Bài toán tự chủ của quốc gia biển

Là đại biểu Quốc hội của một trong những cái nôi ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam, ông Lã Thanh Tân, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng đã có nhiều chia sẻ về định hướng phát triển ngành trong giai đoạn tới.

Cần có một chính sách tổng thể, toàn diện, lâu dài cho ngành đóng tàu.
Cần có một chính sách tổng thể, toàn diện, lâu dài cho ngành đóng tàu.

Theo ông Lã Thanh Tân, nếu chỉ nhìn vào tỷ suất lợi nhuận, đóng tàu khó có thể so sánh với nhiều lĩnh vực khác. Đây là ngành cần vốn đầu tư lớn, mặt bằng rộng, vòng quay vốn chậm, trong khi lợi nhuận không cao. Nhưng giá trị của ngành lại nằm ở sức lan tỏa. Phía sau một con tàu là cả chuỗi sản xuất từ luyện kim, cơ khí chế tạo, điện-điện tử, động cơ, thiết bị đến vận tải và các dịch vụ liên quan. Chính sức lan tỏa đó khiến công nghiệp đóng tàu được nhìn nhận như một năng lực nền tảng của quốc gia biển.

Từ Hải Phòng nhìn ra Biển Đông, câu chuyện ấy càng trở nên rõ nét. Việt Nam nằm trên những tuyến giao thương quan trọng kết nối Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, có nhiều điều kiện để phát triển vận tải biển, khai thác tài nguyên, thủy sản, du lịch và các ngành kinh tế biển. Theo ông Tân, gần như mọi hoạt động kinh tế trên biển đều gắn với tàu, thuyền và phương tiện nổi. Các lực lượng thực thi pháp luật, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên biển cũng cần một nền công nghiệp đủ khả năng đóng mới, sửa chữa, hoán cải phương tiện. Vì thế, năng lực đóng tàu liên quan trực tiếp đến mức độ tự chủ của nền kinh tế biển và năng lực bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Thông báo số 125-TB/VPTW ngày 18/7/2026 về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển công nghiệp hàng hải theo tinh thần "Đủ nhanh - Đủ mạnh", bảo đảm đất nước không bị động khi chuỗi cung ứng gián đoạn, thị trường biến động hoặc xuất hiện các tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, đây lại chính là một trong những điểm yếu của ngành đóng tàu hiện nay. Hiện tỷ lệ nội địa hóa của ngành mới đạt khoảng 20-30%, trong đó sản phẩm do doanh nghiệp Việt Nam trực tiếp sản xuất chỉ khoảng 10-15%. Nhiều vật tư, thiết bị quan trọng như thép chuyên dụng,
động cơ, máy móc vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Mỗi biến động về giá nguyên liệu, tỷ giá hay chuỗi cung ứng quốc tế, vì thế, đều có thể tác động trực tiếp đến tiến độ và giá thành của một con tàu. Bởi vậy, theo ông Lã Thanh Tân, mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa lên hơn 50% vào năm 2050 có ý nghĩa quan trọng nhưng cũng là một bài toán khó. Muốn giải được bài toán này, cần hình thành một chuỗi công nghiệp hỗ trợ trong nước, trước hết ở các lĩnh vực thép, cơ khí chế tạo, linh kiện, điện - điện tử, động cơ và phụ tùng. Nhìn rộng hơn, để sản phẩm đóng tàu của Việt Nam mang lại chất lượng cao và có thể cạnh tranh với thị trường thế giới, nhà nước cần có một chính sách tổng thể, toàn diện,
lâu dài cho ngành đóng tàu.

Một vấn đề khác khiến vị đại biểu Quốc hội của thành phố Hải Phòng trăn trở là số phận của những cơ sở đóng tàu đã được đầu tư qua nhiều thập niên trong quá trình sắp xếp lại các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) - đơn vị chiếm 65% thị phần ngành đóng tàu Việt Nam. Giá trị của những cơ sở ấy không thể chỉ được tính bằng diện tích đất hay tài sản hữu hình. Phía sau đó còn là hạ tầng công nghiệp, đội ngũ kỹ thuật và năng lực đóng tàu hình thành qua hàng chục năm phát triển. Bởi vậy, quá trình xử lý, tái cơ cấu cần được thực hiện minh bạch và đặt trong một tầm nhìn dài hạn. Quốc hội và các đại biểu Quốc hội cần phát huy vai trò giám sát để vừa bảo đảm tuân thủ pháp luật, vừa không để những năng lực công nghiệp có ý nghĩa chiến lược bị mai một trong quá trình tái cơ cấu.

Sau những thăng trầm, ngành đóng tàu Việt Nam vẫn giữ được nhiều nhà máy, đội ngũ kỹ sư, công nhân và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thập niên. Trong khi đó, thị trường đang thay đổi nhanh, nhu cầu tàu xanh gia tăng và yêu cầu tự chủ về kinh tế biển ngày càng cấp thiết. Theo ông Lã Thanh Tân, đây chính là thời điểm cần những quyết sách đủ mạnh để biến những nền tảng đã có thành sức cạnh tranh mới, qua đó làm chủ một phần quan trọng của năng lực kinh tế biển quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

Nhà máy xử lý chất thải công nghiệp để phát điện Nam Sơn (Hà Nội). Ảnh: Hải Nam

Cần giải pháp mạnh, triệt để

Theo báo cáo của ngành tài nguyên và môi trường, Việt Nam hiện phát sinh khoảng hơn 60 nghìn tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày, trong đó khu vực đô thị chiếm hơn 50%. Chỉ riêng hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi ngày đã xả ra môi trường từ 7 nghìn đến gần 10 nghìn tấn rác. Bởi vậy, việc ứng dụng khoa học-công nghệ để giải quyết bài toán môi trường, nhất là việc xử lý rác thải sinh hoạt, là yêu cầu cấp bách từ thực tiễn.

Đoàn cán bộ tỉnh Hưng Yên thăm dây chuyền Nhà máy xử lý rác - Công ty CP Môi trường Năng lượng Xanh ASIAN Bắc Giang. Ảnh: AN HUY

Đồng bộ, minh bạch, có lộ trình

Xử lý rác thải sinh hoạt đang là một trong những thách thức lớn của quá trình phát triển bền vững. Thực tế những năm qua, dù đã được quan tâm nhưng không ít dự án vẫn chậm triển khai hoặc hoạt động kém hiệu quả do vướng về cơ chế và công nghệ. Ông Nguyễn Quang Huân, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, phân tích những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ để giải quyết căn cơ bài toán này.

Bãi rác lộ thiên ở Liên Khê, xã Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: TRÀ KHÚC

Tìm “điểm cuối” cho những chuyến xe rác

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 1.977,15 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, trong đó 1.937,43 tấn được thu gom, đạt khoảng 98%. Đây là tỷ lệ rất cao nếu so với nhiều địa phương khác trong cả nước.

Dân ca Quan họ Bắc Ninh được quan tâm, lan tỏa trong đời sống hiện đại. Ảnh: DIÊN KHÁNH

Từ truyền thống đến hiện đại

Với giá trị văn hóa lâu đời hội tụ, tạo thành những đặc trưng, bản sắc văn hóa điển hình, các địa phương khu vực Đồng bằng sông Hồng đã và đang tích cực gìn giữ các giá trị văn hóa đặc sắc, đặt văn hóa vào vị trí trung tâm chiến lược của chiến lược phát triển toàn diện kinh tế-xã hội, gắn kết chặt chẽ với xây dựng con người toàn diện.

Học sinh Bình Vọng, xã Thường Tín (Hà Nội) tích cực khai thác “bồ tri thức” của làng. Ảnh: VĂN HỌC

Những vùng đất nuôi bền tinh thần học tập

Ở các địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng có nhiều làng khoa bảng như Mộ Trạch (thành phố Hải Phòng), Hành Thiện (Ninh Bình), Bình Vọng, Đông Ngạc, Thanh Liệt (Hà Nội)… Tiếp nối truyền thống, nhiều làng khoa bảng đã tích cực xây dựng mô hình “Dòng họ hiếu học”, “Gia đình học tập”.

Các chương trình hiến máu tình nguyện nhận được sự quan tâm, hưởng ứng của đông đảo người dân. Ảnh: VƯƠNG TUẤN

Khi cộng đồng chung sức, chung lòng

Phong trào hiến máu tình nguyện ngày càng nhận được sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng, các tổ chức bởi ý nghĩa nhân văn sâu sắc và giá trị thiết thực đối với xã hội. Nhiều cơ quan, đơn vị... đã nỗ lực xây dựng phương pháp truyền thông, truyền cảm hứng mới cùng những cách làm phù hợp, nhờ vậy, phong trào đã nhận được sự hưởng ứng, ủng hộ ngày càng tích cực của cộng đồng, xã hội.

Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Hữu Kiêm chia sẻ về cách làm sáo diều. Ảnh: Văn Học

Những người “giữ lửa”

Trong guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, rất nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ, người thực hành văn hóa đã và đang âm thầm bảo tồn, trao truyền các giá trị di sản văn hóa.

Nghi lễ trước khi trình diễn hò Cửa Đình và múa Bài bông. Ảnh: KHÁNH VY

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Nghệ thuật dân gian luôn vận động

Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cho rằng, để di sản văn hóa phi vật thể “sống được” không chỉ là giữ lại hình thức biểu diễn, mà cần tìm cách duy trì hoặc tạo ra những không gian văn hóa mới để di sản tiếp tục có ý nghĩa trong đời sống. Bởi nghệ thuật dân gian luôn vận động cùng xã hội.

Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp của Đại học Bách khoa Hà Nội tại Trường THPT Thái Phiên.

Cách tiếp cận mới trong hoạt động tư vấn

Tại Hải Phòng, gian tư vấn của Đại học Bách khoa Hà Nội trong chương trình Tư vấn tuyển sinh – hướng nghiệp 2026 luôn đông kín phụ huynh, học sinh xếp hàng chờ được giải đáp đã cho thấy sức hút của hoạt động này.

Nhiều hoạt động tư vấn hướng nghiệp được tổ chức trên địa bàn tỉnh.

Tạo không gian trải nghiệm thực tế

Là địa phương có nhiều khu công nghiệp, mỏ khoáng sản cũng như đang phát triển mạnh về hoạt động du lịch, dịch vụ, Quảng Ninh đã đẩy mạnh hướng nghiệp, đặc biệt với lứa tuổi học sinh lớp 9 và lớp 12, để các em có lựa chọn phù hợp đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Ngành đường sắt cần tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn giao thông. Ảnh: Khiếu Minh

Hướng tới các mục tiêu kép

Được định hướng phát triển là “trục xương sống” của hệ thống vận tải, cùng với những dự án đầu tư trọng điểm cấp quốc gia để hiện đại hóa hạ tầng, lấy lại vị thế cho ngành đường sắt, công tác bảo đảm an toàn giao thông phải được quan tâm hơn nữa, cùng đó là các nỗ lực nâng cao chất lượng phục vụ.

Những quán cà-phê sát đường tàu luôn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Ảnh: VĂN HỌC

Xóa “điểm đen” hạ tầng và ý thức

Nhiều đường ngang, lối mở tự phát qua đường sắt là những “điểm đen” tiềm ẩn nguy cơ lớn gây mất an toàn giao thông. Bởi vậy, xóa bỏ các địa điểm này và xử lý các vi phạm liên quan tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường sắt cần phải được tiến hành quyết liệt hơn nữa.

Anh Phạm Quang Thành (trái) và anh Đinh Đức Huy luôn nỗ lực cho những chuyến tàu an toàn.

Những kiện tướng thầm lặng

Vượt lên những khó khăn đặc thù, bằng lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm, không ít nhân viên lái tàu, tuần đường đã được tặng danh hiệu “Kiện tướng an toàn chạy tàu”, góp phần bảo đảm an toàn giao thông đường sắt.

Công chức Thuế thành phố Hải Phòng đã linh hoạt kết hợp trực tiếp và qua công nghệ hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp, người nộp thuế trong quá trình thực hiện quyết toán thuế, tuân thủ pháp luật thuế.

Công nghệ là giải pháp then chốt, hiệu quả

Bên cạnh tổ chức các hội nghị phổ biến, hướng dẫn các chính sách pháp luật thuế, Thuế thành phố Hải Phòng xác định việc ứng dụng công nghệ là giải pháp then chốt góp phần bảo đảm hiệu quả thiết thực, đẩy nhanh tiến độ và chính xác.

Công chức Thuế tỉnh Quảng Ninh trực tiếp hỗ trợ các hộ kinh doanh, nhất là các hộ vừa chuyển thành doanh nghiệp, cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile.

Ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt

Với cách tiếp cận lấy người nộp thuế làm trung tâm, cùng phương thức triển khai “cầm tay, chỉ việc”, ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt, ngành thuế tỉnh Quảng Ninh đang từng bước triển khai thành công phương pháp kê khai thuế theo doanh thu thực tế.

Để giải quyết tốt bài toán mưu sinh và trật tự đô thị, cần những giải pháp căn cơ của thành phố. Ảnh: Văn Học

Cần cơ chế và mô hình thích hợp

Quản lý và khai thác vỉa hè tại Thủ đô Hà Nội là công việc luôn đòi hỏi phải khoa học và có chương trình bài bản, bền vững. Làm sao để những “mỏ vàng mặt phố” có thể đóng góp cho ngân sách, gìn giữ mỹ quan đô thị, bảo đảm an ninh trật tự công cộng, hài hòa các lợi ích là điều các cơ quan chức năng cần đưa ra giải pháp tốt nhất.

Vỉa hè ở thành phố Seoul, Hàn Quốc, luôn được giữ sạch sẽ, thông thoáng. Ảnh: Nam Khánh

Những gợi mở từ quốc tế

Đối với nhiều quốc gia trên thế giới, để khai thác vỉa hè một cách tối ưu, phải bắt đầu từ những nỗ lực quy hoạch hạ tầng giao thông công cộng và tìm ra cách thức quản lý khoa học.

Chương trình Xây Tết 2026 do Báo Nhân Dân cùng Công ty CP Xây dựng Coteccons tổ chức. Ảnh: Bảo Long

Lan tỏa nghĩa tình chăm lo người lao động

Trong không khí chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng và đón Xuân Bính Ngọ 2026, hàng loạt hoạt động an sinh xã hội, chăm lo cho người lao động, nhân dân đã diễn ra nghĩa tình, đầm ấm trên cả nước, góp phần xây Tết ấm, dệt Xuân an.

“Bữa ăn công đoàn”, hoạt động nổi bật của các cấp công đoàn trong năm 2025. Ảnh: Thanh Tâm

Tết ấm cho mọi người

Những ngày giáp Tết, tại các khu công nghiệp trên địa bàn TP Hải Phòng, không khí làm việc xen lẫn sự tất bật chuẩn bị cho năm mới. Với nhiều công nhân, Tết không chỉ là thời khắc đoàn tụ mà còn là dịp bộc lộ rõ nét thu nhập, việc làm và mức độ quan tâm, sẻ chia từ doanh nghiệp và tổ chức công đoàn.

Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam thăm, tặng quà công nhân vùng mỏ Quảng Ninh.

Vững niềm tin nơi vùng mỏ

Những ngày cận Tết Nguyên đán, tại vùng mỏ Quảng Ninh, sự quan tâm dành cho công nhân, người lao động lan tỏa từ hầm lò, phân xưởng đến khu nhà ở công nhân đã góp thêm niềm vui, sự yên tâm để mùa xuân nơi vùng than đến gần hơn với mỗi gia đình.

Đào tạo nghề hàn bằng robot tại Trường cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội. Ảnh: Hải Nam

AI thay đổi lộ trình nghề nghiệp

Trí tuệ nhân tạo (AI) không lấy việc của người lao động, nhưng đang làm đứt quãng lộ trình nghề nghiệp quen thuộc. Ở Đồng bằng sông Hồng, nơi tập trung dày đặc khu công nghiệp và dịch vụ, thách thức này đang hiện diện rõ ràng.

Một phân xưởng sản xuất ở Công ty cổ phần Daikin Air Conditioning Việt Nam, chi nhánh tỉnh Bắc Ninh.

Nhà máy thông minh và “số phận” công nhân lành nghề

Tại Bắc Ninh, trung tâm công nghiệp lớn phía bắc, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lực số đã trở thành “xương sống” của sản xuất. Sự chuyển mình ấy đặt ra thách thức với những công nhân lành nghề của phương thức sản xuất truyền thống.