Thời cơ mới cho công nghiệp đóng tàu

Phát huy lợi thế tích lũy

Từ những nhà máy lâu đời bên sông Cấm, sông Bạch Đằng đến các cơ sở đóng tàu bên bờ vịnh Hạ Long, công nghiệp đóng tàu đã hiện diện ở Đồng bằng sông Hồng qua nhiều thế hệ, tạo nên một trong những vùng tập trung năng lực đóng, sửa chữa tàu lớn nhất cả nước.

Công ty Đóng tàu Hạ Long vừa hạ thủy thành công tàu Trường Minh Dream 06.
Công ty Đóng tàu Hạ Long vừa hạ thủy thành công tàu Trường Minh Dream 06.

Những chuyển động mới của công nghiệp hàng hải đang mở ra cơ hội để vùng đóng tàu lâu đời bậc nhất cả nước phát huy lợi thế tích lũy, bước vào một chu kỳ phát triển mới.

Vượt qua những thăng trầm

Sáng sớm tại Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng (Hải Phòng), tiếng máy mài, tiếng sắt thép va vào nhau vang lên trong những phân xưởng. Giữa nhịp sản xuất ấy, ông Nguyễn Văn Trình, Tổ trưởng Sắt hàn 2 cho biết, ông đã gắn bó với nghề từ năm 1998. Sau ông, vợ vào làm ở bộ phận vận hành cần cẩu, con trai trở thành kỹ sư thiết kế, con dâu thực tập tại phòng kỹ thuật. “Nghề này đã nuôi sống cả gia đình tôi qua hai thế hệ”, ông Trình chia sẻ. Một “gia đình đóng tàu” được hình thành ngay bên những triền đà đã chứng kiến nhiều thế hệ tàu được hạ thủy. Những câu chuyện nối nghề như vậy không hiếm tại các nhà máy đóng tàu khu vực Đồng bằng Sông Hồng.

Nhìn trên bản đồ công nghiệp tàu thủy Việt Nam, đây là một trong những khu vực tập trung dày đặc nhất các cơ sở đóng, sửa chữa tàu. Riêng miền bắc hiện có 92 nhà máy có năng lực đóng, sửa chữa tàu hơn 1.000 tấn, trong tổng số khoảng 120 doanh nghiệp cùng quy mô trên cả nước. Hạt nhân của ngành tập trung tại Hải Phòng và Quảng Ninh, với những nhà máy gắn với lịch sử phát triển của công nghiệp tàu thủy Việt Nam như Hạ Long, Bạch Đằng, Phà Rừng, Nam Triệu, Sông Cấm. Cùng với đó là mạng lưới cơ sở đóng tàu dân dụng hình thành dọc các dòng sông Cấm, Lạch Tray, Tam Bạc, Kinh Thầy, Thái Bình, Trà Lý, sông Hồng, Ninh Cơ, sông Đáy... Không gian sản xuất trải từ vùng cửa biển vào sâu trong đồng bằng đã tạo nên chiều sâu của nghề đóng tàu, từ phương tiện thủy nội địa đến tàu biển và sản phẩm xuất khẩu.

Có thời điểm Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin) từng quy tụ tới 70.000 lao động. Nhưng cuộc tái cơ cấu sau đó khiến quy mô nhiều nhà máy thu hẹp, hàng nghìn lao động phải rời nghề. Sau cuộc sàng lọc khắc nghiệt ấy, đáng mừng là các nhà máy vẫn giữ được lực lượng kỹ sư, công nhân giàu kinh nghiệm cùng kỹ năng tổ chức sản xuất và hệ thống máy móc công nghiệp được tích lũy qua nhiều thập niên. Đó là nền tảng để công nghiệp đóng tàu của vùng bước vào một chu kỳ phát triển mới.

Nâng tầm bằng những con tàu giá trị cao

Năm 2008, Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy Nam Triệu (Hải Phòng) từng gây chú ý khi đóng thành công kho nổi chứa xuất dầu FSO-5 dung tích 150.000 tấn. Khi ấy, doanh nghiệp có gần 13.000 lao động và 32 công ty con, được ví như một “thành phố đóng tàu” ở miền bắc. Sau biến cố của toàn ngành, Nam Triệu thu hẹp còn hơn 500 cán bộ, nhân viên, chuyển sang mô hình tinh gọn, liên kết với các nhà thầu phụ. Nhưng chính trên nền tảng còn lại ấy, doanh nghiệp bắt đầu một chu kỳ mới. Năm 2024, tàu hàng rời Trường Minh Dream 01 trọng tải 65.000 DWT được hạ thủy, trở thành tàu hàng rời lớn nhất được đóng mới hoàn toàn tại Việt Nam từ thiết kế chi tiết, thi công thân vỏ đến lắp đặt thiết bị. Ông Phạm Quang Tuyến, Tổng Giám đốc Công ty Đóng tàu Nam Triệu cho biết: Dù vẫn còn nhiều khó khăn nhưng công ty đã tự chủ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với chuỗi đơn hàng đang triển khai, bao gồm cả tàu dầu 9.300m³ và tàu công trình chuyên dụng, công ty có đủ việc làm, thu nhập ổn định cho người lao động đến năm 2030.

Không có lợi thế mớn nước để chạy đua về trọng tải, Công ty Đóng tàu Sông Cấm (Hải Phòng) chọn hướng tập trung vào những dòng tàu chuyên dụng có hàm lượng kỹ thuật cao. Phân khúc này đặt ra những yêu cầu rất cao về kỹ thuật và tiến độ, buộc doanh nghiệp phải liên tục thích ứng. Hơn hai thập niên hợp tác với Tập đoàn Damen (Hà Lan) đã đưa những tàu kéo, tàu công trình được chế tạo tại Sông Cấm đến nhiều thị trường quốc tế. Đáng chú ý, mẫu tàu kéo RSD-E 2513 sử dụng hoàn toàn ắc-quy điện đã được Guinness xác lập kỷ lục “tàu kéo điện mạnh nhất thế giới”.

Tại Quảng Ninh, Công ty Đóng tàu Hạ Long cũng liên tiếp ghi dấu bằng những sản phẩm có quy mô và yêu cầu kỹ thuật cao. Sau loạt tàu dịch vụ điện gió ngoài khơi CSOV hiện đại đóng cho đối tác quốc tế, tháng 6/2026, nhà máy tiếp tục hạ thủy tàu hàng rời Trường Minh Dream 06 trọng tải 45.000 DWT, được đóng theo các tiêu chuẩn kỹ thuật mới nhất dưới sự giám sát của Đăng kiểm quốc tế Lloyd’s. Đáng chú ý, con tàu được hoàn thành trong giai đoạn nhà máy vừa khắc phục những thiệt hại nặng nề do bão Yagi, cho thấy khả năng duy trì năng lực sản xuất và đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Khi thị trường thế giới mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới và công nghiệp hàng hải được đặt vào một vị trí chiến lược mới, cơ hội của ngành công nghiệp đóng tàu khu vực Đồng bằng sông Hồng không chỉ là lấy lại những gì từng có. Điều quan trọng hơn là, từ một vùng có truyền thống đóng tàu lâu đời, các doanh nghiệp cần nỗ lực để hình thành một cực công nghiệp hàng hải hiện đại, tạo thêm giá trị cho kinh tế vùng và đưa công nghiệp đóng tàu Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thời cơ mới cho công nghiệp đóng tàu

Bài toán tự chủ của quốc gia biển

Định vị cực tăng trưởng giàu tiềm năng của nền kinh tế

Có thể bạn quan tâm

Việc đầu tư tuyến đường nối trục đông - tây có ý nghĩa quan trọng, mở rộng không gian phát triển và kết nối TP Hải Phòng với cả vùng Đồng bằng sông Hồng. Ảnh: Hương Nguyên

Kết nối mạng lưới giao thông nội vùng

Đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông, TP Hải Phòng kỳ vọng sẽ tạo nền tảng kết nối chặt chẽ các trung tâm logistics vùng Đồng bằng sông Hồng với các vùng động lực, mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của TP Hải Phòng nói riêng và cả vùng Đồng bằng sông Hồng nói chung.

Nhiều hoạt động văn hóa hướng tới cộng đồng được các doanh nghiệp quan tâm hưởng ứng.

Lợi thế từ những giá trị không thể sao chép

Trong môi trường cạnh tranh ngày càng quyết liệt, doanh nghiệp có thể mua công nghệ, huy động vốn, mở rộng thị trường, nhưng không dễ sao chép một hệ giá trị được hình thành, vun đắp qua thời gian. Văn hóa doanh nghiệp, vì thế, đang chuyển từ một khái niệm mang tính nội bộ thành yếu tố trực tiếp quyết định chất lượng quản trị, sức sáng tạo, niềm tin thị trường và khả năng phát triển bền vững.

Các hoạt động văn hóa được tổ chức thường xuyên tại PETROVIETNAM. Ảnh: Nam Anh

Tạo chuyển biến thực chất từ nhận thức

Hướng tới Kỷ niệm 10 năm Ngày Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (2016-2026) và Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam” (Ban Tổ chức 248), Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) đã xác lập thông điệp chiến lược xuyên suốt: “Chính phủ kiến tạo - Doanh nghiệp hành động - Văn hóa dẫn dắt”.

Đổi mới sáng tạo chỉ tạo ra giá trị khi trở thành một phần của văn hóa doanh nghiệp.

Hạ tầng mềm của năng lực cạnh tranh

Từ các tập đoàn kinh tế nhà nước đến doanh nghiệp tư nhân, những giá trị như chữ tín, trách nhiệm, đổi mới sáng tạo, an toàn và phát triển bền vững đang được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh, tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng và vươn lên trong môi trường kinh doanh nhiều biến động.

Các bác sĩ Bệnh viện E khám thị lực cho học sinh trên địa bàn phường Nghĩa Đô (Thành phố Hà Nội).

Hình thành hệ thống quản lý toàn diện, liên tục

Trước thềm năm học 2026-2027, nhiều địa phương khu vực Đồng bằng sông Hồng đang đẩy nhanh việc khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em, học sinh, gắn với chiến dịch khám sức khỏe toàn dân và xây dựng Sổ sức khỏe điện tử.

Khám sức khỏe, sàng lọc miễn phí cho học sinh phường Tự Lạn trước thềm năm học mới. Ảnh: Văn Ban

Bước đệm trên lộ trình

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên phường Tự Lạn, tỉnh Bắc Ninh, kiện toàn tổ chức các cơ sở giáo dục sau sắp xếp. Đầu tháng 8, trường THCS Tự Lạn đã phối hợp Trạm y tế phường tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho gần 900 học sinh của phân hiệu 2, triển khai Kế hoạch số 154-KH/UBND về chăm sóc sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026-2030, đồng thời đẩy nhanh cập nhật, làm sạch dữ liệu y tế trên địa bàn phường.

Nhiều thanh niên đã khởi nghiệp thành công với mô hình sản xuất rau công nghệ cao. Ảnh VĂN HỌC

Xây dựng mô hình, đầu tư trọng điểm

Nhằm khuyến khích tinh thần khởi nghiệp trong thanh niên, những năm qua Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các cấp bộ Đoàn tại các tỉnh, thành phố khu vực Đồng bằng sông Hồng đã có nhiều hoạt động hỗ trợ, đồng hành, khơi gợi tinh thần và sự sáng tạo của các bạn trẻ, giúp nhiều đoàn viên, thanh niên phát triển kinh tế.

Chị Đinh Thị Quỳnh Nga (ngoài cùng, bên trái) hướng dẫn các bạn trẻ thực hành kỹ thuật cắt may. Ảnh: VĂN HỌC

Những bàn tay ấm

Khởi nghiệp trong điều kiện hết sức khó khăn, nhưng khi bắt đầu gặt hái thành công, những người phụ nữ đang phải chịu nhiều thiệt thòi đó đã lập tức giang rộng vòng tay, giúp nhiều thanh niên khác có việc làm ổn định.

Anh Vũ Minh Ngọc cùng các cộng sự nhận giải Ba Dự án Khởi nghiệp nông nghiệp đổi mới sáng tạo. Ảnh: NVCC

Thành công bằng khát vọng và sự dấn thân

Vốn là kỹ sư xây dựng, anh Vũ Minh Ngọc, tổ dân phố Phú Nội, phường Trường Thi, tỉnh Ninh Bình, đã trở lại quê hương vực dậy nghề làm giấm gia truyền. Cùng đó, anh đã thành công khi xây dựng thương hiệu sản phẩm thực dưỡng và vật phẩm phong thủy.

Công nghiệp tàu thủy được định vị là ngành công nghiệp nền tảng quốc gia.

Định vị cực tăng trưởng giàu tiềm năng của nền kinh tế

Lần đầu tiên, công nghiệp tàu thủy được dành một chương riêng trong dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Không chỉ bổ sung hành lang pháp lý, bước chuyển này hướng tới định vị công nghiệp đóng tàu là ngành công nghiệp nền tảng, tạo dư địa phát triển cả hệ sinh thái và nâng cao năng lực tự chủ của một quốc gia biển.

Cần có một chính sách tổng thể, toàn diện, lâu dài cho ngành đóng tàu.

Bài toán tự chủ của quốc gia biển

Là đại biểu Quốc hội của một trong những cái nôi ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam, ông Lã Thanh Tân, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng đã có nhiều chia sẻ về định hướng phát triển ngành trong giai đoạn tới.

Nhà máy xử lý chất thải công nghiệp để phát điện Nam Sơn (Hà Nội). Ảnh: Hải Nam

Cần giải pháp mạnh, triệt để

Theo báo cáo của ngành tài nguyên và môi trường, Việt Nam hiện phát sinh khoảng hơn 60 nghìn tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày, trong đó khu vực đô thị chiếm hơn 50%. Chỉ riêng hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi ngày đã xả ra môi trường từ 7 nghìn đến gần 10 nghìn tấn rác. Bởi vậy, việc ứng dụng khoa học-công nghệ để giải quyết bài toán môi trường, nhất là việc xử lý rác thải sinh hoạt, là yêu cầu cấp bách từ thực tiễn.

Bãi rác lộ thiên ở Liên Khê, xã Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: TRÀ KHÚC

Tìm “điểm cuối” cho những chuyến xe rác

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 1.977,15 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, trong đó 1.937,43 tấn được thu gom, đạt khoảng 98%. Đây là tỷ lệ rất cao nếu so với nhiều địa phương khác trong cả nước.

Dân ca Quan họ Bắc Ninh được quan tâm, lan tỏa trong đời sống hiện đại. Ảnh: DIÊN KHÁNH

Từ truyền thống đến hiện đại

Với giá trị văn hóa lâu đời hội tụ, tạo thành những đặc trưng, bản sắc văn hóa điển hình, các địa phương khu vực Đồng bằng sông Hồng đã và đang tích cực gìn giữ các giá trị văn hóa đặc sắc, đặt văn hóa vào vị trí trung tâm chiến lược của chiến lược phát triển toàn diện kinh tế-xã hội, gắn kết chặt chẽ với xây dựng con người toàn diện.

Học sinh Bình Vọng, xã Thường Tín (Hà Nội) tích cực khai thác “bồ tri thức” của làng. Ảnh: VĂN HỌC

Những vùng đất nuôi bền tinh thần học tập

Ở các địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng có nhiều làng khoa bảng như Mộ Trạch (thành phố Hải Phòng), Hành Thiện (Ninh Bình), Bình Vọng, Đông Ngạc, Thanh Liệt (Hà Nội)… Tiếp nối truyền thống, nhiều làng khoa bảng đã tích cực xây dựng mô hình “Dòng họ hiếu học”, “Gia đình học tập”.

Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Hữu Kiêm chia sẻ về cách làm sáo diều. Ảnh: Văn Học

Những người “giữ lửa”

Trong guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, rất nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ, người thực hành văn hóa đã và đang âm thầm bảo tồn, trao truyền các giá trị di sản văn hóa.

Nghi lễ trước khi trình diễn hò Cửa Đình và múa Bài bông. Ảnh: KHÁNH VY

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Nghệ thuật dân gian luôn vận động

Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cho rằng, để di sản văn hóa phi vật thể “sống được” không chỉ là giữ lại hình thức biểu diễn, mà cần tìm cách duy trì hoặc tạo ra những không gian văn hóa mới để di sản tiếp tục có ý nghĩa trong đời sống. Bởi nghệ thuật dân gian luôn vận động cùng xã hội.

Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp của Đại học Bách khoa Hà Nội tại Trường THPT Thái Phiên.

Cách tiếp cận mới trong hoạt động tư vấn

Tại Hải Phòng, gian tư vấn của Đại học Bách khoa Hà Nội trong chương trình Tư vấn tuyển sinh – hướng nghiệp 2026 luôn đông kín phụ huynh, học sinh xếp hàng chờ được giải đáp đã cho thấy sức hút của hoạt động này.

Nhiều hoạt động tư vấn hướng nghiệp được tổ chức trên địa bàn tỉnh.

Tạo không gian trải nghiệm thực tế

Là địa phương có nhiều khu công nghiệp, mỏ khoáng sản cũng như đang phát triển mạnh về hoạt động du lịch, dịch vụ, Quảng Ninh đã đẩy mạnh hướng nghiệp, đặc biệt với lứa tuổi học sinh lớp 9 và lớp 12, để các em có lựa chọn phù hợp đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Ngành đường sắt cần tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn giao thông. Ảnh: Khiếu Minh

Hướng tới các mục tiêu kép

Được định hướng phát triển là “trục xương sống” của hệ thống vận tải, cùng với những dự án đầu tư trọng điểm cấp quốc gia để hiện đại hóa hạ tầng, lấy lại vị thế cho ngành đường sắt, công tác bảo đảm an toàn giao thông phải được quan tâm hơn nữa, cùng đó là các nỗ lực nâng cao chất lượng phục vụ.

Anh Phạm Quang Thành (trái) và anh Đinh Đức Huy luôn nỗ lực cho những chuyến tàu an toàn.

Những kiện tướng thầm lặng

Vượt lên những khó khăn đặc thù, bằng lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm, không ít nhân viên lái tàu, tuần đường đã được tặng danh hiệu “Kiện tướng an toàn chạy tàu”, góp phần bảo đảm an toàn giao thông đường sắt.

Công chức Thuế thành phố Hải Phòng đã linh hoạt kết hợp trực tiếp và qua công nghệ hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp, người nộp thuế trong quá trình thực hiện quyết toán thuế, tuân thủ pháp luật thuế.

Công nghệ là giải pháp then chốt, hiệu quả

Bên cạnh tổ chức các hội nghị phổ biến, hướng dẫn các chính sách pháp luật thuế, Thuế thành phố Hải Phòng xác định việc ứng dụng công nghệ là giải pháp then chốt góp phần bảo đảm hiệu quả thiết thực, đẩy nhanh tiến độ và chính xác.

Công chức Thuế tỉnh Quảng Ninh trực tiếp hỗ trợ các hộ kinh doanh, nhất là các hộ vừa chuyển thành doanh nghiệp, cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile.

Ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt

Với cách tiếp cận lấy người nộp thuế làm trung tâm, cùng phương thức triển khai “cầm tay, chỉ việc”, ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt, ngành thuế tỉnh Quảng Ninh đang từng bước triển khai thành công phương pháp kê khai thuế theo doanh thu thực tế.

Để giải quyết tốt bài toán mưu sinh và trật tự đô thị, cần những giải pháp căn cơ của thành phố. Ảnh: Văn Học

Cần cơ chế và mô hình thích hợp

Quản lý và khai thác vỉa hè tại Thủ đô Hà Nội là công việc luôn đòi hỏi phải khoa học và có chương trình bài bản, bền vững. Làm sao để những “mỏ vàng mặt phố” có thể đóng góp cho ngân sách, gìn giữ mỹ quan đô thị, bảo đảm an ninh trật tự công cộng, hài hòa các lợi ích là điều các cơ quan chức năng cần đưa ra giải pháp tốt nhất.