Phát biểu tại tọa đàm, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố cho biết, chủ trương và chỉ đạo của lãnh đạo Thành phố về việc xây dựng biểu tượng tưởng niệm nạn nhân Covid-19 tại khu đất số 1 Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài nhận được sự đồng tình của người dân Thành phố.
Tọa đàm khoa học hôm nay, Viện nghiên cứu phát triển Thành phố muốn nghe thêm các ý kiến chuyên gia về mục đích, yêu cầu, thể hiện đài tưởng niệm; quy hoạch và kiến trúc không gian công cộng, phạm vi công trình này.
Theo ông Phạm Bình An, một số nước trên thế giới đã có đài tưởng niệm về nạn nhân Covid-19. Cụ thể, tại London, bức tường tưởng niệm Covid-19 Quốc gia được tạo ra từ năm 2021. Bức tường trải dài 500m dọc bờ sông Thames, đối diện trực tiếp với tòa nhà Quốc hội.
Bức tường có hơn 240 nghìn trái tim màu đỏ được vẽ thủ công, mỗi trái tim tượng trưng cho một người ở Vương Quốc Anh qua đời vì Covid-19.
Tại Sao Paulo, Brazil, đài tưởng niệm bao gồm một tác phẩm điêu khắc và trồng, cây bản địa, (cây ipê trắng) biểu tượng cho sự kiên cường, chiêm nghiệm và chữa lành.
Đài tưởng niệm có một “hộp thời gian", nơi mọi người có thể để lại lời chia buồn và chia sẻ kinh nghiệm. Những thông điệp này sẽ được niêm phong trong 100 năm để làm ký ức cho các thế hệ tương lai.
Từ kinh nghiệm các nước, theo Kiến trúc sư Nguyễn Trường Lưu, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học, nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, vị trí số 1 Lý Thái Tổ rất phù hợp để hình thành công viên công cộng và khu vực xây dựng biểu tượng tưởng niệm nạn nhân Covid-19 vì nằm ngay trung tâm, thuận tiện cho người dân, du khách đi đến.
“Tôi nghĩ đài tưởng niệm nằm trong công viên là một công trình nhẹ nhàng, không nên quá bi tráng và phải mang thông điệp hướng về tương lai như các nước trên thế giới đã thực hiện", Kiến trúc sư Nguyễn Trường Lưu cho hay.
Ý kiến tại buổi tọa đàm, ông Phạm Đức Hải, Viện nghiên cứu kinh tế-xã hội, Trường đại học Sài Gòn cho biết, đây là một việc cần thiết cần phải làm. Bàn về ý tưởng tượng đài, khu tưởng niệm nạn nhân Covid-19, ông Hải cho rằng cần tập trung ở 3 cặp từ: đau thương-yêu thương; khốc liệt-kiên cường và mong đợi-khát vọng.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu, Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, bà đồng tình với vị trí xây dựng công viên và biểu tượng tưởng niệm nạn nhân Covid-19 vì “đây là mảng xanh hiếm hoi của Thành phố cần phải giữ lại”.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu cho biết thêm, Thành phố cần có sự thống nhất về mục đích, ý tưởng chính trong việc thực hiện tượng đài tưởng niệm Covid-19, không nên ôm quá nhiều nội dung ý tưởng; phải làm sao cho người dân thấy mình ở công trình này và công trình phải tạo được cảm xúc.
Giáo sư, Tiến sĩ, nhà điêu khắc Nguyễn Xuân Tiên, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Thành phố chia sẻ: Khu vực tưởng niệm nạn nhân Covid-19 phải trở thành một công viên văn hóa, nghệ thuật, nơi mọi người dân có thể đến để tưởng nhớ và giáo dục cho thế hệ mai sau.
“Tôi nghĩ công trình phải được thực hiện chắt lọc, đơn giản, không rườm rà, hiện đại và mang tính bi hùng, tạo cho người dân sự lắng đọng. Ngoài ra, chúng ta cũng cần kết hợp với chuyển đổi số để người dân có thêm nhiều thông tin hơn”, Nhà điêu khắc Nguyễn Xuân Tiên đề xuất.
Phát biểu ý kiến tại buổi tọa đàm, Kiến trúc sư Trương Nam Thuận cho rằng, cần phải lấy người dân làm trung tâm đối với việc thực hiện công trình này. Chúng ta phải đi đến các hộ dân, xem người dân cần gì và chuyển tải những mong muốn của người dân thành biểu tượng mang nhiều cảm xúc.
Tại buổi tọa đàm, hầu hết các ý kiến của các chuyên gia đều cho rằng, việc chạy theo tiến độ là điều không cần thiết vì đây là công trình lớn, khó, cần phải được triển khai cẩn thận, bài bản.
“Chúng ta cần phát động cuộc vận động sáng tác để nhiều tác giả tham gia, phải thành lập hội đồng tuyển chọn và lấy ý kiến của người dân về những công trình được hội đồng xét duyệt”, Kiến trúc sư Nguyễn Trường Lưu phát biểu.
Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Phạm Bình An cho rằng, cần có thời gian phù hợp để thực hiện công trình này nhằm bảo đảm chất lượng hơn chạy theo tiến độ. Cuộc tọa đàm hôm nay đã thu thập nhiều ý kiến bổ ích của các chuyên gia với mong muốn công trình được triển khai tốt nhất, vì đây là công trình có ý nghĩa không chỉ của Thành phố Hồ Chí Minh mà còn ở phạm vi cả nước.
Trước đó, thực hiện ý kiến chỉ đạo của đồng chí Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh có văn bản đề nghị các cơ quan báo chí trên địa bàn Thành phố đẩy mạnh tuyên truyền lấy ý kiến người dân về ý tưởng công trình Biểu tượng ghi nhận sự chung sức, đồng lòng của người dân Thành phố vượt qua đại dịch Covid-19 tại khu đất số 1 đường Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài, Thành phố Hồ Chí Minh.
Công trình mang thông điệp thể hiện giai đoạn lịch sử đặc biệt của Thành phố, từ mất mát đi đến sự hồi sinh thần tốc; tri ân tinh thần đoàn kết, chung sức đồng lòng và là lời nhắc nhở cho tương lai, không chỉ mang ý nghĩa tri ân quá khứ mà còn là một bài học lịch sử sâu sắc, một lời nhắc nhở cho các thế hệ mai sau.
Các cơ quan báo chí trên địa bàn Thành phố tổ chức thực hiện lấy ý kiến để người dân tham gia đóng góp ý kiến đa chiều (đồng thuận, không đồng thuận hoặc đề xuất khác) một cách cởi mở, khách quan, từ ngày 1/11/2025 đến ngày 15/11/2025. Công trình dự kiến sẽ hoàn thành trước Tết Nguyên đán năm 2026.
