Mắt xích trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực

Những thay đổi trong kỳ tuyển sinh năm 2026 không chỉ điều chỉnh cách thức xét tuyển, mà còn đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn đối với học sinh trong việc lựa chọn ngành học, định hình con đường tương lai.

Các hoạt động tư vấn tuyển sinh năm 2026 thu hút sự quan tâm của học sinh và phụ huynh.
Các hoạt động tư vấn tuyển sinh năm 2026 thu hút sự quan tâm của học sinh và phụ huynh.

Hành trình có định hướng

Theo Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ đại học và ngành giáo dục mầm non trình độ cao đẳng, thí sinh chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển, đăng ký 15 nguyện vọng; đồng thời các cơ sở đào tạo phải công bố rõ ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào và tổ hợp xét tuyển. Khi “biên độ lựa chọn” được thu hẹp và tiêu chí được siết chặt, việc chọn ngành, chọn trường không còn là câu chuyện cảm tính, mà đòi hỏi sự chuẩn bị có chiến lược từ sớm.

Chính vì vậy, hướng nghiệp không còn là hoạt động dồn vào những tháng cuối lớp 12. Tại Trường THPT Yên Hòa (Hà Nội), công tác này đã được triển khai theo lộ trình xuyên suốt từ lớp 10 đến lớp 12: Từ nhận diện năng lực, tìm hiểu sở thích, đến trải nghiệm thực tế trước khi đưa ra lựa chọn nghề nghiệp.

Tham gia Ngày hội Tư vấn hướng nghiệp cho học sinh khối 12 do Trường THPT Yên Hòa tổ chức mới đây, em Nguyễn Hoàng Hà, học sinh lớp 12 chia sẻ: “Trước đây em khá mơ hồ, chỉ nghĩ đơn giản là chọn ngành “hot” hoặc theo bạn bè. Nhưng khi được tham gia các buổi tư vấn, làm bài trắc nghiệm năng lực và nghe chia sẻ từ các chuyên gia và các anh chị đi trước, em hiểu rõ hơn mình phù hợp với lĩnh vực nào. Năm nay quy định tuyển sinh thay đổi, em càng thấy cần phải chọn kỹ, vì không còn nhiều cơ hội để “thử và sai” như trước”.

Hoàng Hà cho biết thêm, thay vì đợi đến sát kỳ thi mới quyết định, em đã xác định hướng đi từ đầu năm lớp 12 và chủ động tìm hiểu thông tin về ngành học, cơ hội việc làm. “Em nghĩ quan trọng nhất là hiểu mình muốn gì và có thể làm được gì, chứ không chỉ là đỗ vào một trường đại học”, em nói.

Nhà giáo Lê Hồng Chung, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: Hướng nghiệp hiện nay được tích hợp trong các hoạt động trải nghiệm, giúp học sinh “hiểu mình trước khi hiểu nghề”. Đây là thay đổi quan trọng. Bởi chỉ khi nhận diện rõ năng lực, sở thích và giá trị cá nhân, các em mới có thể đưa ra lựa chọn phù hợp, thay vì chạy theo xu hướng.

Trước những thay đổi của công tác tuyển sinh, vai trò của nhà trường cũng có sự điều chỉnh rõ rệt, không chỉ cung cấp thông tin mà còn chủ động định hướng và tổ chức các hoạt động hỗ trợ học sinh lựa chọn nghề nghiệp. Cùng với đó, gia đình không còn là “người quyết định thay”, mà dần trở thành một “cố vấn chiến lược”. Phụ huynh được khuyến khích đồng hành, lắng nghe và hỗ trợ con trong quá trình lựa chọn, thay vì áp đặt theo kỳ vọng chủ quan.

Gắn kết với nhu cầu thực tế

Công tác hướng nghiệp năm 2026 cho thấy sự gắn kết rõ hơn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, thương mại điện tử, công nghệ bán dẫn… đang có nhu cầu nhân lực lớn, trong khi một số ngành truyền thống bắt đầu bão hòa. Khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường vẫn còn, thể hiện ở việc không ít sinh viên ra trường khó tìm được việc làm đúng chuyên môn.

Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng giáo dục (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) nhận định: Hạn chế trước đây của công tác hướng nghiệp là thiên về giới thiệu trường, ngành, mà chưa cung cấp đầy đủ thông tin về cơ hội việc làm. Vì vậy, định hướng mới là giúp học sinh hiểu “thị trường cần gì”, từ đó lựa chọn ngành học phù hợp với nhu cầu xã hội. Các chuyên gia cho rằng, hướng nghiệp hiệu quả không phải là “chọn giúp” học sinh một nghề, mà là trang bị cho các em năng lực tự nhận thức và khả năng ra quyết định.

Những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định hướng nghiệp và phân luồng là nhiệm vụ trọng tâm. Mới đây, Thông tư số 16/TT-BGDĐT về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục ban hành ngày 24/3/2026 đã tạo thêm một bước hoàn thiện về thể chế.

Thông tư quy định rõ công tác hướng nghiệp phải được triển khai xuyên suốt, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và từng cấp học. Đáng chú ý, trách nhiệm không chỉ đặt lên nhà trường, mà được phân định rõ giữa các cấp quản lý, đồng thời khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở đào tạo đại học và các tổ chức xã hội. Việc bảo đảm các điều kiện triển khai từ đội ngũ giáo viên được đào tạo chuyên môn, cơ sở vật chất, học liệu đến kinh phí cũng được quy định cụ thể, nhằm đưa hướng nghiệp trở thành hoạt động thực chất. Mục tiêu không chỉ là giảm áp lực vào đại học, mà còn hướng tới cân bằng cơ cấu nguồn nhân lực.

Hướng nghiệp, vì thế, không còn là việc “chọn trường” đơn thuần, mà là quá trình giúp học sinh nhận diện bản thân và lựa chọn con đường phù hợp. Khi mỗi lựa chọn được cân nhắc kỹ, hiệu quả của giáo dục và sự cân bằng của thị trường lao động cũng dần được cải thiện.

Năm nhiệm vụ trọng tâm của công tác hướng nghiệp: Cung cấp thông tin nghề nghiệp, hỗ trợ học sinh nhận diện bản thân, rèn kỹ năng lựa chọn, tăng cường trải nghiệm thực tế và ứng dụng công nghệ trong hướng nghiệp (Thông tư 16)

Tiêu điểm: Hướng nghiệp và phân luồng giáo dục phổ thông

1. Cách tiếp cận mới trong hoạt động tư vấn

2. Tạo không gian trải nghiệm thực tế

Có thể bạn quan tâm

Nhiều hoạt động văn hóa hướng tới cộng đồng được các doanh nghiệp quan tâm hưởng ứng.

Lợi thế từ những giá trị không thể sao chép

Trong môi trường cạnh tranh ngày càng quyết liệt, doanh nghiệp có thể mua công nghệ, huy động vốn, mở rộng thị trường, nhưng không dễ sao chép một hệ giá trị được hình thành, vun đắp qua thời gian. Văn hóa doanh nghiệp, vì thế, đang chuyển từ một khái niệm mang tính nội bộ thành yếu tố trực tiếp quyết định chất lượng quản trị, sức sáng tạo, niềm tin thị trường và khả năng phát triển bền vững.

Các hoạt động văn hóa được tổ chức thường xuyên tại PETROVIETNAM. Ảnh: Nam Anh

Tạo chuyển biến thực chất từ nhận thức

Hướng tới Kỷ niệm 10 năm Ngày Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (2016-2026) và Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam” (Ban Tổ chức 248), Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) đã xác lập thông điệp chiến lược xuyên suốt: “Chính phủ kiến tạo - Doanh nghiệp hành động - Văn hóa dẫn dắt”.

Đổi mới sáng tạo chỉ tạo ra giá trị khi trở thành một phần của văn hóa doanh nghiệp.

Hạ tầng mềm của năng lực cạnh tranh

Từ các tập đoàn kinh tế nhà nước đến doanh nghiệp tư nhân, những giá trị như chữ tín, trách nhiệm, đổi mới sáng tạo, an toàn và phát triển bền vững đang được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh, tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng và vươn lên trong môi trường kinh doanh nhiều biến động.

Các bác sĩ Bệnh viện E khám thị lực cho học sinh trên địa bàn phường Nghĩa Đô (Thành phố Hà Nội).

Hình thành hệ thống quản lý toàn diện, liên tục

Trước thềm năm học 2026-2027, nhiều địa phương khu vực Đồng bằng sông Hồng đang đẩy nhanh việc khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em, học sinh, gắn với chiến dịch khám sức khỏe toàn dân và xây dựng Sổ sức khỏe điện tử.

Khám sức khỏe, sàng lọc miễn phí cho học sinh phường Tự Lạn trước thềm năm học mới. Ảnh: Văn Ban

Bước đệm trên lộ trình

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên phường Tự Lạn, tỉnh Bắc Ninh, kiện toàn tổ chức các cơ sở giáo dục sau sắp xếp. Đầu tháng 8, trường THCS Tự Lạn đã phối hợp Trạm y tế phường tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho gần 900 học sinh của phân hiệu 2, triển khai Kế hoạch số 154-KH/UBND về chăm sóc sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026-2030, đồng thời đẩy nhanh cập nhật, làm sạch dữ liệu y tế trên địa bàn phường.

Nhiều thanh niên đã khởi nghiệp thành công với mô hình sản xuất rau công nghệ cao. Ảnh VĂN HỌC

Xây dựng mô hình, đầu tư trọng điểm

Nhằm khuyến khích tinh thần khởi nghiệp trong thanh niên, những năm qua Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các cấp bộ Đoàn tại các tỉnh, thành phố khu vực Đồng bằng sông Hồng đã có nhiều hoạt động hỗ trợ, đồng hành, khơi gợi tinh thần và sự sáng tạo của các bạn trẻ, giúp nhiều đoàn viên, thanh niên phát triển kinh tế.

Chị Đinh Thị Quỳnh Nga (ngoài cùng, bên trái) hướng dẫn các bạn trẻ thực hành kỹ thuật cắt may. Ảnh: VĂN HỌC

Những bàn tay ấm

Khởi nghiệp trong điều kiện hết sức khó khăn, nhưng khi bắt đầu gặt hái thành công, những người phụ nữ đang phải chịu nhiều thiệt thòi đó đã lập tức giang rộng vòng tay, giúp nhiều thanh niên khác có việc làm ổn định.

Anh Vũ Minh Ngọc cùng các cộng sự nhận giải Ba Dự án Khởi nghiệp nông nghiệp đổi mới sáng tạo. Ảnh: NVCC

Thành công bằng khát vọng và sự dấn thân

Vốn là kỹ sư xây dựng, anh Vũ Minh Ngọc, tổ dân phố Phú Nội, phường Trường Thi, tỉnh Ninh Bình, đã trở lại quê hương vực dậy nghề làm giấm gia truyền. Cùng đó, anh đã thành công khi xây dựng thương hiệu sản phẩm thực dưỡng và vật phẩm phong thủy.

Công nghiệp tàu thủy được định vị là ngành công nghiệp nền tảng quốc gia.

Định vị cực tăng trưởng giàu tiềm năng của nền kinh tế

Lần đầu tiên, công nghiệp tàu thủy được dành một chương riêng trong dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Không chỉ bổ sung hành lang pháp lý, bước chuyển này hướng tới định vị công nghiệp đóng tàu là ngành công nghiệp nền tảng, tạo dư địa phát triển cả hệ sinh thái và nâng cao năng lực tự chủ của một quốc gia biển.

Cần có một chính sách tổng thể, toàn diện, lâu dài cho ngành đóng tàu.

Bài toán tự chủ của quốc gia biển

Là đại biểu Quốc hội của một trong những cái nôi ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam, ông Lã Thanh Tân, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng đã có nhiều chia sẻ về định hướng phát triển ngành trong giai đoạn tới.

Công ty Đóng tàu Hạ Long vừa hạ thủy thành công tàu Trường Minh Dream 06.

Phát huy lợi thế tích lũy

Từ những nhà máy lâu đời bên sông Cấm, sông Bạch Đằng đến các cơ sở đóng tàu bên bờ vịnh Hạ Long, công nghiệp đóng tàu đã hiện diện ở Đồng bằng sông Hồng qua nhiều thế hệ, tạo nên một trong những vùng tập trung năng lực đóng, sửa chữa tàu lớn nhất cả nước.

Nhà máy xử lý chất thải công nghiệp để phát điện Nam Sơn (Hà Nội). Ảnh: Hải Nam

Cần giải pháp mạnh, triệt để

Theo báo cáo của ngành tài nguyên và môi trường, Việt Nam hiện phát sinh khoảng hơn 60 nghìn tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày, trong đó khu vực đô thị chiếm hơn 50%. Chỉ riêng hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi ngày đã xả ra môi trường từ 7 nghìn đến gần 10 nghìn tấn rác. Bởi vậy, việc ứng dụng khoa học-công nghệ để giải quyết bài toán môi trường, nhất là việc xử lý rác thải sinh hoạt, là yêu cầu cấp bách từ thực tiễn.

Đoàn cán bộ tỉnh Hưng Yên thăm dây chuyền Nhà máy xử lý rác - Công ty CP Môi trường Năng lượng Xanh ASIAN Bắc Giang. Ảnh: AN HUY

Đồng bộ, minh bạch, có lộ trình

Xử lý rác thải sinh hoạt đang là một trong những thách thức lớn của quá trình phát triển bền vững. Thực tế những năm qua, dù đã được quan tâm nhưng không ít dự án vẫn chậm triển khai hoặc hoạt động kém hiệu quả do vướng về cơ chế và công nghệ. Ông Nguyễn Quang Huân, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, phân tích những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ để giải quyết căn cơ bài toán này.

Bãi rác lộ thiên ở Liên Khê, xã Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: TRÀ KHÚC

Tìm “điểm cuối” cho những chuyến xe rác

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 1.977,15 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, trong đó 1.937,43 tấn được thu gom, đạt khoảng 98%. Đây là tỷ lệ rất cao nếu so với nhiều địa phương khác trong cả nước.

Dân ca Quan họ Bắc Ninh được quan tâm, lan tỏa trong đời sống hiện đại. Ảnh: DIÊN KHÁNH

Từ truyền thống đến hiện đại

Với giá trị văn hóa lâu đời hội tụ, tạo thành những đặc trưng, bản sắc văn hóa điển hình, các địa phương khu vực Đồng bằng sông Hồng đã và đang tích cực gìn giữ các giá trị văn hóa đặc sắc, đặt văn hóa vào vị trí trung tâm chiến lược của chiến lược phát triển toàn diện kinh tế-xã hội, gắn kết chặt chẽ với xây dựng con người toàn diện.

Học sinh Bình Vọng, xã Thường Tín (Hà Nội) tích cực khai thác “bồ tri thức” của làng. Ảnh: VĂN HỌC

Những vùng đất nuôi bền tinh thần học tập

Ở các địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng có nhiều làng khoa bảng như Mộ Trạch (thành phố Hải Phòng), Hành Thiện (Ninh Bình), Bình Vọng, Đông Ngạc, Thanh Liệt (Hà Nội)… Tiếp nối truyền thống, nhiều làng khoa bảng đã tích cực xây dựng mô hình “Dòng họ hiếu học”, “Gia đình học tập”.

Các chương trình hiến máu tình nguyện nhận được sự quan tâm, hưởng ứng của đông đảo người dân. Ảnh: VƯƠNG TUẤN

Khi cộng đồng chung sức, chung lòng

Phong trào hiến máu tình nguyện ngày càng nhận được sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng, các tổ chức bởi ý nghĩa nhân văn sâu sắc và giá trị thiết thực đối với xã hội. Nhiều cơ quan, đơn vị... đã nỗ lực xây dựng phương pháp truyền thông, truyền cảm hứng mới cùng những cách làm phù hợp, nhờ vậy, phong trào đã nhận được sự hưởng ứng, ủng hộ ngày càng tích cực của cộng đồng, xã hội.

Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Hữu Kiêm chia sẻ về cách làm sáo diều. Ảnh: Văn Học

Những người “giữ lửa”

Trong guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, rất nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ, người thực hành văn hóa đã và đang âm thầm bảo tồn, trao truyền các giá trị di sản văn hóa.

Nghi lễ trước khi trình diễn hò Cửa Đình và múa Bài bông. Ảnh: KHÁNH VY

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Nghệ thuật dân gian luôn vận động

Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cho rằng, để di sản văn hóa phi vật thể “sống được” không chỉ là giữ lại hình thức biểu diễn, mà cần tìm cách duy trì hoặc tạo ra những không gian văn hóa mới để di sản tiếp tục có ý nghĩa trong đời sống. Bởi nghệ thuật dân gian luôn vận động cùng xã hội.

Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp của Đại học Bách khoa Hà Nội tại Trường THPT Thái Phiên.

Cách tiếp cận mới trong hoạt động tư vấn

Tại Hải Phòng, gian tư vấn của Đại học Bách khoa Hà Nội trong chương trình Tư vấn tuyển sinh – hướng nghiệp 2026 luôn đông kín phụ huynh, học sinh xếp hàng chờ được giải đáp đã cho thấy sức hút của hoạt động này.

Nhiều hoạt động tư vấn hướng nghiệp được tổ chức trên địa bàn tỉnh.

Tạo không gian trải nghiệm thực tế

Là địa phương có nhiều khu công nghiệp, mỏ khoáng sản cũng như đang phát triển mạnh về hoạt động du lịch, dịch vụ, Quảng Ninh đã đẩy mạnh hướng nghiệp, đặc biệt với lứa tuổi học sinh lớp 9 và lớp 12, để các em có lựa chọn phù hợp đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Ngành đường sắt cần tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn giao thông. Ảnh: Khiếu Minh

Hướng tới các mục tiêu kép

Được định hướng phát triển là “trục xương sống” của hệ thống vận tải, cùng với những dự án đầu tư trọng điểm cấp quốc gia để hiện đại hóa hạ tầng, lấy lại vị thế cho ngành đường sắt, công tác bảo đảm an toàn giao thông phải được quan tâm hơn nữa, cùng đó là các nỗ lực nâng cao chất lượng phục vụ.

Những quán cà-phê sát đường tàu luôn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Ảnh: VĂN HỌC

Xóa “điểm đen” hạ tầng và ý thức

Nhiều đường ngang, lối mở tự phát qua đường sắt là những “điểm đen” tiềm ẩn nguy cơ lớn gây mất an toàn giao thông. Bởi vậy, xóa bỏ các địa điểm này và xử lý các vi phạm liên quan tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường sắt cần phải được tiến hành quyết liệt hơn nữa.

Anh Phạm Quang Thành (trái) và anh Đinh Đức Huy luôn nỗ lực cho những chuyến tàu an toàn.

Những kiện tướng thầm lặng

Vượt lên những khó khăn đặc thù, bằng lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm, không ít nhân viên lái tàu, tuần đường đã được tặng danh hiệu “Kiện tướng an toàn chạy tàu”, góp phần bảo đảm an toàn giao thông đường sắt.