Nghiên cứu mã hóa kháng lượng tử bảo vệ an toàn dữ liệu quốc gia

Máy tính lượng tử có thể mang lại những lợi ích to lớn nhưng cũng đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với an ninh mạng toàn cầu. Việt Nam đang chủ động nghiên cứu mã hóa kháng lượng tử, đặt trong tổng thể chiến lược bảo đảm an ninh thông tin quốc gia để bảo vệ chủ quyền số, an toàn dữ liệu.

Máy tính lượng tử của IBM. (Ảnh minh họa: IBM)
Máy tính lượng tử của IBM. (Ảnh minh họa: IBM)

Sức mạnh của máy tính lượng tử

Máy tính lượng tử là thiết bị tính toán tận dụng trực tiếp các hiệu ứng của cơ học lượng tử. Thay vì sử dụng bit cổ điển (chỉ có 0 hoặc 1), máy tính lượng tử dùng qubit có thể tồn tại ở trạng thái chồng chập của cả 0 và 1 đồng thời, giúp xử lý các phép tính song song, mang lại tốc độ tính toán vượt trội.

Với tốc độ phát triển hiện nay, máy tính lượng tử đang từng bước vượt ra khỏi phạm vi phòng thí nghiệm, được kỳ vọng sẽ giải quyết những vấn đề vượt quá khả năng của máy tính hiện có, trong các lĩnh vực như khoa học vật liệu, trí tuệ nhân tạo (AI)…

Theo Chuyên gia an ninh mạng Phan Phú Thuận, FPT Smart Cloud, Tập đoàn FPT, sự kết hợp giữa công nghệ lượng tử, AI và blockchain đang mở ra hướng phát triển mới cho hạ tầng kỹ thuật số. AI được ứng dụng để tối ưu hóa các hệ thống lượng tử, từ hiệu chỉnh lỗi qubit đến thiết kế thuật toán, giúp đẩy nhanh quá trình phát triển công nghệ này. Trong khi đó, blockchain đang chuyển sang các cơ chế mã hóa hậu lượng tử nhằm bảo đảm tính bảo mật trong tương lai.

Tuy nhiên, máy tính lượng tử cũng có thể khiến các phương pháp mã hóa truyền thống bị phá vỡ. Từ đây các thông tin bí mật, từ tin nhắn, email, dữ liệu cá nhân đến hồ sơ của tổ chức, báo cáo tài chính… không còn được bảo vệ trước những người xem trái phép.

Thượng tá, Thạc sĩ Phạm Đình Hưng, Phòng Quản lý công nghệ chiến lược, Cục Khoa học quân sự, Bộ Quốc phòng phân tích: “Xét theo dòng chảy của thời gian, hệ mật mã của nhân loại phân thành hai nhánh lớn: mật mã cổ điển và mật mã hiện đại. Nhánh hiện đại, hình thành hai trụ cột: mã hóa lượng tử và mã hóa hậu lượng tử. Mã hóa lượng tử gồm hai cấu phần: QKD và QRNG. Đây là loại mã hóa dựa tuyệt đối vào quy luật vật lý, nó không thể bị bẻ gãy bằng phương pháp tính toán.

Muốn tấn công phải phá vỡ chính định luật tự nhiên, điều gần như bất khả thi. Trong khi đó, mã hóa hậu lượng tử PQC (Post Quantum Cryptography), về bản chất vẫn là mã hóa cổ điển chạy trên máy tính nhị phân, nhưng được thiết kế để kháng cự máy tính lượng tử trong tương lai. Hệ mã này cần được liên tục củng cố, cập nhật, bảo đảm khả năng đề kháng trước tốc độ phát triển của năng lực lượng tử”.

Tập trung nghiên cứu mã hóa kháng lượng tử

Sau cuộc họp ngày 18/9/2025 của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có kết luận nhấn mạnh một trong các nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện là nghiên cứu, phát triển mã hóa kháng lượng tử để bảo vệ bí mật nhà nước. Đây là chỉ đạo thể hiện định hướng chiến lược mang tầm nhìn dài hạn, tinh thần phòng thủ chủ động, bảo vệ an ninh mạng và an toàn dữ liệu quốc gia của người đứng đầu Đảng ta trước thách thức công nghệ mới.

Trên thế giới, nhiều quốc gia đã phát triển mã hóa kháng lượng tử. Các thuật toán được thiết kế để bảo đảm an toàn ngay cả khi máy tính lượng tử ra đời. Thực tế việc làm chủ công nghệ mật mã lõi tại Việt Nam đang được thúc đẩy.

Tiến sĩ Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ chia sẻ công nghệ mật mã quốc gia MKV đã đưa Việt Nam vào nhóm ít quốc gia sở hữu thuật toán bảo mật tự chủ - nền tảng để bảo vệ dữ liệu trong kỷ nguyên hậu lượng tử.

Các chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều trụ cột trong phát triển và bảo vệ không gian mạng quốc gia. Trước hết, cần ưu tiên đầu tư, triển khai ngay mã hóa lượng tử (đã được phát triển và thương mại hóa trên thế giới) cho các hệ thống trọng yếu quốc gia như an ninh quốc phòng, tài chính ngân hàng.

Bên cạnh đó, phải chủ động kết hợp bổ sung với các biện pháp mã hóa do Việt Nam phát triển và làm chủ. Trong thời kỳ chuyển tiếp, Việt Nam có thể áp dụng mô hình mã hóa lai (Hybrid Encryption) - kết hợp đồng thời thuật toán cổ điển và thuật toán kháng lượng tử để bảo đảm an toàn dữ liệu.

Để củng cố năng lực tự chủ, Việt Nam cần đẩy mạnh đầu tư vào các phòng thí nghiệm lượng tử chuyên sâu. Tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hình thành và kết nối với mạng lưới chuyên gia tin cậy về lượng tử trên toàn thế giới. Cùng với đó, cần hoàn thiện thể chế và tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia, tích hợp yêu cầu bảo mật kháng lượng tử vào các sản phẩm, dịch vụ công nghệ trong nước.

Có thể bạn quan tâm

Ứng dụng công nghệ số giúp người dân tiếp cận thông tin hiệu quả hơn. (Ảnh: HNV)

Đưa công nghệ và kỹ năng số về tận từng người dân tại địa bàn cơ sở

Theo chân đoàn công tác của Viện Nghiên cứu Truyền thông Phát triển (Red Communication) thuộc Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (Vusta) khảo sát thực tế tại Tam Thái (Nghệ An) và Đồng Hới-Phong Nha-Bố Trạch (Quảng Trị), chúng tôi tận mắt chứng kiến sự thay đổi của người dân dưới tác động của công nghệ số hiện nay.

Toàn cảnh buổi lễ Khai giảng. (Ảnh: HV)

Tăng cường đào tạo nghiên cứu sinh ngành Khoa học xã hội và nhân văn

Ngày 17/10 tại Hà Nội, Học viện Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Lễ khai giảng lớp nghiên cứu sinh. Đây là hoạt động thiết thực hướng tới mục tiêu xây dựng đội ngũ nhà nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn có chuyên môn và năng lực đáp ứng nhu cầu của thời đại.

Cán bộ, nhân viên Tập đoàn MISA tích cực nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động của doanh nghiệp (Ảnh: NGUYÊN TRANG)

Tạo giá trị từ AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cách thức vận hành mới của doanh nghiệp, giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tối ưu nguồn lực. Hiệu quả của AI không chỉ dừng ở mức độ tự động hóa, mà còn có khả năng khắc phục điểm nghẽn và tăng năng suất.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Ban tổ chức)

Thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong cơ khí-động lực

Ngày 18/10, tại Trường đại học Thủy lợi, Hội nghị Khoa học và Công nghệ Cơ khí-Động lực lần thứ XIX năm 2026 chính thức khai mạc, quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên đến từ 22 trường đại học, viện nghiên cứu, học viện cùng đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí-động lực trên cả nước.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại tổ. (Ảnh: DUY LINH)

Hoàn thiện thể chế bưu chính, đo lường theo hướng quản lý thực chất, hiệu quả

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tiếp tục hoàn thiện các dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, chú trọng đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả hậu kiểm, bảo đảm minh bạch cơ chế tài chính công ích, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy phát triển bền vững.

Toàn cảnh Hội thảo công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử của Ban Cơ yếu Chính phủ Ảnh: MINH DUY

Làm chủ công nghệ lõi mật mã: Ban Cơ yếu Chính phủ công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử

Sự phát triển vượt bậc của tính toán lượng tử cùng các thuật toán như Shor và Grover đang đặt các hệ mật mã hiện nay (RSA, ECC) trước nguy cơ bị phá vỡ hoàn toàn. Đặc biệt, chiến lược tấn công “Thu thập trước, giải mã sau” đang trực tiếp đe dọa bí mật quốc gia và an ninh dữ liệu được lưu trữ dài hạn.

Hoàn thiện chính sách và đẩy mạnh chuyển đổi số trong tiếp cận thông tin tài nguyên-môi trường là nền tảng cốt lõi giúp bảo đảm tính minh bạch, hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững. (Ảnh: HNV)

Hoàn thiện chính sách, bảo đảm chuyển đổi số, thúc đẩy tiếp cận thông tin, phát triển kinh tế

Quan điểm “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng” được khẳng định và thể hiện rõ trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của nước ta trong những năm trở lại đây, nhất là khi Việt Nam tích cực cam kết "giảm phát thải ròng bằng 0", thực hiện mục tiêu "Netzero" vào năm 2050.

Các đại biểu dự Hội thảo khảo sát thực tế tại Công ty cổ phần Gốm Đất Việt. (Ảnh: THU HƯỜNG)

Tăng vai trò thực chất của doanh nghiệp trong liên kết ba nhà

Việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát huy vai trò của doanh nghiệp trong xác định nhu cầu, đầu tư nghiên cứu và đưa kết quả khoa học vào sản xuất. Những chuyển động trong khu vực doanh nghiệp thời gian qua đặt ra yêu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn để liên kết ba nhà đi vào chiều sâu.

Phó Tổng Giám đốc FPT, Phạm Minh Tuấn cho rằng Thành phố Hồ Chí Minh có thể trở thành “customer zero” cho AI và công nghệ lượng tử. (Ảnh: FPT)

Thành phố Hồ Chí Minh trước cơ hội trở thành "Customer Zero" cho AI và công nghệ lượng tử

Đại diện Tập đoàn FPT cho biết với lợi thế về dữ liệu, những bài toán thực tế ở quy mô lớn và xu hướng công nghệ chủ quyền, Thành phố Hồ Chí Minh có thể trở thành "customer zero" (Khách hàng số 0) - nơi đặt ra bài toán, kiểm thử và hoàn thiện các giải pháp công nghệ mới trước khi đưa ra thị trường quốc tế.

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng ban Chỉ đạo 57 tỉnh Quảng Trị Vương Quốc Tuấn kết luận phiên họp chuyên đề về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đánh giá kết quả công tác quý III/2026 ngày 13/10. (Ảnh: HG)

Quảng Trị phê bình 43 xã, phường về đầu tư công lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo, phân công và tổ chức thực hiện phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở một số cơ quan, địa phương chưa quyết liệt, chưa gắn trách nhiệm cá nhân với sản phẩm, tiến độ và kết quả cho nên lãnh đạo 43 xã, phường tại tỉnh Quảng Trị bị nghiêm khắc phê bình. 

Các đại biểu tham dự bài giảng đại chúng về các giải Nobel khoa học năm 2026. (Ảnh: Nhật Minh)

Ba giải Nobel khoa học năm 2026: Từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng thực tiễn

Chiều 15/10, Trung tâm Dữ liệu và Thông tin khoa học phối hợp Viện Khoa học vật liệu, Đoàn Thanh niên Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức chương trình bài giảng đại chúng giới thiệu ba giải Nobel khoa học 2026 về các lĩnh vực vật lý, hóa học và y sinh; thu hút đông đảo cán bộ, sinh viên, nhà nghiên cứu tham dự.