Nghiên cứu mã hóa kháng lượng tử bảo vệ an toàn dữ liệu quốc gia

Máy tính lượng tử có thể mang lại những lợi ích to lớn nhưng cũng đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với an ninh mạng toàn cầu. Việt Nam đang chủ động nghiên cứu mã hóa kháng lượng tử, đặt trong tổng thể chiến lược bảo đảm an ninh thông tin quốc gia để bảo vệ chủ quyền số, an toàn dữ liệu.

Máy tính lượng tử của IBM. (Ảnh minh họa: IBM)
Máy tính lượng tử của IBM. (Ảnh minh họa: IBM)

Sức mạnh của máy tính lượng tử

Máy tính lượng tử là thiết bị tính toán tận dụng trực tiếp các hiệu ứng của cơ học lượng tử. Thay vì sử dụng bit cổ điển (chỉ có 0 hoặc 1), máy tính lượng tử dùng qubit có thể tồn tại ở trạng thái chồng chập của cả 0 và 1 đồng thời, giúp xử lý các phép tính song song, mang lại tốc độ tính toán vượt trội.

Với tốc độ phát triển hiện nay, máy tính lượng tử đang từng bước vượt ra khỏi phạm vi phòng thí nghiệm, được kỳ vọng sẽ giải quyết những vấn đề vượt quá khả năng của máy tính hiện có, trong các lĩnh vực như khoa học vật liệu, trí tuệ nhân tạo (AI)…

Theo Chuyên gia an ninh mạng Phan Phú Thuận, FPT Smart Cloud, Tập đoàn FPT, sự kết hợp giữa công nghệ lượng tử, AI và blockchain đang mở ra hướng phát triển mới cho hạ tầng kỹ thuật số. AI được ứng dụng để tối ưu hóa các hệ thống lượng tử, từ hiệu chỉnh lỗi qubit đến thiết kế thuật toán, giúp đẩy nhanh quá trình phát triển công nghệ này. Trong khi đó, blockchain đang chuyển sang các cơ chế mã hóa hậu lượng tử nhằm bảo đảm tính bảo mật trong tương lai.

Tuy nhiên, máy tính lượng tử cũng có thể khiến các phương pháp mã hóa truyền thống bị phá vỡ. Từ đây các thông tin bí mật, từ tin nhắn, email, dữ liệu cá nhân đến hồ sơ của tổ chức, báo cáo tài chính… không còn được bảo vệ trước những người xem trái phép.

Thượng tá, Thạc sĩ Phạm Đình Hưng, Phòng Quản lý công nghệ chiến lược, Cục Khoa học quân sự, Bộ Quốc phòng phân tích: “Xét theo dòng chảy của thời gian, hệ mật mã của nhân loại phân thành hai nhánh lớn: mật mã cổ điển và mật mã hiện đại. Nhánh hiện đại, hình thành hai trụ cột: mã hóa lượng tử và mã hóa hậu lượng tử. Mã hóa lượng tử gồm hai cấu phần: QKD và QRNG. Đây là loại mã hóa dựa tuyệt đối vào quy luật vật lý, nó không thể bị bẻ gãy bằng phương pháp tính toán.

Muốn tấn công phải phá vỡ chính định luật tự nhiên, điều gần như bất khả thi. Trong khi đó, mã hóa hậu lượng tử PQC (Post Quantum Cryptography), về bản chất vẫn là mã hóa cổ điển chạy trên máy tính nhị phân, nhưng được thiết kế để kháng cự máy tính lượng tử trong tương lai. Hệ mã này cần được liên tục củng cố, cập nhật, bảo đảm khả năng đề kháng trước tốc độ phát triển của năng lực lượng tử”.

Tập trung nghiên cứu mã hóa kháng lượng tử

Sau cuộc họp ngày 18/9/2025 của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có kết luận nhấn mạnh một trong các nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện là nghiên cứu, phát triển mã hóa kháng lượng tử để bảo vệ bí mật nhà nước. Đây là chỉ đạo thể hiện định hướng chiến lược mang tầm nhìn dài hạn, tinh thần phòng thủ chủ động, bảo vệ an ninh mạng và an toàn dữ liệu quốc gia của người đứng đầu Đảng ta trước thách thức công nghệ mới.

Trên thế giới, nhiều quốc gia đã phát triển mã hóa kháng lượng tử. Các thuật toán được thiết kế để bảo đảm an toàn ngay cả khi máy tính lượng tử ra đời. Thực tế việc làm chủ công nghệ mật mã lõi tại Việt Nam đang được thúc đẩy.

Tiến sĩ Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ chia sẻ công nghệ mật mã quốc gia MKV đã đưa Việt Nam vào nhóm ít quốc gia sở hữu thuật toán bảo mật tự chủ - nền tảng để bảo vệ dữ liệu trong kỷ nguyên hậu lượng tử.

Các chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều trụ cột trong phát triển và bảo vệ không gian mạng quốc gia. Trước hết, cần ưu tiên đầu tư, triển khai ngay mã hóa lượng tử (đã được phát triển và thương mại hóa trên thế giới) cho các hệ thống trọng yếu quốc gia như an ninh quốc phòng, tài chính ngân hàng.

Bên cạnh đó, phải chủ động kết hợp bổ sung với các biện pháp mã hóa do Việt Nam phát triển và làm chủ. Trong thời kỳ chuyển tiếp, Việt Nam có thể áp dụng mô hình mã hóa lai (Hybrid Encryption) - kết hợp đồng thời thuật toán cổ điển và thuật toán kháng lượng tử để bảo đảm an toàn dữ liệu.

Để củng cố năng lực tự chủ, Việt Nam cần đẩy mạnh đầu tư vào các phòng thí nghiệm lượng tử chuyên sâu. Tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hình thành và kết nối với mạng lưới chuyên gia tin cậy về lượng tử trên toàn thế giới. Cùng với đó, cần hoàn thiện thể chế và tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia, tích hợp yêu cầu bảo mật kháng lượng tử vào các sản phẩm, dịch vụ công nghệ trong nước.

Có thể bạn quan tâm

Hình ảnh về tác động mà tên lửa của SpaceX gây ra trên bề mặt Mặt Trăng. (Ảnh: NASA)

Nguy cơ "tắc nghẽn" quỹ đạo Trái đất do rác vũ trụ

Các chuyên gia vũ trụ cảnh báo ngày càng nhiều rủi ro từ lượng rác thải không gian đang tăng lên, làm dấy lên lo ngại về tình trạng “tắc nghẽn” quỹ đạo và thách thức trong việc thu gom xử lý chúng. Lời cảnh báo được đưa ra sau sự cố một tên lửa của SpaceX va chạm với Mặt trăng ngày 5/8.

Công an thành phố Hà Nội cảnh báo một số chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm

Công an thành phố Hà Nội cảnh báo một số chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm

Công an thành phố Hà Nội vừa phát đi cảnh báo về 2 chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm đang bị các nhóm tin tặc khai thác, tấn công trực tiếp vào hệ thống thông tin của các cơ quan, đơn vị và thiết bị di động của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trên địa bàn, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh mạng, an ninh thông tin.

Hội thảo là cơ hội để các kỹ sư, chuyên gia và doanh nghiệp tại Việt Nam tiếp cận những xu hướng mới trong Agentic AI, Model-Based Design và phát triển hệ thống điều khiển, đồng thời trao đổi trực tiếp với các chuyên gia về khả năng ứng dụng những công nghệ này vào các bài toán kỹ thuật thực tế. (Ảnh: HNV)

Thúc đẩy quy trình phát triển hệ thống điều khiển với hệ thống AI tự chủ

Đông đảo cộng đồng kỹ sư, chuyên gia nghiên cứu và phát triển (R&D), nhà nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, startup và các tổ chức đổi mới sáng tạo đang hoạt động trong các lĩnh vực như ô-tô, xe điện, robot, UAV, hệ thống nhúng, tự động hóa công nghiệp và các hệ thống điều khiển thông minh đã tham dự hội thảo.

"Concert quốc gia: Tổ quốc trong tim" hướng tới xây dựng thương hiệu văn hóa-nghệ thuật có bản sắc riêng. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

“Khơi thông” bản quyền để phát triển công nghiệp văn hóa

Khi bản quyền được xác định rõ, dữ liệu minh bạch và cơ chế bảo vệ đủ hiệu quả, mỗi sáng tạo văn hóa nghệ thuật mới thật sự có cơ hội trở thành một tài sản giá trị để có thể được đầu tư, mở rộng sang những thị trường, mô hình kinh doanh mới và là nguồn lực trở lại nuôi những sáng tạo mới.

Ký kết hợp tác giữa hai đơn vị. (Ảnh: HNV)

Ký kết hợp tác chiến lược, thúc đẩy sáng tạo số và ứng dụng AI trong giáo dục Việt Nam

Với việc ký kết hợp tác chiến lược này, NIC trở thành đối tác hàng đầu của Canva tại Việt Nam trong lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực số cho ngành giáo dục. Việc hợp tác hướng tới ba mục tiêu trọng tâm, thể hiện tinh thần đồng hành giữa Nhà nước và doanh nghiệp công nghệ vì sự phát triển bền vững của nền giáo dục.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương đã có buổi làm việc với Giám đốc điều hành bộ phận Open Government Products thuộc Cơ quan Công nghệ Chính phủ Singapore (GovTech) Lý Hồng Nghị.

Thúc đẩy những định hướng hợp tác chiến lược về khoa học, công nghệ đi vào thực tiễn

Làm việc với Giám đốc điều hành bộ phận Open Government Products thuộc Cơ quan Công nghệ Chính phủ Singapore (GovTech) Lý Hồng Nghị, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết, đào tạo nhân lực; phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đều là những vấn đề Việt Nam ưu tiên và mong muốn Singapore chia sẻ kinh nghiệm.

Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội thực hành trên hệ thống thiết bị đo kiểm phục vụ đào tạo, nghiên cứu IoT và bán dẫn. (Ảnh: VNU)

Làm chủ công nghệ, tăng sức cạnh tranh

Hành lang chính sách cho phát triển công nghệ chiến lược đang từng bước được hoàn thiện, cùng với cơ chế đặt hàng, tài trợ, thử nghiệm và hỗ trợ doanh nghiệp. Vấn đề hiện nay là đưa các cơ chế đó vào thực tiễn, tạo ra sản phẩm cụ thể, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Các diễn giả tham dự hội thảo “Chuyển đổi số trong khu vực công: Kiến tạo hạ tầng bền vững và bảo đảm an ninh dữ liệu hướng đến mục tiêu tăng trưởng quốc gia”. (Ảnh: Ban tổ chức)

Chuyển đổi số khu vực công: Làm chủ dữ liệu, kiến tạo hạ tầng bền vững

Chuyển đổi số khu vực công đang chuyển từ số hóa quy trình sang quản trị dựa trên dữ liệu. Cùng với hạ tầng có khả năng kết nối, chia sẻ và mở rộng, bảo đảm an ninh dữ liệu và năng lực phục hồi sau sự cố đang trở thành những điều kiện nền tảng để nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực tăng trưởng.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.

Kết nối chuyên gia trí tuệ nhân tạo toàn cầu để giải bài toán Việt Nam

Mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) Việt Nam toàn cầu được hình thành không chỉ để tập hợp trí thức người Việt trong và ngoài nước, mà còn mở ra cơ chế để các chuyên gia trực tiếp tham gia giải quyết những bài toán cụ thể, phát triển sản phẩm trí tuệ nhân tạo có ý nghĩa chiến lược đối với đất nước.

Tọa đàm “Định hướng nội dung khung chính sách hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ thuộc các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo Việt Nam” do Trường Khoa học và Nhân văn tổ chức.

Hệ sinh thái hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ

Tọa đàm khoa học “Định hướng nội dung khung chính sách hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ thuộc các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo Việt Nam” do Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn vừa tổ chức kỳ vọng cung cấp thêm luận cứ khoa học và thực tiễn cho quá trình hoàn thiện chính sách sở hữu trí tuệ.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ. (Ảnh: DUY LINH)

Luật sửa đổi 4 luật lĩnh vực khoa học-công nghệ: Cắt giảm điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp

Luật tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, hoàn thiện cơ sở pháp lý cho phát triển hạ tầng viễn thông phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, kinh tế gắn với quốc phòng-an ninh.

Ảnh thiết kế có yếu tố AI.

Tăng tốc chặng đường cuối, hướng tới chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026

Từ hơn 4.000 cá thể gấu nuôi nhốt năm 2005, đến nay cả nước còn 206 cá thể, phần lớn trong đó bị nuôi nhốt hơn 20 năm, sức khỏe suy giảm và cần được đưa đến các cơ sở cứu hộ. Việc hoàn thành mục tiêu chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026 đang bước vào chặng đường cuối, nhưng cũng là giai đoạn nhiều thách thức.