trả lời đã nhận được văn bản nhưng cần phải xin ý kiến lãnh đạo cấp trên.
Phía sau những tranh chấp đất đai kéo dài nhiều năm qua giữa Vinatea Mộc Châu và người dân tại các phường Vân Sơn, Thảo Nguyên…, tỉnh Sơn La không chỉ là những hồ sơ, bản đồ hay các vụ kiện tụng tại tòa án. Đó còn là sinh kế, tài sản và cuộc sống của hàng trăm hộ dân đã gắn bó với vùng chè Mộc Châu suốt nhiều thập kỷ qua.
Hiện người dân mong muốn những phản ánh, kiến nghị của họ về các dấu hiệu bất thường trong quá trình đo đạc, lập bản đồ, ký kết hợp đồng giao khoán cần sớm được các cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra. Sớm làm rõ những vấn đề có dấu hiệu vi phạm để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tránh phát sinh những tranh chấp, khiếu kiện kéo dài và phức tạp.
Báo Nhân Dân sẽ tiếp tục thông tin về nội dung này.
