Thời cơ mới cho công nghiệp đóng tàu

Phát huy lợi thế tích lũy

Từ những nhà máy lâu đời bên sông Cấm, sông Bạch Đằng đến các cơ sở đóng tàu bên bờ vịnh Hạ Long, công nghiệp đóng tàu đã hiện diện ở Đồng bằng sông Hồng qua nhiều thế hệ, tạo nên một trong những vùng tập trung năng lực đóng, sửa chữa tàu lớn nhất cả nước.

Công ty Đóng tàu Hạ Long vừa hạ thủy thành công tàu Trường Minh Dream 06.
Công ty Đóng tàu Hạ Long vừa hạ thủy thành công tàu Trường Minh Dream 06.

Những chuyển động mới của công nghiệp hàng hải đang mở ra cơ hội để vùng đóng tàu lâu đời bậc nhất cả nước phát huy lợi thế tích lũy, bước vào một chu kỳ phát triển mới.

Vượt qua những thăng trầm

Sáng sớm tại Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng (Hải Phòng), tiếng máy mài, tiếng sắt thép va vào nhau vang lên trong những phân xưởng. Giữa nhịp sản xuất ấy, ông Nguyễn Văn Trình, Tổ trưởng Sắt hàn 2 cho biết, ông đã gắn bó với nghề từ năm 1998. Sau ông, vợ vào làm ở bộ phận vận hành cần cẩu, con trai trở thành kỹ sư thiết kế, con dâu thực tập tại phòng kỹ thuật. “Nghề này đã nuôi sống cả gia đình tôi qua hai thế hệ”, ông Trình chia sẻ. Một “gia đình đóng tàu” được hình thành ngay bên những triền đà đã chứng kiến nhiều thế hệ tàu được hạ thủy. Những câu chuyện nối nghề như vậy không hiếm tại các nhà máy đóng tàu khu vực Đồng bằng Sông Hồng.

Nhìn trên bản đồ công nghiệp tàu thủy Việt Nam, đây là một trong những khu vực tập trung dày đặc nhất các cơ sở đóng, sửa chữa tàu. Riêng miền bắc hiện có 92 nhà máy có năng lực đóng, sửa chữa tàu hơn 1.000 tấn, trong tổng số khoảng 120 doanh nghiệp cùng quy mô trên cả nước. Hạt nhân của ngành tập trung tại Hải Phòng và Quảng Ninh, với những nhà máy gắn với lịch sử phát triển của công nghiệp tàu thủy Việt Nam như Hạ Long, Bạch Đằng, Phà Rừng, Nam Triệu, Sông Cấm. Cùng với đó là mạng lưới cơ sở đóng tàu dân dụng hình thành dọc các dòng sông Cấm, Lạch Tray, Tam Bạc, Kinh Thầy, Thái Bình, Trà Lý, sông Hồng, Ninh Cơ, sông Đáy... Không gian sản xuất trải từ vùng cửa biển vào sâu trong đồng bằng đã tạo nên chiều sâu của nghề đóng tàu, từ phương tiện thủy nội địa đến tàu biển và sản phẩm xuất khẩu.

Có thời điểm Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin) từng quy tụ tới 70.000 lao động. Nhưng cuộc tái cơ cấu sau đó khiến quy mô nhiều nhà máy thu hẹp, hàng nghìn lao động phải rời nghề. Sau cuộc sàng lọc khắc nghiệt ấy, đáng mừng là các nhà máy vẫn giữ được lực lượng kỹ sư, công nhân giàu kinh nghiệm cùng kỹ năng tổ chức sản xuất và hệ thống máy móc công nghiệp được tích lũy qua nhiều thập niên. Đó là nền tảng để công nghiệp đóng tàu của vùng bước vào một chu kỳ phát triển mới.

Nâng tầm bằng những con tàu giá trị cao

Năm 2008, Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy Nam Triệu (Hải Phòng) từng gây chú ý khi đóng thành công kho nổi chứa xuất dầu FSO-5 dung tích 150.000 tấn. Khi ấy, doanh nghiệp có gần 13.000 lao động và 32 công ty con, được ví như một “thành phố đóng tàu” ở miền bắc. Sau biến cố của toàn ngành, Nam Triệu thu hẹp còn hơn 500 cán bộ, nhân viên, chuyển sang mô hình tinh gọn, liên kết với các nhà thầu phụ. Nhưng chính trên nền tảng còn lại ấy, doanh nghiệp bắt đầu một chu kỳ mới. Năm 2024, tàu hàng rời Trường Minh Dream 01 trọng tải 65.000 DWT được hạ thủy, trở thành tàu hàng rời lớn nhất được đóng mới hoàn toàn tại Việt Nam từ thiết kế chi tiết, thi công thân vỏ đến lắp đặt thiết bị. Ông Phạm Quang Tuyến, Tổng Giám đốc Công ty Đóng tàu Nam Triệu cho biết: Dù vẫn còn nhiều khó khăn nhưng công ty đã tự chủ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với chuỗi đơn hàng đang triển khai, bao gồm cả tàu dầu 9.300m³ và tàu công trình chuyên dụng, công ty có đủ việc làm, thu nhập ổn định cho người lao động đến năm 2030.

Không có lợi thế mớn nước để chạy đua về trọng tải, Công ty Đóng tàu Sông Cấm (Hải Phòng) chọn hướng tập trung vào những dòng tàu chuyên dụng có hàm lượng kỹ thuật cao. Phân khúc này đặt ra những yêu cầu rất cao về kỹ thuật và tiến độ, buộc doanh nghiệp phải liên tục thích ứng. Hơn hai thập niên hợp tác với Tập đoàn Damen (Hà Lan) đã đưa những tàu kéo, tàu công trình được chế tạo tại Sông Cấm đến nhiều thị trường quốc tế. Đáng chú ý, mẫu tàu kéo RSD-E 2513 sử dụng hoàn toàn ắc-quy điện đã được Guinness xác lập kỷ lục “tàu kéo điện mạnh nhất thế giới”.

Tại Quảng Ninh, Công ty Đóng tàu Hạ Long cũng liên tiếp ghi dấu bằng những sản phẩm có quy mô và yêu cầu kỹ thuật cao. Sau loạt tàu dịch vụ điện gió ngoài khơi CSOV hiện đại đóng cho đối tác quốc tế, tháng 6/2026, nhà máy tiếp tục hạ thủy tàu hàng rời Trường Minh Dream 06 trọng tải 45.000 DWT, được đóng theo các tiêu chuẩn kỹ thuật mới nhất dưới sự giám sát của Đăng kiểm quốc tế Lloyd’s. Đáng chú ý, con tàu được hoàn thành trong giai đoạn nhà máy vừa khắc phục những thiệt hại nặng nề do bão Yagi, cho thấy khả năng duy trì năng lực sản xuất và đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Khi thị trường thế giới mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới và công nghiệp hàng hải được đặt vào một vị trí chiến lược mới, cơ hội của ngành công nghiệp đóng tàu khu vực Đồng bằng sông Hồng không chỉ là lấy lại những gì từng có. Điều quan trọng hơn là, từ một vùng có truyền thống đóng tàu lâu đời, các doanh nghiệp cần nỗ lực để hình thành một cực công nghiệp hàng hải hiện đại, tạo thêm giá trị cho kinh tế vùng và đưa công nghiệp đóng tàu Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thời cơ mới cho công nghiệp đóng tàu

Bài toán tự chủ của quốc gia biển

Định vị cực tăng trưởng giàu tiềm năng của nền kinh tế

Có thể bạn quan tâm

Nhà máy xử lý chất thải công nghiệp để phát điện Nam Sơn (Hà Nội). Ảnh: Hải Nam

Cần giải pháp mạnh, triệt để

Theo báo cáo của ngành tài nguyên và môi trường, Việt Nam hiện phát sinh khoảng hơn 60 nghìn tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày, trong đó khu vực đô thị chiếm hơn 50%. Chỉ riêng hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi ngày đã xả ra môi trường từ 7 nghìn đến gần 10 nghìn tấn rác. Bởi vậy, việc ứng dụng khoa học-công nghệ để giải quyết bài toán môi trường, nhất là việc xử lý rác thải sinh hoạt, là yêu cầu cấp bách từ thực tiễn.

Đoàn cán bộ tỉnh Hưng Yên thăm dây chuyền Nhà máy xử lý rác - Công ty CP Môi trường Năng lượng Xanh ASIAN Bắc Giang. Ảnh: AN HUY

Đồng bộ, minh bạch, có lộ trình

Xử lý rác thải sinh hoạt đang là một trong những thách thức lớn của quá trình phát triển bền vững. Thực tế những năm qua, dù đã được quan tâm nhưng không ít dự án vẫn chậm triển khai hoặc hoạt động kém hiệu quả do vướng về cơ chế và công nghệ. Ông Nguyễn Quang Huân, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, phân tích những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ để giải quyết căn cơ bài toán này.

Bãi rác lộ thiên ở Liên Khê, xã Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: TRÀ KHÚC

Tìm “điểm cuối” cho những chuyến xe rác

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 1.977,15 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, trong đó 1.937,43 tấn được thu gom, đạt khoảng 98%. Đây là tỷ lệ rất cao nếu so với nhiều địa phương khác trong cả nước.

Dân ca Quan họ Bắc Ninh được quan tâm, lan tỏa trong đời sống hiện đại. Ảnh: DIÊN KHÁNH

Từ truyền thống đến hiện đại

Với giá trị văn hóa lâu đời hội tụ, tạo thành những đặc trưng, bản sắc văn hóa điển hình, các địa phương khu vực Đồng bằng sông Hồng đã và đang tích cực gìn giữ các giá trị văn hóa đặc sắc, đặt văn hóa vào vị trí trung tâm chiến lược của chiến lược phát triển toàn diện kinh tế-xã hội, gắn kết chặt chẽ với xây dựng con người toàn diện.

Học sinh Bình Vọng, xã Thường Tín (Hà Nội) tích cực khai thác “bồ tri thức” của làng. Ảnh: VĂN HỌC

Những vùng đất nuôi bền tinh thần học tập

Ở các địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng có nhiều làng khoa bảng như Mộ Trạch (thành phố Hải Phòng), Hành Thiện (Ninh Bình), Bình Vọng, Đông Ngạc, Thanh Liệt (Hà Nội)… Tiếp nối truyền thống, nhiều làng khoa bảng đã tích cực xây dựng mô hình “Dòng họ hiếu học”, “Gia đình học tập”.

Các chương trình hiến máu tình nguyện nhận được sự quan tâm, hưởng ứng của đông đảo người dân. Ảnh: VƯƠNG TUẤN

Khi cộng đồng chung sức, chung lòng

Phong trào hiến máu tình nguyện ngày càng nhận được sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng, các tổ chức bởi ý nghĩa nhân văn sâu sắc và giá trị thiết thực đối với xã hội. Nhiều cơ quan, đơn vị... đã nỗ lực xây dựng phương pháp truyền thông, truyền cảm hứng mới cùng những cách làm phù hợp, nhờ vậy, phong trào đã nhận được sự hưởng ứng, ủng hộ ngày càng tích cực của cộng đồng, xã hội.

Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Hữu Kiêm chia sẻ về cách làm sáo diều. Ảnh: Văn Học

Những người “giữ lửa”

Trong guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, rất nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ, người thực hành văn hóa đã và đang âm thầm bảo tồn, trao truyền các giá trị di sản văn hóa.

Nghi lễ trước khi trình diễn hò Cửa Đình và múa Bài bông. Ảnh: KHÁNH VY

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Nghệ thuật dân gian luôn vận động

Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cho rằng, để di sản văn hóa phi vật thể “sống được” không chỉ là giữ lại hình thức biểu diễn, mà cần tìm cách duy trì hoặc tạo ra những không gian văn hóa mới để di sản tiếp tục có ý nghĩa trong đời sống. Bởi nghệ thuật dân gian luôn vận động cùng xã hội.

Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp của Đại học Bách khoa Hà Nội tại Trường THPT Thái Phiên.

Cách tiếp cận mới trong hoạt động tư vấn

Tại Hải Phòng, gian tư vấn của Đại học Bách khoa Hà Nội trong chương trình Tư vấn tuyển sinh – hướng nghiệp 2026 luôn đông kín phụ huynh, học sinh xếp hàng chờ được giải đáp đã cho thấy sức hút của hoạt động này.

Nhiều hoạt động tư vấn hướng nghiệp được tổ chức trên địa bàn tỉnh.

Tạo không gian trải nghiệm thực tế

Là địa phương có nhiều khu công nghiệp, mỏ khoáng sản cũng như đang phát triển mạnh về hoạt động du lịch, dịch vụ, Quảng Ninh đã đẩy mạnh hướng nghiệp, đặc biệt với lứa tuổi học sinh lớp 9 và lớp 12, để các em có lựa chọn phù hợp đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Ngành đường sắt cần tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn giao thông. Ảnh: Khiếu Minh

Hướng tới các mục tiêu kép

Được định hướng phát triển là “trục xương sống” của hệ thống vận tải, cùng với những dự án đầu tư trọng điểm cấp quốc gia để hiện đại hóa hạ tầng, lấy lại vị thế cho ngành đường sắt, công tác bảo đảm an toàn giao thông phải được quan tâm hơn nữa, cùng đó là các nỗ lực nâng cao chất lượng phục vụ.

Những quán cà-phê sát đường tàu luôn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Ảnh: VĂN HỌC

Xóa “điểm đen” hạ tầng và ý thức

Nhiều đường ngang, lối mở tự phát qua đường sắt là những “điểm đen” tiềm ẩn nguy cơ lớn gây mất an toàn giao thông. Bởi vậy, xóa bỏ các địa điểm này và xử lý các vi phạm liên quan tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường sắt cần phải được tiến hành quyết liệt hơn nữa.

Anh Phạm Quang Thành (trái) và anh Đinh Đức Huy luôn nỗ lực cho những chuyến tàu an toàn.

Những kiện tướng thầm lặng

Vượt lên những khó khăn đặc thù, bằng lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm, không ít nhân viên lái tàu, tuần đường đã được tặng danh hiệu “Kiện tướng an toàn chạy tàu”, góp phần bảo đảm an toàn giao thông đường sắt.

Công chức Thuế thành phố Hải Phòng đã linh hoạt kết hợp trực tiếp và qua công nghệ hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp, người nộp thuế trong quá trình thực hiện quyết toán thuế, tuân thủ pháp luật thuế.

Công nghệ là giải pháp then chốt, hiệu quả

Bên cạnh tổ chức các hội nghị phổ biến, hướng dẫn các chính sách pháp luật thuế, Thuế thành phố Hải Phòng xác định việc ứng dụng công nghệ là giải pháp then chốt góp phần bảo đảm hiệu quả thiết thực, đẩy nhanh tiến độ và chính xác.

Công chức Thuế tỉnh Quảng Ninh trực tiếp hỗ trợ các hộ kinh doanh, nhất là các hộ vừa chuyển thành doanh nghiệp, cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile.

Ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt

Với cách tiếp cận lấy người nộp thuế làm trung tâm, cùng phương thức triển khai “cầm tay, chỉ việc”, ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt, ngành thuế tỉnh Quảng Ninh đang từng bước triển khai thành công phương pháp kê khai thuế theo doanh thu thực tế.

Để giải quyết tốt bài toán mưu sinh và trật tự đô thị, cần những giải pháp căn cơ của thành phố. Ảnh: Văn Học

Cần cơ chế và mô hình thích hợp

Quản lý và khai thác vỉa hè tại Thủ đô Hà Nội là công việc luôn đòi hỏi phải khoa học và có chương trình bài bản, bền vững. Làm sao để những “mỏ vàng mặt phố” có thể đóng góp cho ngân sách, gìn giữ mỹ quan đô thị, bảo đảm an ninh trật tự công cộng, hài hòa các lợi ích là điều các cơ quan chức năng cần đưa ra giải pháp tốt nhất.

Vỉa hè ở thành phố Seoul, Hàn Quốc, luôn được giữ sạch sẽ, thông thoáng. Ảnh: Nam Khánh

Những gợi mở từ quốc tế

Đối với nhiều quốc gia trên thế giới, để khai thác vỉa hè một cách tối ưu, phải bắt đầu từ những nỗ lực quy hoạch hạ tầng giao thông công cộng và tìm ra cách thức quản lý khoa học.

Chương trình Xây Tết 2026 do Báo Nhân Dân cùng Công ty CP Xây dựng Coteccons tổ chức. Ảnh: Bảo Long

Lan tỏa nghĩa tình chăm lo người lao động

Trong không khí chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng và đón Xuân Bính Ngọ 2026, hàng loạt hoạt động an sinh xã hội, chăm lo cho người lao động, nhân dân đã diễn ra nghĩa tình, đầm ấm trên cả nước, góp phần xây Tết ấm, dệt Xuân an.

“Bữa ăn công đoàn”, hoạt động nổi bật của các cấp công đoàn trong năm 2025. Ảnh: Thanh Tâm

Tết ấm cho mọi người

Những ngày giáp Tết, tại các khu công nghiệp trên địa bàn TP Hải Phòng, không khí làm việc xen lẫn sự tất bật chuẩn bị cho năm mới. Với nhiều công nhân, Tết không chỉ là thời khắc đoàn tụ mà còn là dịp bộc lộ rõ nét thu nhập, việc làm và mức độ quan tâm, sẻ chia từ doanh nghiệp và tổ chức công đoàn.

Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam thăm, tặng quà công nhân vùng mỏ Quảng Ninh.

Vững niềm tin nơi vùng mỏ

Những ngày cận Tết Nguyên đán, tại vùng mỏ Quảng Ninh, sự quan tâm dành cho công nhân, người lao động lan tỏa từ hầm lò, phân xưởng đến khu nhà ở công nhân đã góp thêm niềm vui, sự yên tâm để mùa xuân nơi vùng than đến gần hơn với mỗi gia đình.

Đào tạo nghề hàn bằng robot tại Trường cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội. Ảnh: Hải Nam

AI thay đổi lộ trình nghề nghiệp

Trí tuệ nhân tạo (AI) không lấy việc của người lao động, nhưng đang làm đứt quãng lộ trình nghề nghiệp quen thuộc. Ở Đồng bằng sông Hồng, nơi tập trung dày đặc khu công nghiệp và dịch vụ, thách thức này đang hiện diện rõ ràng.

Một phân xưởng sản xuất ở Công ty cổ phần Daikin Air Conditioning Việt Nam, chi nhánh tỉnh Bắc Ninh.

Nhà máy thông minh và “số phận” công nhân lành nghề

Tại Bắc Ninh, trung tâm công nghiệp lớn phía bắc, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lực số đã trở thành “xương sống” của sản xuất. Sự chuyển mình ấy đặt ra thách thức với những công nhân lành nghề của phương thức sản xuất truyền thống.