"Thi phẩm Tứ nữ họ Đoàn" giới thiệu các tác phẩm thơ ca nổi bật của bốn nữ thi sĩ: Đoàn Thị Tảo, Đoàn Thị Ký, Đoàn Thị Lam Luyến và Đoàn Ngọc Thu. Buổi ra mắt sách diễn ra vào thời điểm rất ý nghĩa, ngay sau khi Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 - năm 2026 vừa khép lại với nhiều hoạt động sôi nổi trên cả nước và chỉ ít ngày trước Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, khiến sự kiện càng mang thêm ý nghĩa tôn vinh tiếng nói sáng tạo của phụ nữ trong đời sống thi ca.
Trong không gian đậm chất văn chương của trụ sở Nhà xuất bản Hội Nhà văn, bốn nhà thơ họ Đoàn đã cùng nhau giới thiệu cuốn sách chung-một tuyển tập gồm 146 bài thơ, mỗi tác giả chọn 36 tác phẩm tiêu biểu, như 36 vẻ đẹp của đời sống tâm hồn, 36 tiếng nói riêng nhưng hòa vào một bản hòa âm chung của thi ca nữ giới.
Phát biểu tại buổi ra mắt sách, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam ví bốn nữ sĩ họ Đoàn như bốn "ngọn lửa" của thi ca. Theo ông, mỗi người mang một cá tính sáng tạo, giọng nói và con đường riêng trong hành trình thơ. Dù thuộc những thế hệ khác nhau, khi đứng cạnh nhau trong cuốn sách này, họ đã tạo nên một vẻ đẹp chung của thi ca.
Ông cũng nhắc tới từng gương mặt với những dấu ấn riêng trong đời sống sáng tạo. Với nhà thơ Đoàn Thị Tảo, đó là một người đã đi qua những năm tháng gian khó của đất nước, mang trong mình ký ức về nạn đói năm 1945 và nhiều biến động lớn của thời đại. Những trải nghiệm ấy, theo ông, đã in dấu sâu đậm trong thơ bà như một nỗi ám ảnh nhân sinh.
Trong khi đó, nhà thơ Đoàn Thị Ký được ông nhìn nhận như giọng thơ lặng lẽ nhưng bền bỉ, âm thầm nuôi dưỡng cảm hứng thi ca qua năm tháng. Còn thơ của Đoàn Thị Lam Luyến, theo nhận xét của ông, lại giống như một cơn gió mạnh, giàu năng lượng cảm xúc và khát vọng sống, khát vọng yêu. Với Đoàn Ngọc Thu, ông cho rằng trong thơ chị luôn hiện lên một thứ ánh sáng mơ hồ của những suy tư về nhân tình thế thái và đời sống con người.
Theo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, khi đặt bốn gương mặt ấy cạnh nhau, có thể hình dung họ như bốn con đường gặp nhau để tạo thành đại lộ. Ông nhấn mạnh rằng thơ ca chưa bao giờ rời bỏ con người, bởi thơ chính là tiếng nói của tâm hồn.
Tiếng nói ấy có thể vang lên từ nhiều cung bậc khác nhau của đời sống, từ hạnh phúc đến khổ đau, từ hy vọng đến thất vọng... nhưng chính từ những va đập ấy, thơ ca tìm thấy sức sống của mình. Những nhà thơ như bốn nữ sĩ họ Đoàn, theo ông, chính là những người đang góp phần giữ cho tiếng nói ấy luôn tiếp tục vang lên trong đời sống tinh thần của xã hội.
Nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, chia sẻ: Cuốn sách ra đời đúng vào những ngày đầu xuân mang một ý nghĩa rất đẹp, bởi mùa xuân từ lâu vẫn gợi nhắc đến vẻ đẹp và sức sống của đời sống con người. Theo ông, phụ nữ ở thời đại nào cũng mang trong mình vẻ đẹp riêng và bốn nữ sĩ trong tập sách đều là những người phụ nữ đẹp trong đời sống và trong thế giới thi ca. Nhắc đến Đoàn Thị Tảo, ông nhớ ngay đến những bài thơ nổi tiếng từng được chính tác giả đọc trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam và chạm tới trái tim của rất nhiều thính giả.
Với nhà thơ Đoàn Ngọc Thu, ông cho biết bản thân có sự quan tâm đặc biệt và từng nhiều lần chia sẻ, giới thiệu, trò chuyện về thơ của chị trên làn sóng phát thanh quốc gia; theo ông, thơ Đoàn Ngọc Thu mang vẻ đẹp riêng, mơ hồ, ám ảnh, chứa đựng nhiều suy tư về thân phận con người cùng những rung động tinh tế của đời sống.
Về Đoàn Thị Lam Luyến, nhà thơ Trần Đăng Khoa nhắc lại kỷ niệm thân tình khi hai người làm thơ cùng thời từ thuở còn rất trẻ; theo ông, trong số rất nhiều người từng cầm bút khi ấy, không ít người đã dừng lại theo năm tháng, còn Lam Luyến vẫn bền bỉ đi tiếp trên con đường thơ ca và càng viết càng khẳng định được sức sáng tạo của mình.
Từ câu chuyện ấy, ông dẫn lại một quan niệm của nhà phê bình Nguyễn Đăng Mạnh về cách nhìn nhận giá trị của một nhà thơ: trước hết cần đặt họ vào bức tranh chung của nền thơ ca, rồi thử "nhấc" nhà thơ ấy ra để xem bức tranh có bị xô lệch hay không; nếu thiếu họ mà bức tranh vẫn nguyên vẹn thì đóng góp chưa thật sự rõ nét, còn nếu thiếu đi mà thấy lệch, thấy khuyết, thì nghĩa là nhà thơ ấy đã có vị trí riêng trong đời sống văn chương. Theo nhà thơ Trần Đăng Khoa, để đạt được điều đó, mỗi người viết phải có phong cách riêng, ngôn ngữ riêng và một thế giới nghệ thuật riêng.
Giá trị khiến "Thi phẩm Tứ nữ họ Đoàn" trở nên đặc biệt không dừng lại ở việc bốn tác giả cùng mang một họ tộc mà qua sự đa dạng về thế hệ và phong cách sáng tạo.
Người lớn tuổi nhất là nhà thơ Đoàn Thị Tảo, sinh năm 1945, gương mặt quen thuộc của thi đàn Việt Nam với nhiều bài thơ được độc giả yêu mến qua nhiều thập niên; người trẻ nhất là nhà thơ Đoàn Ngọc Thu, thuộc thế hệ sau, cách người chị cả gần ba mươi năm tuổi đời.
Ở giữa hai thế hệ ấy là hai giọng thơ giàu cá tính: Đoàn Thị Ký với chất thơ dịu dàng, trữ tình và Đoàn Thị Lam Luyến với giọng điệu mạnh mẽ, nhiều trải nghiệm. Bốn con đường thơ khác nhau, bốn cách nhìn đời khác nhau, nhưng khi đặt cạnh nhau trong cùng một cuốn sách lại tạo nên không gian thi ca đa thanh, đa sắc. Tại buổi ra mắt, nhiều ý kiến cho rằng cuốn sách tựa như cuộc hạnh ngộ của những người phụ nữ đã đi qua nhiều chặng đường sáng tạo, mang theo những ký ức, những trải nghiệm và cả những khát vọng riêng của mình.
Trong cuốn sách này, người đọc có thể nhận ra những sắc thái riêng của từng giọng thơ. Thơ của Đoàn Thị Tảo thường mang nhiều hoài niệm, với những rung động tinh tế và một thứ tình yêu trong trẻo, không toan tính. Bà thường nhìn về quá khứ như nhìn vào một dòng sông ký ức, nơi những kỷ niệm cũ trở thành chất liệu cho những câu thơ nhẹ nhàng mà sâu lắng.
Trong khi đó, Đoàn Thị Ký lại tìm cảm hứng từ những điều rất gần gũi của đời sống, từ những chi tiết tưởng chừng giản dị như một góc phố, một buổi chiều, một kỷ niệm gia đình để mở ra những suy ngẫm về cuộc đời với giọng điệu dịu dàng và đậm chất nữ tính.
Với Đoàn Thị Lam Luyến, thơ lại mang màu sắc mạnh mẽ và nhiều suy tư, đi sâu vào những bi kịch của tình yêu và thân phận người phụ nữ. Những trải nghiệm cá nhân sâu sắc đã khiến thơ bà trở nên dữ dội, chân thành và giàu sức lay động.
Giọng thơ của Đoàn Ngọc Thu mang đến sắc thái mới mẻ với ngôn ngữ mạnh, sắc và giàu năng lượng. Thơ của chị vừa có nét dịu dàng của tâm hồn phụ nữ vừa thể hiện sự tỉnh táo trong tư duy và cá tính sáng tạo rõ rệt, mở ra một thế giới của khát vọng yêu thương và mong muốn tìm kiếm sự bình yên trong đời sống hiện đại.
Bằng những vần thơ đầy nỗi niềm, các nữ nhà thơ vừa mang đến câu chuyện riêng của đồng thời góp thêm tiếng nói vào bức tranh chung của thi ca đương đại. Buổi ra mắt sách khép lại bằng những cuộc trò chuyện thân mật giữa các tác giả và bạn đọc, những bài thơ được đọc lên trong không khí đầu xuân, gợi lại vẻ đẹp bền bỉ của thi ca trong đời sống tinh thần.
Một khoảnh khắc xúc động của buổi ra mắt là khi nhà thơ Đoàn Thị Tảo - người chị cả trong "tứ nữ họ Đoàn" vì lý do đường xa nên chưa thể có mặt tại sự kiện. Dẫu vắng bóng, bà vẫn hiện diện theo cách rất riêng khi ca khúc "Chị tôi" của nhạc sĩ Trọng Đài phổ từ bài thơ "Cho một ngày sinh" của bà vang lên. Ca khúc từ lâu đã trở thành giai điệu quen thuộc với nhiều thế hệ công chúng.
Những câu hát vang lên, cả khán phòng như lắng lại. Giai điệu da diết gợi lên hình ảnh người phụ nữ với những hy sinh thầm lặng và nỗi buồn dịu sâu của tình thân. Khoảnh khắc ấy, nhiều người có cảm giác như nhà thơ vẫn đang có mặt giữa bạn bè và bạn đọc của mình, và âm nhạc đã thay bà gửi tới buổi ra mắt lời chào đầy xúc động.
Các nhà thơ họ Đoàn cùng đứng cạnh nhau giới thiệu cuốn sách chung đầu tiên của mình, nhiều người cảm nhận rõ rằng phía sau những trang thơ ấy là những năm tháng sáng tạo lặng lẽ và bền bỉ. Có lẽ chính điều đó đã làm nên ý nghĩa sâu xa nhất của cuốn sách, đó là một cuộc hội ngộ của những tâm hồn yêu thơ, diễn ra vào đúng mùa của thi ca và của những lời tôn vinh dành cho phụ nữ.
