Người cựu chiến binh Tây Tiến oanh liệt trong chiến đấu, bình dị giữa lòng dân

Sinh ngày 2/3/1927, tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, năm 18 tuổi chàng thanh niên Nguyễn Xuân Sâm tham gia tổng khởi nghĩa 19/8 ở Hà Nội rồi trở thành người chiến binh Tây Tiến.
Cụ Nguyễn Xuân Sâm và các thế hệ con em cựu chiến binh Tây Tiến.
Cụ Nguyễn Xuân Sâm và các thế hệ con em cựu chiến binh Tây Tiến.

Sau khi chiếm trại “Bảo An Binh” (40 phố Hàng Bài), những thanh niên Cứu Quốc có chân trong mặt trận Việt Minh được phát súng vừa thu được trong trại rồi tổ chức thành tiểu đội, phân đội. Cán bộ tiểu đội, phân đội do anh em bầu.

Các phân đội ở trại “Bảo An Binh” này do đồng chí Vương Thừa Vũ chỉ huy. Sau đó một đơn vị được tách ra, đóng ở “Nông lâm đại học đường” bây giờ là trụ sở Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

Đơn vị được lệnh đi Tây Tiến, lúc đó gọi là đội “Võ trang trinh sát miền Tây” gồm 160 người.

Những chàng thanh niên Hà Nội từ đó xuất phát theo con đường số 6 đi Xuân Mai và lên tập kết ở thị xã Hòa Bình rồi đi đường tắt sang Lào.

Chàng trai Nguyễn Xuân Sâm đã lên đường với khí thế hừng hực, sẵn sàng hy sinh tính mạng và của cải để giành độc lập. Dọc đường đi bộ đến thị xã Hòa Bình, nhân dân ra đón tiếp như ngày hội. Đoàn quân đi trong tiếng pháo nổ dọc đường, trong tiếng hô “Việt Nam độc lập muôn năm”.

Ra khỏi tỉnh Hòa Bình, đoàn quân đi tắt đường núi sang Lào. Sau nhiều ngày hành quân gian khổ, còn cách giặc khoảng 1 ngày đường, quân Tây Tiến dừng lại lấy tin tức.

Kiều bào ở Sầm Nưa cử người đến báo: Giặc vừa chạy sáng 17/10/1945. Từ điểm tập kết thứ nhất, quân Tây Tiến gấp rút hành quân suốt đêm trong mưa. Sáng 18/10 thì đến thị xã Sầm Nưa.

Ngày hôm sau 19/10, từ điểm tập kết thứ hai này, đội “Võ trang trinh sát miền Tây” đã lên đường truy kích giặc. Sẩm tối 20/10 đội bất ngờ tập kích quân giặc ở Mường Lát.

Trận Mường Lát diễn ra ngày 20/10/1945 khi đội võ trang vừa 2 tháng tuổi quân, trong khi quân địch là đội quân nhà nghề.

Trưởng thành cùng Trung đoàn 52 Tây Tiến, Đội vũ trang trinh sát miền Tây sau gọi là Tây Tiến 1. Nhiều đơn vị khác sau khi hoàn thành nhiệm vụ kìm chân giặc ở Thủ đô Hà Nội lần lượt chuyển lên mặt trận miền Tây. Đó là những đơn vị Tây Tiến 2,3.

Năm 1947, đơn vị Tây Tiến 1 họp lại với Tây Tiến 2,3 lập thành trung đoàn 52 Tây Tiến. Lúc này đồng chí Nguyễn Xuân Sâm là chính trị viên đại đội 135 Tiểu đoàn 60 của Trung đoàn.

Quân đội ta lúc đó thực hiện được chiến tranh nhân dân, đánh hàng trăm trận làm cho địch khốn đốn bằng những chiến thuật tập kích, gây hỏa mù, lấy yếu thắng mạnh…

Trận đánh đáng nhớ vào cuối năm 1947 là ở Ngọc Lâu, thuộc huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình, địa bàn giáp Thanh Hóa, có địa thế rất hiểm trở. Người dân ở đây thèm tự do nên sau khi được giải phóng, người chiến binh Nguyễn Xuân Sâm chợt nghĩ nên đề nghị đổi tên xã Ngọc Lâu thành xã Tự Do. Mọi người đều đồng ý. Ông Đinh Công Phục, người đại diện cho huyện vào họp cũng đồng ý và về báo cáo với huyện và tỉnh chính thức lấy đặt tên cho xã là xã Tự Do..

Năm 1949, đồng chí Nguyễn Xuân Sâm chiến đấu trong trung đoàn 66, là một trong các đại đội trưởng đầu tiên của đại đội Ký Con, sau phát triển thành tiểu đoàn Ký Con rồi trung đoàn Ký Con, rồi tham mưu phó đại đoàn 304.

Năm 1954 cùng phối hợp đơn vị tham gia chiến dịch Trung Lào và Điện Biên Phủ lịch sử và được tặng thưởng huy hiệu chiến sĩ Điện Biên.

Năm 1960 ông chuyển ngành, công tác tại tổng cục Lâm nghiệp, làm bí thư đảng ủy cục trồng rừng. Năm 1970 cụ được giao thành lập và làm giám đốc Tổng công ty chế biến và bảo quản Lâm sản. Trong thời gian này, ông đã cùng các kỹ sư và công nhân kỹ thuật nghiên cứu chế tạo ra cót ép, một loại vật liệu xây dựng hết sức thiết thực cho các công trình của xã hội và các gia đình trong hoàn cảnh đất nước còn khó khăn.

Năm 1981, ông được Đảng và nhà nước cho nghỉ hưu. Khi nghỉ hưu ở phường Xuân Đỉnh, quận Bắc Từ Liêm (Hà Nội), ông vẫn tích cực tham gia các công tác nghiên cứu sáng tạo ra các vật dụng mới để làm lợi cho xã hội. Cụ là người đầu tiên thiết kế, chế thử và phổ biến bếp than tổ ong cho xã hội sử dụng trong hoàn cảnh thiếu thốn trăm bề thời bao cấp.

Trong suốt quãng đời phục vụ cách mạng, ở cương vị nào ông cũng tận lực tận tâm, dũng cảm, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và được Nhà nước tặng thưởng nhiều huân huy chương cao quý.

Đại diện Ban liên lạc Truyền thống Tây Tiến tặng quà cho Trường tiểu học Tây Tiến ở Sài Khao, huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa.

Đại diện Ban liên lạc Truyền thống Tây Tiến tặng quà cho Trường tiểu học Tây Tiến ở Sài Khao, huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa.

Đặc biệt, ông là nòng cốt của Ban liên lạc Cựu chiến binh Tây Tiến trước đây, gây dựng nhiều hoạt động ý nghĩa thắm tình quân dân trong cộng đồng mà nay lớp cháu con- Ban liên lạc Truyền thống Tây Tiến tiếp tục kế thừa và phát huy.

Các thế hệ con em các cựu chiến binh Tây Tiến duy trì hàng năm đi dâng hương liệt sĩ Tây Tiến tại các điểm di tích Tây Tiến ở các tỉnh: Thanh Hóa, Hòa Bình, Sơn La, duy trì quỹ khuyến học ở Trường tiểu học Sài Khao, Mường Lát, Thanh Hóa và nhiều hoạt động khác.

Cụ Nguyễn Xuân Sâm đã về miền mây trắng gặp lại đồng đội đêm 25/11/2024, hưởng thọ 98 tuổi, để lại niềm tiếc thương và kính trọng vô bờ bến trong lòng những người thân yêu. Các con em Tây Tiến luôn tự hào và noi theo tấm gương của cụ.

Có thể bạn quan tâm

Dự án nhà tái định cư N01, phường Cầu Giấy.

Sớm đưa các chung cư bị bỏ hoang vào hoạt động

Nhiều năm qua, tình trạng các khu nhà ở tái định cư, nhà ở sinh viên trên địa bàn Thành phố Hà Nội bỏ hoang, lãng phí, trong khi thiếu nhà ở xã hội, nhà ở thương mại vừa túi tiền dành cho người dân, gây bức xúc dư luận.

Hoạt động sản xuất tại Công ty cổ phần Bóng đèn, Phích nước Rạng Đông.

An toàn lao động phải được đặt lên hàng đầu

Hà Nội hiện có số lượng doanh nghiệp lớn với hàng triệu lao động đang làm việc trong các lĩnh vực, trong đó không ít ngành nghề tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an toàn lao động như thi công xây dựng, cơ khí, điện lực, hóa chất, vận hành máy móc…

Mô hình “Đôi bạn cùng tiến” được triển khai hiệu quả tại Trường tiểu học Lê Quý Đôn, phường Phúc Lợi.

Tháo gỡ vướng mắc trong quản lý dạy thêm, học thêm

Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm sẽ góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý dạy thêm, học thêm, tạo thuận lợi cho nhà trường, giáo viên và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập chính đáng của học sinh.

Người dân đến làm thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố, Chi nhánh số 06.

Tạo chuyển biến bền vững từ kỷ luật, kỷ cương

Ngày 23/3/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 09-CT/TU về nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm của cán bộ, nhất là người đứng đầu trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô.

Hầm đi bộ Ngã Tư Sở, Hà Nội.

Tầng phát triển chiến lược của Thủ đô

Trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng khan hiếm, khai thác không gian ngầm như một “tầng phát triển” là lựa chọn của nhiều đô thị trên thế giới. Ngoài việc bố trí hạ tầng kỹ thuật, tầng phát triển này còn tạo ra mạng lưới giao thông, thương mại và dịch vụ công cộng, giải tỏa những “ách tắc” trên mặt đất.

Cần phải nghiêm từ gốc

Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 đang tạo chuyển biến rõ nét trong lĩnh vực này tại Hà Nội. Từ cấp thành phố đến các xã, phường, nhiều giải pháp đã được các cấp, ngành triển khai đồng bộ, thể hiện quyết tâm lập lại trật tự trong lĩnh vực gắn trực tiếp với sức khỏe và đời sống người dân.

Nhân dân phường Hoàn Kiếm tham gia vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan đô thị, góp phần xây dựng nếp sống văn minh trên địa bàn.

Phát huy vai trò của nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa

Từ đầu năm đến nay, hội nghị lấy ý kiến nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa được tổ chức ở khắp các phường, xã trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nhiều vấn đề đã được nêu ra và người dân thảo luận, đóng góp ý kiến một cách sôi nổi, thiết thực.

Công an phường Dương Nội hỗ trợ cấp Căn cước và xác thực định danh điện tử cho học sinh tuyển sinh đầu cấp. (Ảnh: LÊ THỦY)

Đưa dịch vụ công đến với người dân

Hà Nội đang từng ngày khoác lên mình diện mạo của một đô thị thông minh, hiện đại. Giữa nhịp sống hối hả ấy, những cán bộ, chiến sĩ công an cơ sở miệt mài hướng dẫn người dân tiếp cận nền tảng số.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Công trường dự án Khu đô thị thể thao Olympic ở xã Phúc Thượng, Hà Nội (Ảnh VIẾT THÀNH)

Phân cấp mạnh song hành cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình

Với đa số phiếu tán thành, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). Đây là bước đột phá quan trọng, thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị với quan điểm xuyên suốt: “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Công ty cổ phần Prosi Thăng Long quảng bá, giới thiệu các mặt hàng nông sản ra thị trường nước ngoài.

Mục tiêu xuất khẩu gặp nhiều thách thức

Ba tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của Thành phố Hà Nội đã giảm 8,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 12% năm 2026 đang gặp nhiều thách thức.

Dự án Khu nhà ở Minh Đức chậm triển khai nhiều năm.

Quyết liệt xử lý các dự án sử dụng đất chậm triển khai

Với quyết tâm khai thác hiệu quả quỹ đất, thúc đẩy công tác đầu tư xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội, thời gian qua, thành phố Hà Nội đã quyết liệt xử lý các dự án sử dụng đất chậm triển khai. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn không ít dự án bỏ hoang, lãng phí đất đai, gây bức xúc trong dư luận.

Các nghệ nhân, chuyên gia văn hóa trao đổi về bảo tồn, phát huy giá trị nghề sơn cổ truyền trong không gian đình Hà Vĩ.

Hồi sinh di tích trong phố cổ

Nhiều di tích trong phố cổ từng là nơi bị các hộ dân chiếm dụng làm chỗ ở nhiều năm, khiến công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích gặp nhiều trở ngại. Phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) đang từng bước di dời dân cư, trả lại hiện trạng di tích và phát huy giá trị những di tích đó.

Câu lạc bộ Thiện nguyện làng Thư Trai trao những suất cháo miễn phí cho bệnh nhân tại Bệnh viện đa khoa Phúc Thọ.

Lan tỏa yêu thương từ câu lạc bộ thiện nguyện

Trong nhịp sống hiện đại, giữa bộn bề lo toan, vẫn có những con người lặng lẽ trao đi yêu thương. Từ sự đồng cảm và tinh thần sẻ chia ấy, Câu lạc bộ Thiện nguyện làng Thư Trai, thôn Phúc Hòa 4, xã Phúc Thọ, Hà Nội đã kết nối những tấm lòng nhân ái, lan tỏa giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.