51 NĂM NGÀY GIẢI PHÓNG MIỀN NAM, THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC

Ngày mẹ tôi “đi gặp” cha tôi

Sau 36 năm đất nước hòa bình, thống nhất, sáng 23/7/2011 (Tân Mão), trong Nghĩa trang liệt sĩ Cần Giuộc, mẹ tôi mới được gặp cha tôi. Tôi mường tượng và thấy như trước mắt mình hình ảnh mẹ lui cui thắp hương, bóng mẹ nhỏ thó giữa bạt ngàn mộ chí trắng toát, chưa xác định được danh tính.

Viếng nghĩa trang Liệt sĩ. Ảnh: NAM HẢI
Viếng nghĩa trang Liệt sĩ. Ảnh: NAM HẢI

Cuộc chia tay ở Văn Miếu sáng xuân 1968 cũng là cuộc chia ly đằng đẵng 43 năm mà mẹ gói lại bao nhớ thương. Ngày lại ngày, một mình mẹ tôi cõng trên lưng hai đứa con bé bỏng và bà tôi đã vào tuổi “gần đất xa trời”. Mẹ khâu bao thiếu hụt trong nhà khi vắng hẳn bàn tay vững chãi của cha tôi, tay vá áo, trồng rau, tay dọi mái nhà, sửa đồ gia dụng hằng ngày... cho chị em tôi đủ cơm ăn áo mặc, sách bút... học hành nên người. Em tôi đi bên mẹ, chỉ biết cha trên ảnh ban thờ và những câu chuyện mẹ kể. Cuộc gặp mặt đặc biệt ở Cần Giuộc hôm nay, buồn vui lẫn lộn. Nhìn mẹ mang va-li chỉ toàn hương, vàng mã để làm lễ cho cha và các liệt sĩ, tôi chợt nghĩ, có hành khách nào trên máy bay mang đồ đặc biệt như mẹ tôi nữa không? Và còn bao nhiêu các mẹ, các chị chưa tìm thấy con, thấy chồng trong trùng trùng mộ chí vô danh? Hành trình tìm cha tôi, sau khi có kết quả xét nghiệm ADN, đến ngày 23/7/2011 mới được khép lại trong nỗi mừng mừng tủi tủi xen lẫn. Cuộc sum họp ở Cần Giuộc sáng ấy, thật đặc biệt, chỉ có nước mắt rơi!

Gia đình tôi đã tìm thấy cha, ơn trời phật, tổ tiên run rủi cho mẹ gặp cha trước tháng Ngâu! Trong cái nắng oi ả của Hà Nội, tôi nghe trên phone lời nói mộc mạc, chân chất của ông Võ Văn Bực, Hội phó Chữ thập đỏ xã Phước Lâm, người đã hết lòng giúp tôi trong chuyến đi tìm cha, nay lại tận tình giúp gia đình tôi đưa cha về quê nhà. Ông Bực không nén nổi xúc động: “Mẹ cháu kể đi tìm cha cháu, đến những nơi giáp biên giới Campuchia, khiến chú rất cảm phục, rồi cũng không cầm được nước mắt”.

Lễ thắp hương trang trọng trên đài liệt sĩ có mặt đông đủ các anh phụ trách công tác thương binh xã hội huyện Cần Giuộc và xã Phước Lâm. Sau đó, các anh đưa mẹ tôi xuống tận cầu Hội - địa điểm cha tôi và ông Nguyễn Xuân Hưng, người cùng huấn luyện với cha tôi ở Chi Nê cuối năm 1967 và xuất phát vào chiến trường B2 cùng ngày 13/1/1968. Ông còn sống sót trong trận đụng giặc phục kích ở Cần Giuộc, vượt qua cầu trong đêm cuối cùng đi tải lựu đạn và bị giặc phục kích trên cánh đồng.

Những cựu chiến binh của Phước Lâm cũng như hàng triệu cựu chiến binh của Tổ quốc; những người cha, người mẹ đang đứt từng khúc ruột chăm sóc con dị tật suốt đời, và mẹ tôi mất cha tôi từ thuở xuân xanh, tất cả mọi số phận, mọi đau khổ do chiến tranh gây ra; không ai đo đếm được chiều sâu thăm thẳm của nỗi mất mát khôn cùng ấy. Cha tôi đã từng dặn lại mẹ tôi trước khi lên đường vào nam chiến đấu:

“Em ơi đừng buồn đừng khóc nữa!

Xuân này ta tạm phải xa nhau

Để rồi hứa hẹn một xuân sau

Mùa xuân chiến thắng xuân thống nhất

Gia đình đoàn tụ thật huy hoàng”.

Tôi đọc lại những câu thơ của cha tôi trong di cảo. Cuộc trùng phùng hôm nay không nói hết mọi điều... Những ngôi mộ liệt sĩ lặng lẽ… một thời máu lửa đã qua trong dòng sông thời gian không ngừng trôi, chỉ có đôi mắt của mẹ và của các em ngây thơ bị tật nguyền do chất độc da cam ở Phước Lâm cứa mãi vào lòng.

Thấm thoắt đã 15 năm ngày mẹ đi gặp cha tôi ở Cần Giuộc. Cha tôi về an nghỉ giấc thiên thu bên con sông Đáy chảy quanh làng Hòa Xá, quê hương của Chiếc gậy Trường Sơn anh hùng! Những người con đi chiến đấu và hy sinh, may mắn về được lòng đất quê hương ôm ấp ấm áp! Ngày 30/4 là hòa bình, non sông liền một dải, mãi mãi là bài ca đẹp nhất của niềm tin sắt son vào ngày chiến thắng và tình yêu chung thủy, vẹn tròn của người phụ nữ Việt Nam!

Có thể bạn quan tâm

 Nhân dân chào đón quân giải phóng tiến vào Sài Gòn. Ảnh tư liệu

Làm sao quên được ngày hòa bình

Tôi về Sài Gòn hơi chậm, ngày 7/5/1975 tôi mới có mặt tại Sài Gòn. May quá, tôi kịp dự lễ mừng chiến thắng, mừng Thống Nhất Hòa Bình diễn ra vào ngày 15/5/1975.

Thượng thư Ninh Tốn và giá trị thời đại

Thượng thư Ninh Tốn và giá trị thời đại

Ngày 25/4, dịp kỷ niệm 30 năm nhà thờ chi thứ hai của dòng họ Ninh được cấp bằng Di tích Quốc gia (1996), tộc họ Ninh tổ chức Hội thảo khoa học “Di sản văn hóa dòng họ, danh nhân Thượng thư Ninh Tốn (1744 - 1795)” tại làng Côi Trì (xã Yên Mạc, Ninh Bình).

Tủ sách đặc biệt

Tủ sách đặc biệt

Lễ ra mắt và phát động hiến tặng tài liệu, sách cho tủ sách “Huyền thoại Côn Đảo” vừa diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Đêm hội Hoa đăng Hồ Văn

Đêm hội Hoa đăng Hồ Văn

Ngày 3/5 tới, tại Hồ Văn (thuộc Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám), Ban Quản lý Di tích sẽ phối hợp Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Upleaf Việt Nam tổ chức sự kiện văn hóa trải nghiệm "Đêm hội Hoa đăng Hồ Văn" với chủ đề "Thắp Đăng Khai Trí - Gửi Nguyện Thành Danh".

Mưa dông. Ảnh: SONG ANH

Những cơn dông

Không hiểu sao, từ nhỏ đến giờ, tôi rất thích ngắm nhìn những cơn dông kéo đến trước mỗi trận mưa. Với tôi, đó là một khoảnh khắc kỳ diệu của thiên nhiên vũ trụ.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung hòa mình vào không khí lịch sử để nuôi cảm hứng sáng tác.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung: “Giúp người nghe thấy lịch sử không hề xa xôi”

Vài năm trở lại đây, âm nhạc về đề tài lịch sử, chiến tranh cách mạng đang thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Đón các ngày lễ lớn của đất nước, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung chia sẻ với Thời Nay về những tìm tòi làm mới ngôn ngữ âm nhạc, góp phần lan tỏa các giá trị cách mạng trong đời sống đương đại.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

3 triệu đồng

Gã trở nhà mới gần 10 giờ đêm. Trời oi nồng, vài hạt mưa lắc rắc càng làm tăng sức nóng. Trong con hẻm cụt không còn bóng người, gió yếu ớt chẳng rơi nổi chiếc lá, tưởng như màn đêm đã chìm sâu từ kiếp nào.

Các tập san Sinh hoạt, Xây dựng... được bí mật biên soạn và phát hành năm 1973 tại Trại 6 (Trại Phú An).

Chứng tích về sự không khuất phục

Những trang báo viết tay nhòe mực, lá cờ thêu vội trong buồng giam hay bản danh sách ký tên trước giờ vượt biển..., ở “địa ngục trần gian” Côn Đảo, những kỷ vật đó là lời khẳng định đanh thép về một ý chí chưa bao giờ bị khuất phục.

Một tiến trình độc đáo

Một tiến trình độc đáo

Sau 12 năm tập hợp, biên soạn và tuyển chọn, nhà văn Lê Quang Trang và nhà văn Trần Thị Thắng đã hoàn thành tập sách “Văn học giải phóng miền Nam Việt Nam: Một tiến trình độc đáo” (NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh).

Ông Ksor Thuông (ơi H' Que), buôn Ji, xã Ia Dreh, trong lễ cúng trưởng thành của người Gia Rai.

Giữ được nghệ nhân mới giữ được “hồn cốt” đại ngàn

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi những buôn làng Ba Na, Gia Rai, có một lớp người lặng lẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng: Các nghệ nhân khấn. Họ thực hành nghi lễ, là “bộ nhớ sống” lưu giữ hệ thống tri thức dân gian, tín ngưỡng và nghệ thuật ngôn từ độc đáo của cộng đồng.

Tôn kính người xưa

Tôn kính người xưa

Trong những ngày nghỉ lễ 30/4 và 1/5 sắp tới, và ngày Giỗ Tổ Hùng Vương (mồng 10 tháng Ba, Bính Ngọ) vừa qua, thì cũng đồng thời, một loạt các sự kiện liên ngành đặc biệt ở các địa phương khắp ba miền cùng diễn ra.

Quang cảnh tọa đàm. Ảnh: SƠN HẢI

Mở lối kinh tế di sản

Trong bối cảnh kinh tế sáng tạo được xác định là một trụ cột tăng trưởng mới, câu chuyện “kinh tế di sản” không còn dừng ở khái niệm, mà đã trở thành yêu cầu thực tiễn.

Dòng sông miền Tây. Ảnh: NAM NGUYỄN

Dòng sông không địa chỉ...

Trong hành trình rong ruổi của mình, có dòng sông tôi ghé lại chỉ để... thương một người. Với tôi, dòng sông Cái Lớn và chú Nguyễn Văn Lúa (cù lao Tắc Cậu, xã Châu Thành (Kiên Giang cũ), nay là An Giang) là một ký ức như thế.

Bibonne (bên phải) trong lúc ghi hình phỏng vấn huấn luyện viên Mai Đức Chung.

Làm phim về Việt Nam để hiểu nguồn cội

Sau bốn năm từ khi công chiếu phim tài liệu đầu tay về Việt Nam, quê hương của bà nội, nhan đề “Once upon a Bridge in Vietnam” (tạm dịch: Xưa, nơi một cây cầu ở Việt Nam), Francois Bibonne giới thiệu cuốn phim tiếp theo, được xem như tập hai.

Không gian ngói (Đông Anh, Hà Nội) gợi hình ảnh một cái cây lớn với lớp màng bao che bằng ngói. Ảnh: LÊ MINH HOÀNG

Kiến trúc không phải như một thứ xa xỉ

KTS Đoàn Thanh Hà (H&P Architects, Việt Nam) là một trong 5 người đoạt Giải thưởng Toàn cầu về Kiến trúc bền vững năm 2026, do UNESCO bảo trợ và là một trong những giải thưởng lớn trong hệ thống giải thưởng của Hiệp hội Kiến trúc sư thế giới UIA.

Việc nhiều du khách sử dụng trang phục khác với bản địa dễ gây lệch nhận diện bản sắc văn hóa địa phương.

Nỗi lo trang phục ngoại lai ở Sa Pa

Tại một số điểm du lịch ở Sa Pa (Lào Cai), sự xuất hiện ngày càng nhiều các bộ trang phục ngoại lai đang làm nhòe đi bản sắc vốn là sức hút riêng của phố núi.

Thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4

Thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4

Hôm qua ngày 22/4, tạp chí Gia đình Việt Nam phối hợp Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội phát động Cuộc thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4 - năm 2026, tiếp tục khơi gợi những câu chuyện đời thường về tình thân trong bối cảnh xã hội nhiều biến chuyển.

Cần giữ cho bạn đọc tiếp cận các nguồn sách, được sáng tác một cách trung thực, viết nên từ trái tim, cảm xúc con người. Ảnh: HOÀNG HOA

Nhiều gợi mở từ chuyên đề “Chống AI lũng đoạn văn chương”

Chuyên đề “Chống AI lũng đoạn văn chương” trên báo Thời Nay số 1696 ra ngày 16/4/2026 đã được nhiều bạn đọc chú ý với những phản hồi tích cực. Không chỉ có những ý kiến đồng tình, báo còn nhận được những gợi mở mới, bàn sâu thêm từ nội dung chuyên đề.

Người dân trải nghiệm mô hình hội sách khuyến đọc được tổ chức tại chung cư Vista Verde (phường Cát Lái).

Đa dạng cách lan tỏa văn hóa đọc

Đón “Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam” năm 2026, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp phường Cát Lái lần đầu tiên thí điểm hội sách khuyến đọc tại khu dân cư với chủ đề “Tuần đọc sách cộng đồng - Mỗi người một cuốn sách”.

Bà Vũ Thị Quỳnh Liên trong lễ ra mắt Tủ sách thanh niên.

Làm thực chất để Ngày sách không là phong trào nhất thời

Trên cả nước đang diễn ra các hoạt động sôi nổi hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4. Đây cũng là dịp để nhìn lại những nỗ lực bền bỉ của các cấp ngành, đơn vị xuất bản trong việc nuôi dưỡng thói quen đọc trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.

Tìm mua sách tại hội sách bên Hồ Gươm (Hà Nội).

Nuôi thói quen “đọc sâu” thời AI

Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số, việc tiếp cận thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Nhưng cũng chính lúc ấy, văn hóa đọc lại đứng trước nhiều thách thức. Khi sách vẫn được xuất bản nhiều hơn, đẹp hơn, câu hỏi đặt ra là: Con người có còn đọc sâu?