Hiện nay, toàn tỉnh còn 3.257/3.802 thôn, tổ dân phố chưa đạt tiêu chuẩn về quy mô, chiếm 85,66%. Nguyên nhân chủ yếu do Tuyên Quang là tỉnh miền núi, có điều kiện địa hình, giao thông khó khăn, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, dân cư phân tán, điều kiện sản xuất, nhất là đất sản xuất nông nghiệp của nhân dân còn khó khăn, do đó việc sắp xếp thôn, tổ dân phố cần phải làm từng bước, ở từng thời điểm và phù hợp mô hình chính quyền địa phương.
Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, trung bình mỗi xã, phường của tỉnh có hơn 30 thôn, tổ dân phố, tạo áp lực quản lý lớn đối với chính quyền địa phương ở cơ sở.
Ngay sau khi Trung ương ban hành Kết luận số 210-KL/TW, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang đã ban hành Nghị quyết số 96-NQ/TU ngày 22/5/2026 về lãnh đạo sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.
Theo nghị quyết, việc sắp xếp, tổ chức thôn, tổ dân phố bảo đảm đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp, toàn diện của các cấp ủy đảng; chấp hành sự quản lý của Nhà nước, điều hành của chính quyền; phát huy quyền làm chủ của nhân dân và sự tham gia giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị-xã hội.
Cùng với đó, phải bảo đảm phù hợp tiêu chí, điều kiện theo quy định của Chính phủ và yêu cầu quản lý của địa phương khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời, xem xét toàn diện, đầy đủ các yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, điều kiện địa lý, quốc phòng, an ninh và sự gắn kết tự nhiên của cộng đồng dân cư, nhất là tại địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và địa bàn có yếu tố tôn giáo; gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở, thúc đẩy chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.
Chủ trương sáp nhập thôn, tổ dân phố đang nhận được sự đồng tình, ủng hộ của đông đảo cán bộ, đảng viên và nhân dân tại thôn Khe Thuyền 1, xã Hồng Sơn. Nhiều đảng viên trong thôn bày tỏ sự thống nhất cao đối với phương án sáp nhập 3 thôn Khe Thuyền thành một thôn chung, coi đây là bước đi cần thiết nhằm thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
Đảng viên Đàm Xuân Vịnh, Chi bộ thôn Khe Thuyền 1 cho rằng, việc sáp nhập không chỉ giúp giảm đầu mối, thuận lợi hơn trong công tác quản lý, điều hành mà còn tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng, phát triển kinh tế-xã hội và nâng cao đời sống nhân dân. Theo ông, khi các thôn được hợp nhất, hoạt động của các tổ chức đoàn thể cũng sẽ đồng bộ, hiệu quả hơn, góp phần củng cố khối đoàn kết trong cộng đồng dân cư.
Theo định hướng dự kiến, thôn có từ 150 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố từ 300 hộ gia đình trở lên. Tuy nhiên, đối với vùng sâu, vùng xa, biên giới hoặc địa bàn đặc thù có thể xem xét quy mô thấp hơn để phù hợp thực tiễn.
Tùng Vài là xã biên giới của tỉnh, có diện tích tự nhiên gần 15.000ha, hiện có 27 thôn với hơn 2.400 hộ, 11.369 nhân khẩu sinh sống. Đồng chí Nguyễn Văn Lý, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tùng Vài cho biết, xã hiện có 25/27 thôn có quy mô hộ gia đình thấp hơn tiêu chuẩn quy định đối với xã miền núi, biên giới; 19/27 thôn có quy mô dân số dưới 100 hộ.
Việc duy trì nhiều thôn quy mô nhỏ dẫn đến bộ máy hoạt động ở cơ sở còn phân tán, làm tăng số lượng người hoạt động không chuyên trách. Đồng thời, gây khó khăn trong công tác lãnh đạo, điều hành, triển khai các chương trình phát triển kinh tế-xã hội, giảm nghèo và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Trên cơ sở khảo sát thực tế, xã xác định việc xây dựng phương án sắp xếp, tổ chức lại thôn trên địa bàn là cần thiết nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương miền núi, biên giới.
"Hiện nay, xã đã hoàn thiện phương án sắp xếp, trong đó có 2/27 thôn không thực hiện sáp nhập; 25 thôn được sắp xếp còn 11 thôn. Sau sắp xếp, toàn xã giảm từ 27 xuống còn 13 thôn bản, bảo đảm đầy đủ các tiêu chí về điều kiện tự nhiên, quy mô dân số, đặc điểm dân cư, yếu tố dân tộc, điều kiện tổ chức sinh hoạt cộng đồng và yêu cầu quản lý địa bàn biên giới", đồng chí Nguyễn Văn Lý khẳng định.
Còn tại xã Tân Trào, đồng chí Dương Minh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã cho biết, xã hiện có 22 thôn và đang xây dựng phương án sáp nhập còn 12 thôn. Việc sắp xếp phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu tinh gọn đầu mối với giữ gìn bản sắc, sự gắn kết của cộng đồng dân cư. Xã xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, cần được thực hiện thận trọng, từng bước chắc chắn nhằm tạo sự thống nhất trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Vì vậy, xã đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân để tạo đồng thuận ngay từ cơ sở. Khi nhân dân hiểu rõ ý nghĩa, mục tiêu và lợi ích lâu dài của chủ trương, quá trình triển khai sẽ thuận lợi và hiệu quả hơn.
Theo định hướng của tỉnh, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải gắn với kiện toàn tổ chức các chi bộ, chi hội, đoàn thể ở cơ sở; đồng thời bố trí đội ngũ cán bộ theo hướng phát huy được vai trò của những người có uy tín, kinh nghiệm trong cộng đồng và quan tâm đội ngũ cán bộ trẻ có trình độ công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giai đoạn mới.
Hiện nay, các xã, phường đang rà soát kỹ đội ngũ người hoạt động không chuyên trách để xây dựng phương án bố trí phù hợp. Những người có uy tín, năng lực, tinh thần trách nhiệm tiếp tục được xem xét, bố trí tham gia công tác; đồng thời nghiên cứu phương án hỗ trợ đối với các trường hợp dôi dư nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng, tạo sự đồng thuận trong quá trình thực hiện.
Đồng chí Thạch Văn Tuân, Bí thư Chi bộ thôn An Ninh, xã Trường Sinh cho biết, nhiều cán bộ cơ sở đã có nhiều năm gắn bó, cống hiến cho công việc ở thôn nên khi thực hiện sắp xếp, sáp nhập không tránh khỏi những tâm tư, trăn trở. Tuy nhiên, đa số cán bộ, đảng viên đều nhận thức rõ đây là chủ trương đúng đắn, cần thiết nhằm tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở nên sẵn sàng đồng thuận, chấp hành vì lợi ích chung của địa phương.
Tại hội nghị quán triệt các văn bản của Trung ương và của tỉnh về sắp xếp thôn, tổ dân phố, đồng chí Hầu A Lềnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang nhấn mạnh đây là nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Việc sắp xếp phải bảo đảm đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp ủy Đảng; phát huy quyền làm chủ của nhân dân và sự giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị-xã hội.
Cùng với đó, tập trung tuyên truyền, thống nhất nhận thức, trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân, phát huy truyền thống đoàn kết trong cộng đồng dân cư, thực hiện dân chủ ở cơ sở để tổ chức thực hiện hiệu quả việc sắp xếp thôn, tổ dân phố; giám sát quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố, bảo đảm công khai, minh bạch, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân và cán bộ cơ sở.
Đồng chí Hầu A Lềnh khẳng định, đây không chỉ là yêu cầu tất yếu trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong thời kỳ mới.
